Kroz zajedničke aktivnosti projekata EuroCC i MonteDiH, ostvarena je uspješna saradnja sa tri institucije javne uprave u Crnoj Gori. U okviru ove saradnje, EuroCC je omogućio pristup naprednim računarskim resursima, dok je MonteDiH organizovao treninge usmjerene na jačanje digitalnih kompetencija u javnom sektoru. Ovo partnerstvo pokazuje kako sinergija evropskih i nacionalnih inicijativa može donijeti konkretne rezultate za javne institucije, doprinoseći široj agendi digitalne transformacije Crne Gore.
Član NCC Crna Gora održao je predavanje pod nazivom „HPC & AI: Powering Montenegro’s Digital Development” na radionici o generativnoj artificijnoj inteligenciji u organizaciji EESTEC LC Podgorica, održanoj od 15. do 20. maja 2026. godine. Na događaju su učestvovali studenti iz Crne Gore i širom Evrope, što odražava rastuće međunarodno interesovanje za teme HPC-a i AI-a u regionu.
Predavanje je obuhvatilo osnove visokoučinskog računarstva i eInfrastruktura, kao i aktivno učešće Crne Gore u mreži EuroCC i povezanim nacionalnim inicijativama. Poseban akcenat stavljen je na primjenu HPC-a i AI-a u kontekstu digitalnog razvoja Crne Gore — uključujući pametnu poljoprivredu, medicinsku dijagnostiku, vremensku prognozu, finansijsku analitiku i automatizaciju dokumentacionih procesa. Učesnici su upoznati sa portfoliom uspješnih primjera NCC Crne Gore, koji pokazuju kako crnogorske kompanije i istraživačke institucije već koriste napredne računarske tehnologije. Predavanje je istaklo EuroHPC infrastrukturu i mogućnosti pristupa dostupne studentima, istraživačima i MSP-ovima putem NCC Crne Gore, čime se potvrđuje opredijeljenost Centra ka razvoju HPC i AI kompetencija u akademskoj zajednici, industriji i javnoj upravi.
Gray Scott škola je napredni program obuke posvećen računarstvu visokih performansi (HPC), koji vode eksperti iz IJCLab, CNRS, Inria, LUPM, LPNHE i LISN. Ova ljetnja škola, u jedinstvenom formatu i potpuno besplatna, fokusirana je na programiranje i optimizaciju na heterogenim arhitekturama.
Škola obuhvata optimizaciju proračuna na različitim tipovima hardvera (CPU, GPU), uz predstavljanje njihovih karakteristika, arhitektura i ograničenja. Takođe pokriva opšte metode optimizacije primjenjive na sve tipove hardvera, kao i različite biblioteke, tehnologije i programske jezike koji omogućavaju postizanje najboljih mogućih performansi — idealno, maksimalnih performansi sistema.
Gray Scott škola 2026
Kroz praktične sesije, predavanja i redovne tehničke webinare, učesnici stiču znanja i vještine potrebne za dizajn, optimizaciju i skaliranje aplikacija visokih performansi.
Sve tehnike optimizacije koje se obrađuju tokom škole ilustrovane su kroz jedan referentni problem: simulaciju Gray Scott reakcije.
Datumi: 2 nedjelje između 22. juna i 3. jula 2026. Lokacija: online, uživo ili sa satelitskih lokacija Više informacija i prijava:https://cc-fr.eu/gray-scott-school-2026/ Cijena: besplatno
Otvoreno za studente, istraživače i profesionalce sa osnovnim znanjem programiranja koji žele da razviju HPC kompetencije.
Gray Scott Thursdays
Ono što izdvaja ovaj program su intenzivne ljetnje sesije, uz pripremni ciklus od 18 webinara uživo, od januara do juna, poznatih kao Gray Scott Thursdays. Ovi webinari, koji se održavaju jednom sedmično i koje vode profesori škole, pružaju rani uvid u ključne koncepte i tehnologije koje će se detaljnije obrađivati tokom škole. Vise informacija
Univerzitet Donja Gorica i Fakultet za informacione sisteme i tehnologije s ponosom objavljuju uspješnu odbranu doktorata gospodina Stevana Čakića, fokusiranog na primjenu vještačke inteligencije i računarstva visokih performansi (HPC) u preciznoj poljoprivredi.
