Category: Industrija

Posted on

HPC Montenegro na Istočnoevropskoj školi mašinskog učenja (EEML 2026) na Cetinju

NCC HPC Montenegro učestvovao je kao partner na Istočnoevropskoj školi mašinskog učenja (Eastern European Machine Learning Summer School – EEML 2026), koja je od 27. jula do 1. avgusta 2026. godine održana na Cetinju. Škola je okupila oko 300 učesnika iz cijele Evropske unije — otprilike polovina iz istočne Evrope — kao i istraživače i kompanije iz Crne Gore, čime se svrstala među najveće skupove posvećene vještačkoj inteligenciji i mašinskom učenju u regionu.

U utorak i srijedu (28. i 29. jula) HPC Montenegro imao je štand na kojem je naš tim tokom dva dana razgovarao sa učesnicima o računarstvu visokih performansi (HPC) za potrebe vještačke inteligencije i mašinskog učenja. Kroz te razgovore povezali smo se sa predstavnicima privrede i akademske zajednice — iz Crne Gore i iz cijele Evrope — što nam je omogućilo da bolje razumijemo njihove računarske potrebe i pokažemo kako HPC resursi mogu podržati njihov rad.

U četvrtak, 30. jula 2026. godine, HPC Montenegro održao je uvodno predavanje za sve učesnike. Predstavili smo aktivnosti NCC HPC Montenegro, dali pregled istorijata inicijative EuroCC kroz projekte EuroCC1, EuroCC2 i EuroCC4SEE, i izvijestili o tome kako istraživači i organizacije iz Crne Gore koriste pristup EuroHPC resursima. Pozvali smo učesnike iz Crne Gore na saradnju i korišćenje naših usluga, a učesnicima iz regiona i drugih djelova EU pomogli smo da pronađu i povežu se sa nacionalnim kompetentnim centrima (NCC) u svojim zemljama.

Naše učešće na EEML 2026 odražava dvostruku misiju NCC HPC Montenegro: pružanje podrške kroz obuke radi razvoja HPC i AI vještina u regionu, kao i saradnju sa privredom kako bi prednosti računarstva visokih performansi bile dostupne kompanijama i široj ekonomiji.

Posebno želimo da istaknemo da su pojedini članovi tima HPC Montenegro tokom EEML-a pružali direktnu podršku i obuku učesnicima, pomažući im u praktičnom radu i savladavanju alata i koncepata mašinskog učenja. Uz njih, članovi našeg tima i studenti učestvovali su i kao volonteri u organizaciji škole i u EEML aktivnostima.

Više o školi možete pronaći na www.eeml.eu. Za više informacija o NCC HPC Montenegro, ili za razgovor o saradnji i pristupu našim uslugama, obratite se našem timu.

Posted on

NCC HPC Montenegro predstavljen na sastanku Predsjednika Crne Gore sa ekspertima za vještačku inteligenciju

Predstavnici NCC HPC Montenegro prisustvovali su sastanku Predsjednika Crne Gore i Kabineta Predsjednika, posvećenom razvoju vještačke inteligencije, koji je 28. jula 2026. godine održan na Cetinju. Na sastanku je učestvovalo desetak eksperata za vještačku inteligenciju iz Crne Gore. Među prisutnima su, pored ostalih, bili predsjednik Crnogorske akademije nauka i umjetnosti (CANU), predstavnici univerziteta, predstavnici dijaspore, predstavnici crnogorskog udruženja za vještačku inteligenciju MAIA (Montenegrin AI Association), kao i predstavnici industrije. Učesnici su sa Predsjednikom i njegovim saradnicima razmijenili mišljenja o pravcima razvoja ove oblasti u zemlji.

Tokom sastanka bilo je riječi i o master programu „Vještačka inteligencija” — prvom takvom programu u Crnoj Gori, realizovanom uz podršku NCC HPC Montenegro i EuroCC projekata. HPC Montenegro predstavio je ciljeve i projekte EuroCC inicijative i usluge koje NCC pruža, sa posebnim osvrtom na podršku industriji u pristupu HPC resursima. U razgovoru o potrebi za data centrima i HPC infrastrukturom u Crnoj Gori, NCC HPC Montenegro prepoznat je kao dio platforme za dalje korake u ovoj oblasti.

