Nacionalni centar kompetencija Crne Gore za HPC i AI (NCC Montenegro), koji djeluje u okviru projekta EuroCC3 predstavljen je na Međunarodnoj konferenciji o menadžmentu i organizaciji ICMO 2026 – „Održivost po dizajnu: Promišljanje strategije, ljudi i digitalne budućnosti”, održanoj u Pržnu, Crna Gora.
Na konferenciji je učestvovalo više od 300 učesnika iz preko 45 zemalja, sa više od 30 plenarnih, pozivnih i uredničkih govornika, te Naučnim odborom koji čine istraživači iz 46 zemalja, uključujući predstavnike svih 27 država članica Evropske unije. ICMO 2026 poslužio je kao platforma visokog nivoa za razmjenu znanja i iskustava između istraživača, urednika naučnih časopisa, studnata doktoskih studija, institucionalnih lidera i predstavnika biznis zajednice. Projekat EuroCC3 i aktivnosti NCC Montenegro predstavio je Stevan Čakić, član projektnog tima EuroCC3, koji je obrazložio ulogu Nacionalnog centra kompetencija Crne Gore u izgradnji nacionalnog HPC i AI ekosistema, demokratizaciji pristupa evropskoj superkompjuterskoj infrastrukturi i podršci malim i srednjim preduzećima, akademskoj zajednici i javnoj upravi u usvajanju naprednih digitalnih tehnologija.
Posebna trening sesija: HPC/AI za poslovnu konkurentnost
U okviru programa konferencije, NCC Montenegro organizovao je posebnu sesiju i trening pod nazivom „Istraživanje HPC/AI i menadžmenta: Pokretanje organizacijske konkurentnosti u digitalnom dobu”, namijenjenu posebno malim i srednjim preduzećima i široj poslovnoj zajednici.
Trening je odgovorio na rastuću potrebu malih i srednjih preduzeća da koriste napredne digitalne tehnologije — uključujući superračunarstvo (HPC), vještačku inteligenciju (AI) i Big Data — kao strateške alate za jačanje konkurentnosti, operativne efikasnosti i donošenja odluka zasnovanih na podacima. Učesnici su upoznati sa ključnim konceptima i praktičnim primjenama HPC-a i AI-ja u oblastima kao što su prognoziranje potražnje, finansijsko modeliranje, prediktivna analitika i poslovni modeli zasnovani na podacima, kao i sa mogućnostima koje nude EuroCC3 i EuroHPC Joint Undertaking, koji pruža besplatan pristup vrhunskoj evropskoj superkompjuterskoj infrastrukturi i stručnosti — uključujući mala i srednja preduzeća i startapove
Poseban dio treninga bio je prikaz stvarnog istraživačkog use case-a pod nazivom „Kako je institucionalna HPC infrastruktura pretvorila 50.647 URL-ova dokumenata politike u reproduktivni sistem po zemlji i godini”, koji je predstavio istraživač Božidar Vlačić sa Católica Porto Business School & CEGE, Universidade Católica Portuguesa i Univerziteta Donja Gorica. Use case je na konkretan način demonstrirao transformativnu snagu HPC-a za istraživanje i poslovnu analitiku: koristeći EuroHPC superkompjutersku infrastrukturu, istraživački tim obradio je više od 50.000 URL-ova dokumenata politike, uspješno preuzimajući i konvertujući skoro 37.000 PDF-ova — ukupno 92,6 GB podataka — u čistu, analitički spremnu bazu podataka po zemlji i godini koja pokriva 55 zemalja u periodu od 2007. do 2021. godine. Zadatak za koji se procjenjuje da bi na standardnom laptopu trajao skoro 30 dana, završen je u jednom noćnom pokretanju klastera za manje od 16 sati, što je dramatično skratilo vrijeme do rezultata i učinilo operativno izvodivom prethodno neostvarivu empirijsku studiju velikih razmjera. Nastali istraživački sistem ispitivao je kako signali industrijske politike u javnim dokumentima koreliraju sa nacionalnim inovacionim kapacitetima — mjerenim kroz intenzitet istraživanja i razvoja, naučne publikacije i patente rezidenata — pružajući direktno primjenjive uvide kako za kreatore politike tako i za poslovne analitičare.
Ovaj use case ilustrovao je poslovnoj zajednici kako HPC nije samo alat za nauku i inženjering, već strateški pokretač menadžmenta zasnovanog na podacima, analize politike i kompetitivne inteligencije.
Visokoperformansno računarstvo više nije ograničeno na laboratorije; to je novi motor industrijske konkurentnosti.
