Category: Novosti

Posted on

HPC Montenegro i EPCG razmatraju mogućnosti primjene HPC-a i AI-ja u elektroenergetskom sektoru

Nacionalni centar kompetencija za računarstvo visokih performansi (HPC Montenegro) održao je prvi konsultativni sastanak sa predstavnicima Elektroprivrede Crne Gore (EPCG), jednog od najvećih privrednih sistema u Crnoj Gori, sa ciljem razmatranja mogućnosti primjene naprednih računarskih tehnologija i vještačke inteligencije u elektroenergetskom sektoru.

Tokom sastanka predstavljene su aktivnosti HPC Montenegro u okviru projekta EuroCC3, dostupni servisi, mogućnosti pristupa HPC infrastrukturi, stručne podrške i obuka. Predstavnici EPCG upoznali su učesnike sa razvojnim planovima u oblasti digitalizacije i izgradnje integrisane podatkovne infrastrukture, u kojoj bi HPC i AI tehnologije mogle imati značajnu ulogu.

Razgovarano je o potencijalnim primjenama napredne analitike i AI/ML tehnologija, uključujući obradu podataka iz solarnih energetskih sistema, analizu satelitskih i termalnih snimaka, kao i razvoj prediktivnih modela za proizvodnju i potrošnju električne energije. Razmotrene su i mogućnosti saradnje kroz evropske istraživačke i inovacione projekte.

Dogovoreno je da EPCG razmotri prioritetne oblasti i raspoloživost podataka za potencijalne pilot-aktivnosti, dok će HPC Montenegro dostaviti relevantne primjere uspješnih primjena HPC/AI tehnologija i prijedloge za dalju saradnju. Konkretni slučajevi primjene i naredni koraci biće predmet budućih konsultacija.

Sastanku su prisustvovali predstavnici EPCG, Jovan Kasalica i Vuk Kasalica, kao i predstavnici HPC Montenegro: Sandra Tinaj, Tomo Popović i Bojana Mališić sa Univerziteta Donja Gorica (UDG), te Božo Krstajić i Lazar Šćekić sa Elektrotehničkog fakulteta Univerziteta Crne Gore (UCG).

Ovaj sastanak predstavlja značajan korak u nastojanjima HPC Montenegro da unaprijedi saradnju sa velikim industrijskim korisnicima u Crnoj Gori i podrži primjenu naprednih računarskih tehnologija u strateški važnim privrednim sektorima.

Posted on

HPC Montenegro i Morsko dobro razmatraju mogućnosti saradnje u oblasti HPC-a i vještačke inteligencije

Inicijalne konsultacije u okviru projekta EuroCC 3 usmjerene su na uključivanje velikih javnih preduzeća i potencijalnih korisnika naprednih računarskih tehnologija.

U okviru aktivnosti usmjerenih na povezivanje sa velikim organizacijama i institucijama javnog sektora, HPC Montenegro (NCC Crna Gora) održao je inicijalni online sastanak sa predstavnicima Javnog preduzeća za upravljanje morskim dobrom Crne Gore (Morsko dobro), kako bi razmotrili mogućnosti saradnje i potencijalne primjene računarstva visokih performansi (HPC) i vještačke inteligencije (AI).

Online sastanak predstavnika HPC Montenegro i Morskog dobra

Tokom sastanka predstavljene su aktivnosti, usluge i mogućnosti podrške koje HPC Montenegro pruža u okviru projekta EuroCC 3. Razgovarano je o potencijalnim koristima naprednih računarskih tehnologija za javna preduzeća koja upravljaju složenim poslovnim procesima, infrastrukturom i značajnim količinama podataka.

Imajući u vidu nadležnosti Morskog dobra, potencijalne oblasti buduće saradnje uključuju naprednu analizu podataka, praćenje stanja priobalnog i morskog okruženja, obradu prostornih podataka i razvoj sistema za podršku odlučivanju u održivom upravljanju morskim dobrom. Ove mogućnosti mogu predstavljati osnov za identifikaciju konkretnih primjena i nastavak stručnih konsultacija.