Za NCC HPC Montenegro ovo je bila značajna prilika da bude predstavljen na najvišem nivou javne uprave i da svoje kapacitete i rezultate približi donosiocima odluka. Očekujemo da ćemo učestvovati u daljim koracima i aktivnostima usmjerenim ka jačanju ekosistema vještačke inteligencije u Crnoj Gori.

Više o sastanku: profil Predsjednika Crne Gore na Instagramu i objava na mreži X.

Posted on

HPC Montenegro istražuje trendove u ICT sektoru i potrebe korisnika za naprednim digitalnim uslugama

Predstavnici Nacionalnog centra kompetencija (NCC) Crne Gore prisustvovali su 25. jula 2026. godine prezentaciji Analize poslovanja ICT sektora Crne Gore u 2025. godini, koju je organizovala Privredna komora Crne Gore u saradnji sa ICT Cortex-om. Događaj je okupio lidere iz poslovnog sektora, javnih institucija, akademske zajednice i međunarodnih organizacija kako bi sagledali dinamiku i trendove razvoja ovog sektora. HPC Montenegro je učestvovao na događaju u okviru svojih kontinuiranih aktivnosti usmjerenih na praćenje tržišnih kretanja, razumijevanje  IT potreba, kao i prepoznavanje prilika i izazova za primjenu naprednih digitalnih tehnologija.

Na osnovu finansijskih izvještaja kompanija, ICT sektor u Crnoj Gori zabilježio je pozitivan rast. Iako je prijavljeni broj kompanija smanjen za 19% (usljed konsolidacije tržišta i odlaska nerezidentnih subjekata), ukupna zaposlenost u sektoru porasla je za 14%, ukupni prihodi za 12%, dok je zbirna dobit skočila za čak 93% u odnosu na prethodnu godinu. IT usluge čine preko 80% svih ICT kompanija i zapošljavaju oko 70% radne snage u ovom sektoru, dok telekomunikacije — koje predstavljaju svega 4% ICT firmi — generišu više od polovine ukupnih prihoda sektora. Razvoj softvera i programiranje čine okosnicu ICT sektora, sa udjelom od 75% kompanija, 66% zaposlenih i preko 53% ukupnih zarada. Međutim, ekonomska aktivnost i dalje je snažno koncentrisana u Podgorici i primorskim opštinama, što ukazuje na jasnu potrebu za ravnomjernijim regionalnim razvojem.

Na događaju su predstavljeni i prioriteti nove Strategije pametne specijalizacije Crne Gore za period 2026–2031. godine. ICT je zadržao svoju horizontalnu ulogu u podršci digitalnoj transformaciji drugih prioritetnih sektora, dok je istovremeno prepoznat i kao vertikalni pokretač ekonomskog razvoja. Najavljeno je da će gotovo 40% sredstava planiranih za prve dvije godine primjene Strategije biti usmjereno ka ICT sektoru i inicijativama za digitalnu transformaciju. Pored toga, diskusije su bile usmjerene na prioritete nacionalne Strategije za vještačku inteligenciju, promjene u potrebnim vještinama, podršku zrelim IT kompanijama, jačanje izvoznog potencijala domaćeg softvera i prilagođavanje mladih stručnjaka zahtjevima tržišta rada koje diktira AI.

Uvidi prikupljeni praćenjem sektora i direktnim dijalogom sa akterima ekosistema omogućavaju NCC-u Crna Gora da usklađuje svoje usluge sa potrebama privrede — kroz identifikaciju poslovnih izazova rješivih primjenom HPC, HPDA ili AI tehnologija, usmjeravanje ka kompanijama koje razvijaju računarski zahtjevne projekte, te olakšavanje pristupa EuroHPC infrastrukturi i resursima vještačke inteligencije. HPC Montenegro će nastaviti saradnju sa Privrednom komorom Crne Gore, ICT Cortexom i šitom poslovnom zajednicom na jačanju nacionalnih digitalnih kapaciteta i povezivanju domaće inovativne zajednice sa evropskim superračunarskim resursima.