Pridružite se FFplus seriji webinara, „Ubrzavanje poslovne vrijednosti malih i srednjih preduzeća uz visokoperformansno računarstvo“, u kojoj istražujemo rad kompanija koji premošćuju jaz između super-računarstva i stvarne poslovne vrijednosti.
Svaka sesija se oslanja na priče o uspjehu kako bi se pokazalo kako maksimizirati utjecaj malih i srednjih preduzeća, premostiti jaz između visokoperformansnog računarstva i stvaranja vrijednosti za mala i srednja preduzeća te povećati konkurentnost malih i srednjih preduzeća.
Registrujte se za webinare, saznajte kako strateška HPC integracija redefinira industrijsku konkurentnost i inspirišite se!
EuroHPC JU je najavio predstojeći online webinar o pozivima za pristup EuroHPC resursima – Proces evaluacije, tehnička procjena i najbolje prakse, koji je zakazan za 13. maj 2026. od 10:00 do 12:30 (CEST).
Webinar je namijenjen istraživačima i korisnicima iz javnog i privatnog sektora koji su zainteresirani za prijavu za pristup superračunarskim resursima EuroHPC-a. Obuhvatit će teme kao što su priprema prijedloga, procedure evaluacije, benchmarking i uspješna implementacija projekta. Sesije će voditi stručnjaci iz vodećih evropskih HPC organizacija, nudeći praktične smjernice i uvide zasnovane na stvarnim iskustvima primjene.
Projekat AI-AGE predstavljen je na okruglom stolu „Vještačka inteligencija u zdravstvu – izazovi i prilike“, održanom 24. aprila 2026. godine u Crnogorskoj akademiji nauka i umjetnosti (CANU) u Podgorici. Događaj je okupio stručnjake iz Crne Gore i Bosne i Hercegovine kako bi razgovarali o ulozi vještačke inteligencije u zdravstvu, uključujući kliničke primjene, digitalnu transformaciju, etiku, medicinsko snimanje, NLP i AI asistente. Iskoristili smo ovu priliku da promoviramo aktivnosti EuroCC4SEE i NCC Montenegro.
The round table was an opportunity to promote EuroCC 2 & EuroCC4SEE and NCC Montenegro support
Projekat AI-AGE je predstavila prof. dr. Nataša Popović sa Medicinskog fakulteta Univerziteta Crne Gore, u okviru sesije posvećene vještačkoj inteligenciji u kliničkoj praksi. Prezentacija je istakla ključne nalaze projekta i pokazala kako vještačka inteligencija može podržati rano otkrivanje i skrining hroničnih bolesti, uključujući primjere vezane za otkrivanje kolorektalnog karcinoma i upotrebu biomarkera.
The main presentation was focused on AI-AGE goals and results (cross-project collaboration)
Događaj je bio prilika za promociju aktivnosti EuroCC-a i uloge NCC Montenegro u jačanju nacionalnih kapaciteta u oblasti HPC-a, HPDA-e i vještačke inteligencije. Učešće na ovom okruglom stolu dodatno je pozicioniralo AI-AGE i EuroCC4SEE u široj regionalnoj diskusiji o odgovornoj i klinički relevantnoj upotrebi vještačke inteligencije u medicini.
Povodom IoT Day 2026, biće organizovan online seminar pod nazivom “IoT, AI, HPC: Shaping the Future”, posvećen tehnologijama koje redefinišu savremenu digitalnu infrastrukturu. Fokus događaja biće na praktičnoj primjeni Interneta stvari (IoT), vještačke inteligencije (AI) i računarstva visokih performansi (HPC) u razvoju modernih digitalnih sistema.
Tokom seminara, eksperti iz organizacija DunavNET, DigitalSmart Montenegro, University of Donja Gorica i Recrewty predstaviće projekte i rješenja na kojima trenutno rade, sa posebnim osvrtom na realne primjene ovih tehnologija i njihov značaj za digitalnu transformaciju.
Među govornicima su: Nebojša Stojanović, Petar Knežević, Dejan Drajić, Anja Jakovljević, Stevan Čakić, Igor Ćulafić i Mitar Perović.
📅 24. april 2026. 🕙 10:00–11:30h 📍 Online seminar Organizatori: EuroCC 2 & EuroCC4SEE, University of Donja Gorica i DunavNET
Događaj je otvoren za istraživače, inženjere, developere i sve zainteresovane za savremene trendove i praktične primjene IoT, AI i HPC tehnologija.