Diskutovani su mogući pravci za kooperaciju sa ciljem da se identifikuju konkretni slučajevi primjene HPC

Ovaj inicijalni sastanak predstavlja još jedan korak u nastojanjima HPC Montenegro da uključi velike organizacije javnog sektora u primjenu HPC i AI tehnologija, kao i da im približi mogućnosti pristupa evropskim superračunarskim resursima i ekspertskoj podršci kroz EuroHPC ekosistem.

Posted on

NCC Crna Gora i NCC Bosna i Hercegovina jačaju saradnju u oblasti HPC-a i vještačke inteligencije

Nastavak saradnje u okviru projekta EuroCC 3 usmjeren je na povezivanje sa privredom i javnim sektorom, primjenu HPC-a i AI tehnologija u zdravstvu i razmjenu stručnih znanja i resursa

Predstavnici HPC Montenegro (NCC Crna Gora) sastali su se 14. oktobra 2026. godine sa kolegama iz NCC Bosna i Hercegovina u Institutu Verlab u Sarajevu, kako bi razgovarali o nastavku i proširenju saradnje u okviru projekta EuroCC 3.

Predstavnici NCC Crne Gore i Bosne i Hercegovine tokom sastanka u Verlab Institutu

Nadovezujući se na saradnju uspostavljenu kroz prethodni projekat EuroCC4SEE, uključujući zajedničku radionicu o primjeni vještačke inteligencije i računarstva visokih performansi (HPC) u zdravstvu, organizovanu na Medicinskom fakultetu u Crnoj Gori, kao i nedavna zajednička istraživanja usmjerena na podršku farmaceutskoj industriji, sastanak je bio posvećen novim mogućnostima za zajedničke inicijative i šire povezivanje sa zainteresovanim partnerima.

Tokom sastanka razmotreno je više primjera primjene HPC-a i vještačke inteligencije, posebno u oblasti zdravstva i medicinskih istraživanja, u kojima oba nacionalna centra imaju relevantno iskustvo. Posebna pažnja posvećena je razmjeni stručnih znanja, ljudskih resursa, HPC infrastrukture i iskustava u povezivanju i pružanju podrške privrednim subjektima i institucijama javnog sektora. Razgovarano je i o promociji rezultata dosadašnje saradnje, kao i mogućnostima zajedničke podrške kompanijama pri prijavljivanju za pristup evropskim superračunarskim resursima kroz pozive EuroHPC zajedničkog preduzeća (EuroHPC JU).

Diskusija je bila fokusirana na zajedničke napore i razmjenu iskustava vezano za pružanje podrške industrijskim klijentima

Institut Verlab izrazio je spremnost da podrži istraživačke aktivnosti u Crnoj Gori kroz povezivanje sa partnerima iz zdravstvenog sektora i razmatranje mogućnosti pristupa relevantnim skupovima podataka.

Sastanak je potvrdio opredijeljenost oba nacionalna centra za dalje jačanje regionalne saradnje u okviru projekta EuroCC 3, razmjenu znanja i resursa i širu primjenu HPC-a i vještačke inteligencije u akademskoj zajednici, privredi i javnom sektoru.

Posted on

Istraživanje o primjeni AI za preporuku premium internet domena objavljeno u časopisu IEEE Access

Novi naučni rad pod nazivom „Premium Domain Name Recommendation via Semantic Retrieval and Reranking of Fixed Aftermarket Inventories“ objavljen je u međunarodnom naučnom časopisu IEEE Access. Autori rada su Milutin Pavićević, Tomo Popović, Srđan Krčo i Miodrag Vujković, sa Univerziteta Donja Gorica (UDG) i iz kompanije DunavNET.

