EuroHPC JU je najavio predstojeći online webinar o pozivima za pristup EuroHPC resursima – Proces evaluacije, tehnička procjena i najbolje prakse, koji je zakazan za 13. maj 2026. od 10:00 do 12:30 (CEST).
Webinar je namijenjen istraživačima i korisnicima iz javnog i privatnog sektora koji su zainteresirani za prijavu za pristup superračunarskim resursima EuroHPC-a. Obuhvatit će teme kao što su priprema prijedloga, procedure evaluacije, benchmarking i uspješna implementacija projekta. Sesije će voditi stručnjaci iz vodećih evropskih HPC organizacija, nudeći praktične smjernice i uvide zasnovane na stvarnim iskustvima primjene.
Predstavnici NCC Montenegro aktivno učestvuju u izradi Nacionalne strategije vještačke inteligencije Crne Gore 2026–2030 kao članovi nacionalne Radne grupe kojom koordinira Ministarstvo javne uprave, uz podršku UNDP Montenegro.
Opšti cilj Strategije je da omogući Crnoj Gori da odgovori na globalne AI izazove, istovremeno koristeći njen potencijal za pametan, održiv i inkluzivan razvoj, u skladu sa evropskim i međunarodnim standardima.
Ministarstvo javne uprave, regionalni ekspert i UNDP Crna Gora koordiniraju razvoj AI strategije.
Ključne aktivnosti Radne grupe u izradi AI strategije
Konstitutivna sjednica (17. oktobar 2025) – Postavljeni su temelji Strategije definisanjem ključnih strateških pravaca razvoja AI, uključujući regulatorni i etički okvir, obrazovanje i digitalne vještine, kao i sektorske primjene.
Druga sjednica (19. januar 2026) – Proces je unaprijeđen kroz razmatranje metodološkog pristupa, ključnih faza razvoja i usklađenosti sa međunarodnim praksama i evropskim standardima, uz poseban fokus na izazove u oblasti digitalne infrastrukture i data ekosistema u Crnoj Gori.
Strateška radionica (13–14. februar 2026, Budva) – Kroz interaktivne sesije sa nacionalnim i regionalnim ekspertima identifikovani su strateški pravci, ključni stubovi startegije, prioritetne oblasti primjene, izazovi i prilike, kao i mapiran nacionalni AI ekosistem.
Treća sjednica (27. mart 2026) – Fokusirana na definisanje plana rada do septembra 2026, uključujući organizaciju tematskih radionica sa ključnim stejkholderima i ekspertskih konsultacija, u cilju obezbjeđivanja sveobuhvatnih uvida i potreba, dodatnog razrađivanja strateških ciljeva i mjera, te podrške izradi dokumenta Strategije.
Predloženi strateški okvir zasniva se na nekoliko ključnih stubova: digitalna infrastruktura i data ekosistemi, primjena AI u različitim sektorima, razvoj vještina i kapaciteta, kao i regulatorni i etički okvir za AI, uz uspostavljanje odgovarajućih mehanizama upravljanja i koordinacje.
Učešće predstavnika javnog sektora, akademske zajednice, privrede i civilnog društva.
Kao član Radne grupe, NCC Montenegro ima značajnu ulogu u integraciji HPC i naprednih digitalnih tehnologija u nacionalni strateški okvir za AI, kroz promociju HPC-a kao ključne infrastrukture i pokretača razvoja AI, podršku data-intenzivnim AI inovacijama i aplikacijama, kao i usklađivanje nacionalnih prioriteta sa evropskim HPC i AI projektnim inicijativama.
Izrada Strategije vještačke inteligencije 2026–2030 predstavlja značajnu priliku za Crnu Goru da unaprijedi svoju digitalnu ekonomiju, podstakne inovacije i konkurentnost, unaprijedi javnu upravu i servise i pozicionira se u širem evropskom AI prostoru. Kroz aktivno učešće u ovom procesu, NCC Montenegro doprinosi razvoju održivog i inkluzivnog AI ekosistema, zasnovanog na pristupu naprednoj infrastrukturi, ekspertskim kapacitetima i snažnoj međusektorskoj saradnji.
Sa ponosom ističemo PAID MNE, kao jednu od istaknutih uspješnih priča u EuroCC2 i EuroCC4SEE Booklet-u, koja pokazuje kako HPC transformiše finansijsku analitiku i algoritamsko trgovanje.