Predstavnici NCC Montenegro aktivno učestvuju u izradi Nacionalne strategije vještačke inteligencije Crne Gore 2026–2030 kao članovi nacionalne Radne grupe kojom koordinira Ministarstvo javne uprave, uz podršku UNDP Montenegro.
Opšti cilj Strategije je da omogući Crnoj Gori da odgovori na globalne AI izazove, istovremeno koristeći njen potencijal za pametan, održiv i inkluzivan razvoj, u skladu sa evropskim i međunarodnim standardima.
Ministarstvo javne uprave, regionalni ekspert i UNDP Crna Gora koordiniraju razvoj AI strategije.
Ključne aktivnosti Radne grupe u izradi AI strategije
Konstitutivna sjednica (17. oktobar 2025) – Postavljeni su temelji Strategije definisanjem ključnih strateških pravaca razvoja AI, uključujući regulatorni i etički okvir, obrazovanje i digitalne vještine, kao i sektorske primjene.
Druga sjednica (19. januar 2026) – Proces je unaprijeđen kroz razmatranje metodološkog pristupa, ključnih faza razvoja i usklađenosti sa međunarodnim praksama i evropskim standardima, uz poseban fokus na izazove u oblasti digitalne infrastrukture i data ekosistema u Crnoj Gori.
Strateška radionica (13–14. februar 2026, Budva) – Kroz interaktivne sesije sa nacionalnim i regionalnim ekspertima identifikovani su strateški pravci, ključni stubovi startegije, prioritetne oblasti primjene, izazovi i prilike, kao i mapiran nacionalni AI ekosistem.
Treća sjednica (27. mart 2026) – Fokusirana na definisanje plana rada do septembra 2026, uključujući organizaciju tematskih radionica sa ključnim stejkholderima i ekspertskih konsultacija, u cilju obezbjeđivanja sveobuhvatnih uvida i potreba, dodatnog razrađivanja strateških ciljeva i mjera, te podrške izradi dokumenta Strategije.
Predloženi strateški okvir zasniva se na nekoliko ključnih stubova: digitalna infrastruktura i data ekosistemi, primjena AI u različitim sektorima, razvoj vještina i kapaciteta, kao i regulatorni i etički okvir za AI, uz uspostavljanje odgovarajućih mehanizama upravljanja i koordinacje.
Učešće predstavnika javnog sektora, akademske zajednice, privrede i civilnog društva.
Kao član Radne grupe, NCC Montenegro ima značajnu ulogu u integraciji HPC i naprednih digitalnih tehnologija u nacionalni strateški okvir za AI, kroz promociju HPC-a kao ključne infrastrukture i pokretača razvoja AI, podršku data-intenzivnim AI inovacijama i aplikacijama, kao i usklađivanje nacionalnih prioriteta sa evropskim HPC i AI projektnim inicijativama.
Izrada Strategije vještačke inteligencije 2026–2030 predstavlja značajnu priliku za Crnu Goru da unaprijedi svoju digitalnu ekonomiju, podstakne inovacije i konkurentnost, unaprijedi javnu upravu i servise i pozicionira se u širem evropskom AI prostoru. Kroz aktivno učešće u ovom procesu, NCC Montenegro doprinosi razvoju održivog i inkluzivnog AI ekosistema, zasnovanog na pristupu naprednoj infrastrukturi, ekspertskim kapacitetima i snažnoj međusektorskoj saradnji.
U okviru jubileja 30. međunarodne konferencije Informacione tehnologije – IT 2026, održane na Žabljaku, organizovan je trodnevni program aktivnosti posvećen primjeni visokoperformantnog računarstva (HPC) i vještačke inteligencije (AI) u nauci, industriji i digitalnoj transformaciji društva. Događaj je okupio istraživače, predstavnike nacionalnih centara za kompetencije, IT kompanije i međunarodne partnere, sa ciljem razmjene znanja, predstavljanja rezultata projekata i jačanja saradnje između akademske zajednice i privrede
EuroCC2 i EuroCC4SEE na 30. jubilarnoj ediciji IEEE konferencije Information Technology – IT Zabljak 2026
Tokom sva tri dana konferencije, jutarnji termini bili su rezervisani za prezentacije naučnih radova, gdje su istraživači predstavili rezultate svojih istraživanja iz oblasti vještačke inteligencije, visokoperformantnog računarstva, data science-a i digitalnih tehnologija. Ove sesije omogućile su diskusiju o aktuelnim naučnim trendovima i razmjenu ideja između autora radova i učesnika konferencije.