Istraživanje se bavi izazovom preporuke odgovarajućih premium internet domena iz velikih kolekcija već registrovanih domena ponuđenih za preprodaju. Istraživači su razvili i evaluirali pristup koji kombinuje velike jezičke modele (LLM), semantičke vektorske reprezentacije, pretragu korišćenjem biblioteke FAISS i različite metode rangiranja preporuka. Eksperimenti su sprovedeni na uzorku od 30.000 domena iz kolekcije od gotovo 700.000 premium domena, uz evaluaciju u kojoj su učestvovala 22 stručnjaka iz industrije i 180 studenata. Rezultati su pokazali potencijal semantičke pretrage za unapređenje preporuka domena, uz balansiranje relevantnosti, raznovrsnosti preporuka i računarskih troškova.

Klikni na sliku za pristup radu

Istraživanje ima i značajan potencijal za primjenu u industriji. Alicorn, softverska kompanija iz Crne Gore specijalizovana za razvoj rješenja za industriju internet domena, već razvija tehnologije za inteligentnu preporuku domena zasnovane na vještačkoj inteligenciji, uključujući platformu Name Sentinel. Metode istražene u ovom radu mogle bi doprinijeti daljem unapređenju takvih rješenja, posebno kroz efikasniju semantičku pretragu i kvalitetniju preporuku premium domena.

Istraživanje predstavlja još jedan primjer istraživanja i inovacija podržanih kroz evropske inicijative i povezanih sa aktivnostima HPC Montenegro (NCC Montenegro), koje doprinose razvoju kompetencija u oblasti vještačke inteligencije i jačanju saradnje akademskog i poslovnog sektora.

Pročitajte naučni rad: IEEE Access – DOI: 10.1109/ACCESS.2026.3740779

Posted on

HPC Montenegro i Luka Bar razmatraju nove mogućnosti saradnje

U okviru kontinuiranih aktivnosti usmjerenih na snažnije uključivanje javnih preduzeća i institucija u primjenu naprednih računarskih tehnologija, HPC Montenegro održao je radni sastanak sa predstavnicima Luke Bar, na kojem su razmatrane mogućnosti saradnje i primjene računarstva visokih performansi (HPC) u oblastima od strateškog značaja.

Tokom sastanka predstavljeni su kapaciteti, usluge i mogućnosti koje nudi HPC Montenegro, sa posebnim osvrtom na potencijal naprednih računarskih resursa za složene analize podataka, donošenje odluka zasnovanih na podacima i razvoj inovativnih rješenja u javnom sektoru.

Luka Bar (izvor: lukabar.me)

Posebna pažnja posvećena je mogućnostima primjene HPC tehnologija u analizi politika Evropske unije, regulatornih okvira i strateških razvojnih prioriteta. Istaknuto je kako napredno računarstvo i pristupi zasnovani na analizi podataka mogu doprinijeti efikasnijoj analizi politika, strateškom planiranju i kvalitetnijem donošenju odluka, naročito u oblastima pomorstva i saobraćaja.

Na sastanku je postignut dogovor o uspostavljanju saradnje sa HPC Montenegro u narednom periodu, uz obostranu spremnost da se identifikuju prioritetne oblasti i definišu konkretne aktivnosti kroz koje bi HPC tehnologije mogle doprinijeti operativnom i strateškom razvoju Luke Bar.

Online sastanak HPC Montenegro i Luke Bar

Sastanku su prisustvovali Sandra Tinaj i Božidar Vlačić, a razgovor je protekao u konstruktivnoj razmjeni ideja, iskustava i prijedloga za buduću saradnju.

Nakon usaglašavanja prioriteta saradnje i identifikovanja konkretnih zajedničkih aktivnosti, naredni radni sastanak planiran je za novembar, kada će biti razmotreni dalji koraci i mogućnosti realizacije zajedničkih inicijativa.