Posted on

NCC Montenegro predstavio EuroHPC i AI mogućnosti kompaniji Logate

NCC Montenegro nastavlja aktivnosti usmjerene na intezivnu saradnju sa privredom, posjetom kompaniji Logate, jednoj od vodećih tehnoloških kompanija u Crnoj Gori. Sa dvije decenije iskustva u razvoju softverskih rješenja za telekomunikacioni, bankarski i biznis sektor, Logate svakodnevno upravlja sa više od 20 miliona korisničkih naloga za preko 200 kompanija u Crnoj Gori i regionu. Njegov inženjerski tim, industrijski orjentisani proizvodi i međunarodno prisustvo čine ga važnim partnerom za razgovor o razvoju i skaliranju naprednih digitalnih rješenjima.

Tokom sastanka, NCC Montenegro je predstavio svoj portfolio usluga, aktivnosti podrške privredi, mogućnosti pristupa EuroHPC resursima I AI fabrikama, kao i HPC/AI referentne primjere u Crnoj Gori. NCC Montenegro je takođe predstavio predstojeće FFplus otvorene pozive, koji podržavaju SME i startapove u usvajanju HPC-a i generativne AI kroz poslovne eksperimente i inovacione studije.

Posjeta je otvorila prostor za razgovor o projektnim idejama, potencijalnim HPC/AI korisničkim slučajevima, tehničkim zahtjevima, mogućnostima apliciranja i budućoj saradnji. Ujedno, predstavlja još jedan korak u povezivanju EuroHPC mogućnosti sa crnogorskim ICT kompanijama koje imaju snažan inovacioni kapacitet i potencijal za regionalni i međunarodni rast.

Posted on

NCC Montenegro tim učestvovao na naučnom skupu „AI ekonomija” u CANU

Podgorica, 18. jun 2026. – Članovi tima Nacionalnog centra kompetencija za HPC u Crnoj Gori – NCC Montenegro učestvovali su na naučnom skupu „AI ekonomija”, održanom u Crnogorskoj akademiji nauka i umjetnosti u organizaciji Odjeljenja društvenih nauka, odnosno Odbora za ekonomske nauke, demografiju i antropologiju.

Skup je okupio predstavnike akademske zajednice, istraživače, stručnjake i predstavnike različitih sektora, sa ciljem razmatranja uticaja vještačke inteligencije na ekonomiju, obrazovanje, profesije, poslovne modele, digitalnu transformaciju, zdravstveni sistem, sajber bezbjednost i šire društvene promjene.

Učešće NCC Montenegro tima bilo je usmjereno na povezivanje tema AI ekonomije sa izazovima i mogućnostima malih ekonomija, razvojem domaćih digitalnih i AI kapaciteta, kao i ulogom obrazovanja, komunikacije i interdisciplinarnih vještina u novom tehnološkom okruženju. Posebno je istaknuto da male ekonomije ne bi trebalo da ostanu samo korisnici gotovih AI rješenja, već da kroz znanje, infrastrukturu, istraživanje i sektorsku specijalizaciju mogu aktivno učestvovati u razvoju AI ekonomije.

Skup je takođe iskorišćen kao prilika da se dodatno predstave aktivnosti NCC Montenegro, EuroCC3 projekta, kao i mogućnosti koje evropski HPC ekosistem pruža istraživačima, univerzitetima, javnom sektoru i privredi u Crnoj Gori. U tom kontekstu, posebno je naglašena važnost pristupa HPC resursima za razvoj i testiranje AI modela, obradu velikih količina podataka, naprednu analitiku, digitalnu transformaciju organizacija i razvoj inovativnih rješenja u industriji.

Poruka NCC Montenegro tima bila je da primjena AI u ekonomiji nije samo pitanje tehnologije, već i pitanje izgradnje ljudskih, institucionalnih i infrastrukturnih kapaciteta. Zato aktivnosti NCC Montenegro obuhvataju podršku za pristup HPC resursima, obuke, konsultacije, povezivanje akademije i industrije, kao i podizanje svijesti o tome kako HPC i AI mogu doprinijeti poslovnom razvoju, istraživanju, inovacijama i unapređenju obrazovanja.

Učešće na ovom skupu predstavlja još jedan korak u jačanju saradnje između akademske zajednice, privrede i javnog sektora, posebno u oblastima u kojima AI, HPC i data-driven pristupi mogu doprinijeti konkurentnosti, efikasnosti i održivom razvoju Crne Gore.

