Rezultati razvoja realizovanog u okviru Proof of Concept projekta Exams 4.0, uz podršku Fonda za inovacije Crne Gore i korišćenje EuroHPC računarskih resursa, predstavljeni su na međunarodnoj konferenciji SAMYRAD 2026 u Sevilji, Španija.
Naučno-stručni rad „Whisper-Based Lecture Transcription for Montenegrin Higher Education with a Practical Evaluation“ predstavljen je na međunarodnoj konferenciji Smart Algorithms & Models: Your Reach to Advanced Dialogues (SAMYRAD 2026), održanoj 5–6. oktobra 2026. godine u Sevilji, Španija.
Autori rada, Stevan Čakić, Tomo Popović, Srđan Krčo i Igor Čulafić, istraživali su mogućnosti primjene OpenAI Whisper modela za automatsku transkripciju univerzitetskih predavanja na crnogorskom jeziku, koji nije direktno podržan ovim modelom.
Istraživanje je obuhvatilo evaluaciju tri varijante Whisper modela i tri jezička podešavanja zasnovana na srodnim južnoslovenskim jezicima, korišćenjem 30 univerzitetskih predavanja u ukupnom trajanju od gotovo 38 sati. U okviru eksperimenata generisano je 4.860 transkripata, pri čemu je za obimnu računarsku obradu korišćen EuroHPC superračunar LUMI u Finskoj.
Rezultati su pokazali da je varijanta Whisper turbo najpogodnija među testiranim modelima u pogledu konzistentnosti transkripcije, procijenjenog kvaliteta teksta i brzine obrade. Istraživanje je pružilo i praktične preporuke za obradu snimaka univerzitetskih predavanja na crnogorskom jeziku.
Autori rada, Stevan Čakić, Tomo Popović, Srđan Krčo i Igor Čulafić, istraživali su mogućnosti primjene OpenAI Whisper modela za automatsku transkripciju univerzitetskih predavanja na crnogorskom jeziku, koji nije direktno podržan ovim modelom.
Razvoj i eksperimenti su obuhvatili evaluaciju tri varijante Whisper modela i tri jezička podešavanja zasnovana na srodnim južnoslovenskim jezicima, korišćenjem 30 univerzitetskih predavanja u ukupnom trajanju od gotovo 38 sati. U okviru eksperimenata generisano je 4.860 transkripata, pri čemu je za obimnu računarsku obradu korišćen EuroHPC superračunar LUMI u Finskoj.
Rezultati su pokazali da je varijanta Whisper turbo najpogodnija među testiranim modelima u pogledu konzistentnosti transkripcije, procijenjenog kvaliteta teksta i brzine obrade. Istraživanje je pružilo i praktične preporuke za obradu snimaka univerzitetskih predavanja na crnogorskom jeziku.
Dobijeni rezultati već su primijenjeni u razvoju novog modula za transkripciju predavanja u okviru platforme Exams 4.0, koji omogućava nastavnicima da audio i video snimke pretvore u tekst koji se zatim može koristiti za AI-potpomognutu pripremu nastavnih materijala i ispitnih pitanja.
Istraživanje je realizovano u okviru Proof of Concept projekta Exams 4.0, koji sprovodi kompanija DigitalSmart u saradnji sa Univerzitetom Donja Gorica, uz finansijsku podršku Fonda za inovacije Crne Gore.
HPC Montenegro (Nacionalni centar kompetencija za HPC u Crnoj Gori) pružio je podršku istraživačkom timu u obezbjeđivanju pristupa evropskim superračunarskim resursima kroz EuroHPC JU Development Access program (oznaka projekta: EHPC-DEV-2024D12-018). Računarski eksperimenti realizovani su na superračunaru LUMI, kojim upravljaju CSC u Finskoj i LUMI konzorcijum.
Ovo istraživanje predstavlja primjer kako pristup evropskoj HPC infrastrukturi može doprinijeti primijenjenim istraživanjima u oblasti vještačke inteligencije, podsticanju inovacija u visokom obrazovanju i razvoju digitalnih alata prilagođenih manjim i nedovoljno zastupljenim jezicima.