Ova inicijativa predstavlja još jedan važan korak u ostvarivanju misije HPC Montenegro da računarstvo visokih performansi približi javnim preduzećima i institucijama u Crnoj Gori, podstičući njegovu širu primjenu kao pokretača digitalne transformacije, inovacija i strateškog razvoja zasnovanog na podacima.

Posted on

NCC Montenegro predstavio mogućnosti EuroHPC infrastrukture na konferenciji AmCham Future Lab – AI & Tech

Podgorica, 1. oktobar 2026. godine – NCC Montenegro učestvovao je na drugom izdanju konferencije AmCham Future Lab – AI & Tech, održane u Naučno-tehnološkom parku Crne Gore. Osmišljena kao platforma za strateški dijalog između poslovne i tehnološke zajednice i institucija, konferencija AmCham Future Lab povezuje globalne tehnološke trendove sa konkretnim poslovnim mogućnostima na lokalnom tržištu. Konferencija je okupila međunarodne eksperte, poslovne lidere, stručnjake iz tehnološkog sektora i predstavnike akademske zajednice kako bi razmotrili mogućnosti ubrzavanja prelaska vještačke inteligencije iz faze tehnološkog eksperimentisanja u praktičnu poslovnu primjenu i stvaranja mjerljive ekonomske vrijednosti.

Među istaknutim govornicima bili su Alf Rehn, profesor inovacija, dizajna i menadžmenta na Univerzitetu Južne Danske, koji je govorio o ljudskoj kreativnosti i izvrsnosti u eri vještačke inteligencije; Vladimir Vulić, predsjednik Digitalizuj.me, koji se osvrnuo na transformaciju poslovanja pod uticajem AI tehnologija; i Dave Birss, suosnivač The Gen AI Academy, koji je održao masterklas o strateškoj primjeni vještačke inteligencije i donošenju poslovnih odluka. Program je obuhvatio i prezentacije konkretnih primjera primjene AI tehnologija koje su predstavili NLB Banka i Roche.

Predstavljajući HPC Montenegro, Sanja Nikolić učestvovala je u panel diskusiji „Beyond the Hype: How AI Is Transforming Business in Montenegro“. Tokom izlaganja istakla je ključni značaj napredne računarske infrastrukture, kvalitetnih podataka i specijalizovanih ekspertskih znanja za ubrzavanje primjene vještačke inteligencije, sa posebnim osvrtom na mogućnosti koje su crnogorskim kompanijama dostupne kroz evropski superračunarski ekosistem, EuroHPC i AI fabrike. Predstavljajući konkretne primjere crnogorskih kompanija koje uspješno koriste evropske superračunarske resurse, ukazala je na to kako pristup HPC infrastrukturi može ubrzati inovacije, podržati razvoj proizvoda i usluga zasnovanih na vještačkoj inteligenciji i otvoriti nove mogućnosti za jačanje međunarodne konkurentnosti.

Učešće NCC Montenegro na konferenciji AmCham Future Lab istaklo je značaj povezivanja crnogorske poslovne zajednice sa HPC infrastrukturom i ekspertizom u oblasti vještačke inteligencije, uz dodatnu afirmaciju uloge Centra u podršci primjeni naprednih tehnologija i jačanju nacionalnog inovacionog ekosistema. Konferencija je ujedno pružila vrijednu priliku za umrežavanje i razgovore sa predstavnicima poslovne zajednice o mogućnostima saradnje, programima obuke i pristupu evropskim superračunarima.

Posted on

EuroCC3 predstavljen na INFOFEST-u 2026 i održana panel sesija o EU fondovima u Budvi, Crna Gora

Nacionalni centar kompetencija Crne Gore (NCC Montenegro), koji djeluje u okviru projekta EuroCC3, predstavljen je na INFOFEST-u 2026, najvećem regionalnom festivalu informatičkih dostignuća, održanom od 27. do 30. septembra 2026. godine u hotelu Avala Resort & Villas u Budvi, pod sloganom „Human in the Loop”.