EuroCC2 i EuroCC4SEE Booklet
U središtu inovacija PAID MNE nalazi se PAID-T (Price Action Intelligent Detection Trading) — pametna platforma koja koristi napredne algoritme i AI/ML tehnologije kako bi se dinamički prilagođavala kretanjima na tržištu, optimizovala investicione strategije i upravljala rizikom sa većom preciznošću. Tradicionalni računarski sistemi brzo su dostigli svoja ograničenja. Kako bi obezbijedili potrebne performanse, tim je skalirao rješenje na LUMI supercomputer, jednu od najmoćnijih HPC infrastruktura u Evropi. Omogućavanjem multinodnog izvršavanja i raspodjele zadataka u realnom vremenu, PAID MNE je realizovao preko 1,2 miliona simulacija za manje od pet sati — proces koji je ranije trajao danima. Ovo ubrzanje sada omogućava obradu milijarde istorijskih transakcija u svega nekoliko sati, brzo prepoznavanje ključnih tržišnih obrazaca i optimizaciju startegija berzanskog trgovanja.
Paid-T
Ovo dostignuće, predstavljeno uz podršku EuroCC2/EuroCC4SEE projekta, jasno pokazuje kako superračunarstvo postaje snažan pokretač poslovnih inovacija. Razvojni put PAID-T inovativnog rješenja je jasan primjer kako HPC i AI zajedno mogu transformisati složene i kritične podatke u brže i profitabilnije odluke.
DeepMark je deep-tech startap koji razvija tehnologiju vodenih žigova zanovanu na učenju i tehnologiju otkrivanja porijekau za sadržaj generisan vještačkom inteligencijom. Ranije je koristio resurse EuroHPC JU nakon što je dobio jednogodišnji pristup Leonardo Booster particiji kroz Development poziv. DeepMark je iskoristio te resurse za napredovanje istraživanja i benchmarkinga naredne generacije vodenih žigova.
Deepmark
Kako se istraživanje produbljivalo, rasla je potreba za dodatnim računarskim resursima. Nakon konsultacija sa timom NCC Crne Gore sa Univerzitetu Crne Gore, DeepMark je podnio zahtjev za GPU resurse putem AI Factory Playground pristupa.
DeepMarku je dodijeljeno 5.000 GPU sati na Leonardo Booster particiji, sa pristupom odobrenim na tri mjeseca. Ova alokacija podržaće rad na robusnim, vodenim žigovima zasnovanim na učenju i na AI generisanom sadržaju —poboljšavajući otpornost na izmjene u stvarnom svijetu i AI transformacije, kao i jačanje porijekla i autentičnosti u velikom obimu. Sa ovom novom alokacijom, DeepMark će proširiti eksperimente i validaciju u realnim uslovima.
Projekat Uhura Solutions „Generativna AI platforma za inteligentnu automatizaciju procesa” dobio je pozitivnu evaluaciju i odobreno mu je produženje, uključujući 4.500 node-sati na Leonardo BOOSTER HPC sistemu u periodu od 12 mjeseci.
Dodatni HPC resursi podržaće kontinuirana istraživanja i razvoj kompanije Uhura Solutions u oblasti napredne generativne vještačke inteligencije i velikih jezičkih modela (LLM-ova) prilagođenih finansijskom sektoru. Koristeći najsavremenije računske mogućnosti sistema Leonardo, projekat će skalirati eksperimente sa manjih open-source modela na veće LLM-ove, omogućavajući dublja istraživanja tehnika optimizacije kao što su parametarski efikasno fino podešavanje (PEFT), kvantizacija, „pruning” i usklađivanje modela.
Leonardo HPC
Platforma za inteligentnu automatizaciju procesa zasnovana na generativnoj AI integriše fino podešene LLM-ove, low-code razvoj i tokove automatizacije procesa kako bi značajno unaprijedila operativnu efikasnost, smanjila troškove i poboljšala korisničko iskustvo u finansijskim uslugama. Ključna prednost platforme je fokus na industrijski specifičan jezik i kontekst, uz podršku pažljivo kuriranih privatnih skupova podataka sa snažnim naglaskom na kvalitet podataka, privatnost i usklađenost sa propisima.