Prvi dan – naučne sekcije, radionica i prezentacija projekata
Program prvog dana započeo je jutarnjim blokom od četiri paralelne sekcije, pri čemu su se dvije odvijale u konferencijskim salama, dok su dvije organizovane u virtuelnom formatu. U okviru sekcija predstavljeni su naučni radovi koji se bave savremenim temama iz oblasti AI, HPC, data analitike, digitalne transformacije i softverskog inženjerstva, uz aktivnu diskusiju između autora i učesnika konferencije.
Prezentaccija aktivnosti NCC Montenegro i priprema za radionicu
U nastavku dana održana je radionica “Application of HPC and AI to Enhance the Tourism Offer”, fokusirana na razvoj proof-of-concept rješenja i praktičnu primjenu superračunarstva i vještačke inteligencije u unapređenju turističke ponude. Poseban naglasak bio je na razvoju rješenja koja integrišu HPC infrastrukturu, demonstrirajući kako napredni računarski resursi mogu doprinijeti analizi podataka, personalizaciji turističkih usluga i optimizaciji turističkih procesa.
Radionica fokusirana na primjenu HPC i AI u sektoru turizma
Van naučnih sekcija, srijeda je bila obilježena i događajem Project trade fair & dissemination of results, tokom kojeg su predstavljeni projekti i inovativna rješenja iz oblasti AI i HPC. Predstavljena su rješenja GetMoved, PAID-T, Wasco AI, Generative AI Intelligent Process Automation Platform, DeepMark i AI Heal, čime je dodatno ojačana veza između istraživačke zajednice i industrije i omogućena razmjena iskustava između istraživača i kompanija.
Drugi dan – panel o primjeni HPC tehnologija u nauci i industriji
Drugog dana konferencije održan je panel “Primjena HPC-a u nauci i industriji – stvarni primjeri i uspješne priče”, koji je moderirala Sandra Tinaj (NCC Montenegro). Panel je bio organizovan u dva dijela.
U prvom dijelu održana je diskusija o institucionalnom okviru i strateškom razvoju AI i HPC ekosistema u Crnoj Gori. U razgovoru su učestvovali Đorđe Krivokapić i Sandra Tinaj.
Diskusija strateškog razvoja AI i HPC ekosistema u Crnoj Gori
Đorđe Krivokapić predstavio je ključne elemente Nacionalne strategije razvoja vještačke inteligencije, uključujući planirane aktivnosti, razvoj infrastrukture i mehanizme podsticaja za istraživanje i inovacije. Poseban fokus bio je na jačanju institucionalnog okvira koji omogućava integraciju HPC i AI tehnologija u različite sektore društva, kao i na stvaranju okruženja koje podstiče saradnju između države, akademske zajednice i privrede.
Sandra Tinaj predstavila je aktivnosti Nacionalnog centra za kompetencije za HPC u Crnoj Gori (NCC Montenegro) u okviru projekata EuroCC i EuroCC4SEE, uključujući organizaciju treninga, podršku istraživačima i kompanijama, kao i pomoć pri pristupu evropskim superračunarskim resursima kroz EuroHPC inicijativu.
HPC aplikacije kroz saradnju NCC centara i predstavnika industrije u Jugoistočnoj Evropi
Drugi dio panela bio je posvećen predstavljanju konkretnih primjera primjene HPC tehnologija kroz rad nacionalnih centara za kompetencije i industrije.
Ana Lalović (Verlab) predstavila je aktivnosti NCC Bosna i Hercegovina, sa fokusom na primjenu HPC tehnologija u medicinskim i biomedicinskim istraživanjima, uključujući analizu medicinskih podataka i razvoj modela za naprednu dijagnostiku.
Boro Jakimovski predstavio je aktivnosti NCC Sjeverna Makedonija, sa posebnim fokusom na industrijske primjene HPC tehnologija i saradnju sa kompanijama koje razvijaju rješenja zasnovana na AI i naprednoj analitici.
Sandra Tinaj predstavila je aktivnosti NCC Montenegro kroz Proof of Concept projekte, koji omogućavaju kompanijama i istraživačima da testiraju i razvijaju inovativna rješenja koristeći HPC infrastrukturu i ekspertsku podršku.
Milutin Pavićević (Montenegrin AI Association) govorio je o perspektivi industrije i značaju saradnje između akademske zajednice i kompanija. Posebno je istakao kompetencije koje su potrebne mladim IT inženjerima u kontekstu HPC tehnologija, uključujući znanja iz paralelnog programiranja, obrade velikih skupova podataka i razvoja skalabilnih AI rješenja.
prof Ramo Šendelj kao predstavnik MontEDIH-a na panelu
U panelu je učestvovao i Ramo Šendelj (MONTEDIH), koji je govorio o značaju saradnje između projekata MONTEDIH i EuroCC4SEE u kontekstu podrške digitalnoj transformaciji kompanija i razvoja inovacionog ekosistema zasnovanog na HPC i AI tehnologijama.