Ovogodišnje izdanje festivala okupilo je više stotina učesnika iz Crne Gore i regiona – predstavnike tehnološke i telekomunikacione industrije, bankarstva, energetike, javne uprave, obrazovanja, akademske i medijske zajednice. Tokom tri dana programa razgovaralo se o sajber otpornosti i novim regulatornim okvirima (NIS2, DORA), ulozi IT zajednice u borbi protiv prirodnih nepogoda, digitalnoj infrastrukturi i energetici, tržištu rada, digitalnoj transformaciji javnih servisa, obrazovanju za svijet oblikovan vještačkom inteligencijom, zaštiti djece u digitalnom prostoru, povjerenju i bezbjednosti u digitalnom okruženju, kao i o uticaju vještačke inteligencije na medije. Ključna poruka INFOFEST-a 2026 bila je da vještačka inteligencija mijenja pravila, ali da odluke i odgovornost moraju ostati na čovjeku.

Projekat EuroCC3 i aktivnosti NCC Montenegro predstavila je Bojana Mališić, članica projektnog tima EuroCC3, u okviru INFOFEST Impact Foruma, posebnog završnog programa festivala posvećenog projektima, finansiranju i uticaju. Ona je obrazložila ulogu Nacionalnog centra kompetencija Crne Gore u izgradnji nacionalnog HPC i AI ekosistema, demokratizaciji pristupa evropskoj superkompjuterskoj infrastrukturi i podršci malim i srednjim preduzećima, akademskoj zajednici i javnoj upravi u usvajanju naprednih digitalnih tehnologija, uključujući mogućnosti koje pruža EuroHPC Joint Undertaking kroz besplatan pristup evropskoj superkompjuterskoj infrastrukturi i stručnosti.

Panel sesija: Da li smo spremni za EU fondove?

U okviru INFOFEST Impact Foruma organizovana je panel sesija pod nazivom „Da li smo spremni za EU fondove? Izgradnja nacionalnog ekosistema za razvoj konkurentnih projekata”, koja je okupila predstavnike ključnih nacionalnih institucija, akademske zajednice i inovacionog ekosistema: Marka Vukašinovića (Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija), Bojana Vujovića (Ministarstvo evropskih poslova), Branku Žižić (Univerzitet Crne Gore, Kancelarija za internacionalizaciju), Bojanu Mališić (Univerzitet Donja Gorica, EuroCC3) i mr Valentinu Radulović (Naučno-tehnološki park Crne Gore, direktorica).

Panel je bio posvećen spremnosti crnogorskih institucija, univerziteta i kompanija da uspješno apliciraju i realizuju projekte finansirane iz programa Evropske unije. Razgovaralo se o potrebi izgradnje povezanog nacionalnog ekosistema u kojem javna uprava, akademska zajednica, inovaciona infrastruktura i privreda zajednički rade na razvoju konkurentnih projektnih prijedloga, jačanju kapaciteta za pripremu i upravljanje projektima i uspostavljanju snažnih međunarodnih partnerstava. Posebna pažnja posvećena je ulozi centara kompetencija kao što je NCC Montenegro u povezivanju nacionalnih aktera sa evropskim inicijativama, obezbjeđivanju pristupa naprednim računarskim resursima i stručnosti, kao i u podršci malim i srednjim preduzećima i istraživačkim timovima da ideje pretoče u projekte sa realnim izgledima za finansiranje i mjerljivim uticajem.

Ova panel sesija pokazala je da pristup EU fondovima nije samo pitanje pojedinačnih projektnih prijedloga, već koordinisanog nacionalnog ekosistema – u kojem centri kompetencija, institucije i poslovna zajednica zajedno stvaraju uslove da Crna Gora u punoj mjeri iskoristi evropske mogućnosti u oblasti istraživanja, inovacija i digitalne transformacije.

Proudly powered by WordPress