Istraživanje se bavi ključnim izazovima u modernoj poljoprivredi, posebno u živinarstvu, korištenjem modela dubokog učenja i računarskog vida za praćenje u realnom vremenu, rano otkrivanje bolesti i poboljšano upravljanje farmama. Modeli su razvijeni i obučeni korištenjem HPC resursa, omogućavajući efikasno eksperimentisanje i postizanje visoke tačnosti predviđanja koja prelazi 92%. Značajan doprinos ovog rada leži u integraciji razvoja modela zasnovanih na HPC-u sa implementacijom na edge uređajima u stvarnim poljoprivrednim okruženjima, demonstrirajući kompletan put od vještačke inteligencije do industrije. Istraživanje takođe istražuje upotrebu generativne vještačke inteligencije i sintetičkih podataka za smanjenje zavisnosti od velikih anotiranih skupova podataka, ubrzavajući inovacijske cikluse.
mr Stevan Cakic tokom odbrane doktorske teze na temu AI i HPC u preciznoj poljoprivredi
Važno je napomenuti da je dio ovog istraživanja proveden u sinergiji sa FFplus eksperimentom i u direktnoj saradnji s industrijskim partnerima, ističući ulogu HPC-a u omogućavanju primjene vještačke inteligencije u stvarnom svijetu, vođene industrijom. Ovo dostignuće dodatno pokazuje značaj NCC Montenegro i inicijativa u okviru EuroCC2 i EuroCC4SEE u podršci naprednim istraživanjima, podsticanju saradnje između akademske zajednice i industrije i promovisanju usvajanja HPC tehnologija u strateškim sektorima kao što je poljoprivreda.
Sa zadovoljstvom najavljujemo predstojeću obuku „Vještačka inteligencija u akciji za mala i srednja preduzeća“, koju u okviru inicijative EuroCC4SEE organizuju NCC Crna Gora, NCC Srbija, NCC Bosna i Hercegovina i NCC Turska. Ova obuka će se održati 2. i 3. marta 2026. godine.
Kliknite na sliku za više informacija i registraciju
Jednoipoldnevna online obuka namijenjena je malim i srednjim preduzećima, startupima, tehničkim liderima i istraživačima zainteresovanim za praktičnu primjenu vještačke inteligencije podržane računarstvom visokih performansi (HPC).
Program se fokusira na primijenjene metode vještačke inteligencije sa demonstracijama uživo i slučajevima upotrebe iz stvarnog svijeta.
Prvi dan obuhvata predviđanje vremenskih serija pomoću vještačke inteligencije i mašinskog učenja i objašnjive vještačke inteligencije (XAI), uključujući demonstracije omogućene HPC-om i praktične uvide za poslovne i zdravstvene aplikacije. NCC Crna Gora će aktivno doprinijeti sesiji o vremenskim serijama i HPC-u, predstavljajući praktične pristupe relevantne za mala i srednja preduzeća.
Drugi dan je posvećen primijenjenim tehnikama anonimizacije podataka, rješavanju izazova zaštite podataka i praktičnim pristupima anonimizacije bitnim za odgovornu primjenu umjetne inteligencije.
Poziv učesnicima iz Crne Gore
Kao suorganizator, NCC Montenegro će takođe predstaviti tokom programa i realizovati obuku. Pozivamo kompanije, istraživače i inovatore iz Crne Gore da se registruju i učestvuju u ovoj regionalnoj obuci.
Ovo je prilika zaČ
Učenje iz praktičnih demonstracija umjetne inteligencije i HPC-a
Povezanje sa regionalnim NCC stručnjacima
Jačanje kapaciteta za usvajanje umjetne inteligencije unutar vaše organizacije
Učešće je besplatno, a registracija je otvorena putem stranice događaja.
We look forward to strong participation from Montenegro.
U okviru kontinuiranih aktivnosti Nacionalnog centra kompetencija za računarstvo visokih performansi i vještačku inteligenciju u Crnoj Gori (HPC NCC Montenegro), tokom tekuće akademske godine uspješno je realizovan novi predmet Vještačka inteligencija na osnovnim studijama. Predmet je izvođen za studente Fakulteta za informacione sisteme i tehnologije (FIST), kao i Fakulteta primijenjene nauke – smjer Elektrotehnika i računarstvo, čime je dodatno ojačana AI i HPC komponenta u okviru dodiplomskog obrazovanja.
AI edukacija koja povezuje akademiju i industriju
Predmet je osmišljen kao uvod u temeljne koncepte, metode i primjene vještačke inteligencije, sa ciljem da studentima pruži čvrstu teorijsku osnovu, ali i praktična znanja neophodna za razumijevanje savremenih AI sistema. Poseban fokus stavljen je na mašinsko učenje, obradu i analizu podataka, donošenje odluka, kao i na ulogu AI u procesima digitalne transformacije i rješavanju realnih problema u različitim domenima. Nastavni sadržaj i ishodi učenja definisani su u skladu sa savremenim akademskim i industrijskim standardima, uz upotrebu alata koje koriste eksperti iz industrije.