Pored navedenog održani su B2B sastanci između NCCs, ali i NCCs i kompanija i istraživača.
Treći dan – EuroCC4SEE sesija i iskustva nacionalnih centara
Trećeg dana konferencije održana je sesija “EuroCC4SEE – Šta smo naučili i kuda idemo dalje?”, posvećena rezultatima i iskustvima nacionalnih centara za kompetencije u oblasti HPC-a.
Sesiju je otvorio Tomo Popović iz NCC Crna Gora, koji je predstavio aktivnosti realizovane kroz projekte EuroCC i EuroCC4SEE, uključujući treninge, saradnju sa kompanijama i podršku pri pristupu evropskim superračunarima. NCC Montenegro je organizovao više od 30 treninga koje je pohađalo oko 500 učesnika, ostvario saradnju sa više od 15 kompanija i pružio podršku za više od 10 prijava prema EuroHPC inicijativi, uključujući praktičan rad na evropskim superračunarskim klasterima.
U nastavku sesije predstavljene su aktivnosti nacionalnih centara za kompetencije iz regiona.
Posebna sesija je je posvećena naučenim lekcijama tokom EuroCC4SEE uz učešće predstavnika industrije
Marija Mitrović Dankulov predstavila je aktivnosti NCC Srbija, uključujući razvoj HPC infrastrukture kao što su Paradox klaster, AI klaster i državni data centar u Kragujevcu, koji će podržati projekte EuroCC3 i AI Factory satellite. Takođe su predstavljeni rezultati rada NCC-a, uspješne HPC priče i iskustva saradnje sa akademijom i industrijom.
Ozlem Sari iz NCC Turkey predstavila je rezultate postignute u posljednje tri godine, uključujući veliki broj obuka, info dana, proof-of-concept projekata i uspješnih priča realizovanih kroz saradnju sa akademijom i industrijom, kao i HPC infrastrukturu i regionalne inicijative koje su doprinijele širenju znanja o HPC.
Sarah Spahić predstavila je aktivnosti NCC Bosna i Hercegovina i Verlab instituta, uključujući obuke i radionice za akademiju i javni sektor, konsultacije i podršku istraživačkim projektima, kao i saradnju sa kompanijama Arti Analytics, Plastoflex i Bosnalijek.
Gjorgji Madjarov predstavio je aktivnosti NCC Sjeverna Makedonija i pregled realizovanih aktivnosti kroz projekte EuroCC i EuroCC4SEE, sa posebnim fokusom na saradnju sa IT kompanijama i organizacijama koje posjeduju specifična domenska znanja u oblastima relevantnim za razvoj AI i HPC rješenja.
Pristustvo većeg broja predstavnika industrije koji su pričali o svojim rješenjima i iskustvima sa HPC i podrškom NCC-a
U drugom dijelu sesije predstavljeni su i projekti crnogorskih kompanija koje koriste HPC i AI tehnologije. Kompanije su predstavile inovativna rješenja poput AI doktora kompanije OneAI, Wasco AI asistenta kompanije Five G, DeepMark platforme za audio watermarking, kao i rješenja kompanija ITAS, Trid Tech, Uhura i Paid MNE koja koriste HPC infrastrukturu za simulacije, razvoj AI modela i optimizaciju kompleksnih procesa.
Na kraju sesije Ramo Šendelj je naglasio značaj saradnje između projekata EuroCC i MONTEDIH, ističući mogućnosti realizacije zajedničkih aktivnosti i pružanja podrške crnogorskim kompanijama u različitim oblastima digitalne transformacije.
Jačanje HPC ekosistema kroz saradnju nauke i industrije
Trodnevni program u okviru konferencije IT Žabljak 2026 pokazao je značaj saradnje između istraživačke zajednice, industrije i evropskih inicijativa u razvoju HPC i AI tehnologija. Kroz naučne sekcije, radionice, panel diskusije i prezentacije projekata, učesnici su imali priliku da razmijene iskustva, predstave inovativna rješenja i identifikuju nove mogućnosti za saradnju.
Bilo je preko 20 predstavnika firmi koje su koristile pristup EuroHPC HPC resursima
Aktivnosti realizovane u okviru EuroCC4SEE projekta dodatno su doprinijele jačanju regionalnog HPC ekosistema i podsticanju primjene superračunarstva i vještačke inteligencije u nauci, industriji i javnom sektoru.