Ovo produženje i pristup Leonardo BOOSTER sistemu predstavljaju važnu prekretnicu za projekat. Dodatna računarska snaga omogućava kompaniji da pomjeri granice AI rješenja za finansijski domen i ubrza isporuku skalabilnih, produkciono spremnih rješenja za evropsko tržište.
Multi-GPU AI Train the Trainer radionica organizovana je u periodu od 30. januara do 5. februara kao niz cjelodnevnih, intenzivnih predavanja, realizovanih uporedo sa standardnim kursevima iz oblasti vještačke inteligencije i multi-GPU računanja. Ova radionica je dopunila snažan tehnički fokus redovnog kursa posebnim edukativnim programom. Dok je redovni kurs bio usmjeren na praktične vještine izgradnje, skaliranja i optimizacije AI opterećenja na više GPU-ova, Train-the-Trainer program je bio posebno osmišljen da buduće predavače opremi znanjem i pedagoškim alatima neophodnim za efikasno prenošenje ovih tema. Kako samo mali broj HPC i AI centara širom Evrope nudi ovako specijalizovanu edukaciju, ovaj program doprinosi širenju mreže trenera i institucija sposobnih da realizuju visokokvalitetne AI i multi-GPU kurseve na nacionalnom i evropskom nivou. Istraživači iz Nacionalnog centra kompetencija (NCC) Crne Gore učestvovali su na ovom kursu, dodatno jačajući nacionalne kapacitete u oblasti napredne AI i multi-GPU obuke.
AI Train the Trainer radionica
Tokom treninga, učesnici su stekli razumijevanje savremenih multi-GPU i distribuiranih AI tehnologija. Pod vođstvom instruktora, polaznici su se upoznali sa najsavremenijim alatima, okvirima i najboljim praksama za skaliranje AI opterećenja, nastavnim materijalima i praktičnim radom prilagođenim realizaciji sopstvenih kurseva. Predavanja su obuhvatila širok spektar tema, uključujući GPU arhitekture i pristup HPC infrastrukturi; osnove dubokog učenja i prelazak sa CPU- na GPU-bazirana opterećenja; distribuirano treniranje u PyTorch-u (Distributed Data Parallel, paralelizacija modela, PyTorch Lightning); velike jezičke modele, tehnike finog podešavanja i okvire kao što su Hugging Face Accelerate i DeepSpeed; kao i računarski vid, MLOps, Ray, Retrieval Augmented Generation (RAG) i podešavanje hiperparametara.
Trening je organizovan od strane NCC Poljska, NCC Holandija, NCC Mađarska, NCC Belgija, NCC Italija, NCC Finska, NCC Švedska, svih Nacionalnih centara kompetencija za visokoperformansno računanje, kao i CASTIEL2 i EuroCC2/EuroCC4SEE.
NCC centri Crne Gore, Italije i Danske održali su online mentoring i twinning sesiju (30.01.2026) posvećenu razmjeni iskustava i dobrih praksi u uspostavljanju inicijalnih kontakata sa industrijom u oblastima HPC-a, HPDA-e i AI-a. Diskusija je bila fokusirana na praktične pristupe i naučene lekcije u angažovanju kompanija—posebno malih i srednjih preduzeća (MSP)— kao i na transformaciju NCC tehničke ekspertize i resursa u tržišno orijentisan servisni portfolio.
sa EuroCC sastanka
NCC centri su podijelili konkretne primjere mapiranja lokalnih ekosistema i saradnje sa ključnim nacionalnim akterima, strateškim partnerima i industrijskim posrednicima—uključujući privredne komore, industrijske klastere, digitalne agencije, naučno-tehnološke parkove, start-up inkubatore i akceleratore, kao i Evropske digitalne inovacione habove (EDIH)—u cilu produktivne interakcije sa kompanijama i liderima u industriji. Modeli saradnje, uključujući zajedničke radionice, edukativne aktivnosti i projektne inicijative, istaknuti su kao efikasna sredstva za unapređenje pristupa HPC i AI resursima, ekspertizi i finansijskoj podršci.
Tokom sesije takođe je istaknuta važnost kontinuirane NCC vidljivosti i koordinisanog anagažovanja u industrijskim zajednicama, kroz kanale kao što su LinkedIn, newsletter, aktivno učešće na ciljanim konferencijama i networking događajima, bitnih za promociju NCC usluga i primjenu naprednih digitalnih tehnologija HPC/AI u privredi.