Posebna vrijednost ovog kursa ogleda se u direktnoj saradnji sa privredom, ostvarenom u skladu sa ciljevima EuroCC 2 i EuroCC4SEE projekata, koji snažno promovišu povezivanje akademskog sektora, industrije i HPC ekosistema. Predstavnici kompanija Alicorn, BixBit, Inovativa i DigitalSmart aktivno su učestvovali u realizaciji nastave, kroz gostujuća predavanja i sedmične diskusije sa studentima. Na taj način, studenti su imali priliku da iz prve ruke čuju kako se AI i HPC koriste u realnim poslovnim i tehnološkim okruženjima, kao i da razmotre konkretne izazove sa kojima se suočavaju stručnjaci iz prakse.
Kroz ove interakcije, studenti su diskutovali primjenu vještačke inteligencije u oblastima kao što su analiza podataka, automatizacija procesa, razvoj pametnih sistema i skaliranje AI rješenja uz pomoć HPC resursa. Ovakav model nastave dodatno je doprinio razvoju kritičkog razmišljanja, razumijevanju stvarnih potreba tržišta i jačanju kompetencija relevantnih za buduće karijere u oblasti AI i visokoperformansnog računarstva.
Realizacija predmeta Vještačka inteligencija predstavlja konkretan primjer kako se, kroz aktivnosti EuroCC inicijativa, kurikulum na osnovnim studijama može sistematski obogatiti AI i HPC sadržajima, uz snažno uključivanje industrije. Time se studentima pruža ne samo znanje, već i jasna perspektiva o ulozi vještačke inteligencije i HPC-a u savremenom društvu, nauci i privredi, kao i o mogućnostima koje im stoje na raspolaganju kroz nacionalni i evropski HPC ekosistem.
Dana 12. decembra 2025. godine, Univerzitet Crne Gore, kao član NCC Montenegro (EuroCC) tima, uspješno je organizovao kratku obuku pod nazivom “Izgradnja neuronske mreže, priprema koda za Multi-GPU HPC i provođenje obuke velikih razmjera” na Prirodno-matematičkom fakultetu. Obuka je okupila oko 30 učesnika, uključujući studente, mlade istraživače i stručnjake iz industrije, sve zainteresovane da nauče efikasno koristiti resurse računarstva visokih performansi (HPC) u svom istraživačko-razvojnom radu. Kurs je kombinovao teoriju i praksu kroz konkretan slučaj upotrebe.
Nakon uvoda prof. Enisa Kočana, prof. Igor Jovančević je, zajedno sa svojim kolegama Veliborom Došljakom i Nikolom Pižuricom, vodio informativnu, praktičnu tehničku sesiju. Učesnici su prvo naučili kako izgraditi jednostavnu neuronsku mrežu za detekciju defekata zasnovanu na vidnom sistemu u proizvodnji, s ciljem njene primjene na uređaju na ivici mreže (edge) sa ograničenom računarskom snagom. Optimizacija neuronske mreže zahtijeva mnogo eksperimenata, što jasno pokazuje potrebu za HPC resursima. Fokus je zatim prebačen na pripremu lokalnog razvojnog okruženja korištenjem Dockera, prenos okruženja na HPC sistem i konačno pokretanje višestrukih eksperimenata obuke na multi-GPU HPC infrastrukturi.
Tokom cijele sesije, učesnici su aktivno učestvovali u pitanjima i diskusijama, posebno u vezi sa praktičnim i tehničkim aspektima prijavljivanja i korištenja HPC resursa. Obuka je inspirisala učesnike da planiraju nekoliko prijava za otvaranje poziva za HPC resurse, posebno u kontekstu magistarskih teza i startup projekata. Važan zaključak sa obuke je bio da tim EuroCC2 / NCC Montenegro pruža kontinuiranu podršku – ne samo tokom procesa prijave za HPC resurse, već i tokom njihove stvarne upotrebe, uključujući postavljanje okruženja, prilagođavanje koda i razmatranja performansi. Ovaj događaj potvrdio je snažan interes za teme vezane za HPC i vještačku inteligenciju i istakao važnost praktične, aplikacijski orijentisane obuke u premošćavanju jaza između lokalnog razvoja i HPC izvršenja velikih razmjera.