NCC Montenegro će i u narednom periodu nastaviti da promoviše upotrebu evropskih HPC resursa, jača kapacitete lokalnih aktera i podržava organizacije u Crnoj Gori koje žele da razvijaju napredna digitalna, AI i data-driven rješenja.

Posted on

NCC Montenegro i posebna HPC/AI sesija na ICMO 2026

Nacionalni centar kompetencija Crne Gore za HPC i AI (NCC Montenegro), koji djeluje u okviru projekta EuroCC3 predstavljen je na Međunarodnoj konferenciji o menadžmentu i organizaciji ICMO 2026 – „Održivost po dizajnu: Promišljanje strategije, ljudi i digitalne budućnosti”, održanoj u Pržnu, Crna Gora.

Na konferenciji je učestvovalo više od 300 učesnika iz preko 45 zemalja, sa više od 30 plenarnih, pozivnih i uredničkih govornika, te Naučnim odborom koji čine istraživači iz 46 zemalja, uključujući predstavnike svih 27 država članica Evropske unije. ICMO 2026 poslužio je kao platforma visokog nivoa za razmjenu znanja i iskustava između istraživača, urednika naučnih časopisa, studnata doktoskih studija, institucionalnih lidera i predstavnika biznis zajednice.
Projekat EuroCC3 i aktivnosti NCC Montenegro predstavio je Stevan Čakić, član projektnog tima EuroCC3, koji je obrazložio ulogu Nacionalnog centra kompetencija Crne Gore u izgradnji nacionalnog HPC i AI ekosistema, demokratizaciji pristupa evropskoj superkompjuterskoj infrastrukturi i podršci malim i srednjim preduzećima, akademskoj zajednici i javnoj upravi u usvajanju naprednih digitalnih tehnologija.

Posebna trening sesija: HPC/AI za poslovnu konkurentnost

U okviru programa konferencije, NCC Montenegro organizovao je posebnu sesiju i trening pod nazivom „Istraživanje HPC/AI i menadžmenta: Pokretanje organizacijske konkurentnosti u digitalnom dobu”, namijenjenu posebno malim i srednjim preduzećima i široj poslovnoj zajednici.

Trening je odgovorio na rastuću potrebu malih i srednjih preduzeća da koriste napredne digitalne tehnologije — uključujući superračunarstvo (HPC), vještačku inteligenciju (AI) i Big Data — kao strateške alate za jačanje konkurentnosti, operativne efikasnosti i donošenja odluka zasnovanih na podacima. Učesnici su upoznati sa ključnim konceptima i praktičnim primjenama HPC-a i AI-ja u oblastima kao što su prognoziranje potražnje, finansijsko modeliranje, prediktivna analitika i poslovni modeli zasnovani na podacima, kao i sa mogućnostima koje nude EuroCC3 i EuroHPC Joint Undertaking, koji pruža besplatan pristup vrhunskoj evropskoj superkompjuterskoj infrastrukturi i stručnosti — uključujući mala i srednja preduzeća i startapove

Poseban dio treninga bio je prikaz stvarnog istraživačkog use case-a pod nazivom „Kako je institucionalna HPC infrastruktura pretvorila 50.647 URL-ova dokumenata politike u reproduktivni sistem po zemlji i godini”, koji je predstavio istraživač Božidar Vlačić sa Católica Porto Business School & CEGE, Universidade Católica Portuguesa i Univerziteta Donja Gorica. Use case je na konkretan način demonstrirao transformativnu snagu HPC-a za istraživanje i poslovnu analitiku: koristeći EuroHPC superkompjutersku infrastrukturu, istraživački tim obradio je više od 50.000 URL-ova dokumenata politike, uspješno preuzimajući i konvertujući skoro 37.000 PDF-ova — ukupno 92,6 GB podataka — u čistu, analitički spremnu bazu podataka po zemlji i godini koja pokriva 55 zemalja u periodu od 2007. do 2021. godine. Zadatak za koji se procjenjuje da bi na standardnom laptopu trajao skoro 30 dana, završen je u jednom noćnom pokretanju klastera za manje od 16 sati, što je dramatično skratilo vrijeme do rezultata i učinilo operativno izvodivom prethodno neostvarivu empirijsku studiju velikih razmjera. Nastali istraživački sistem ispitivao je kako signali industrijske politike u javnim dokumentima koreliraju sa nacionalnim inovacionim kapacitetima — mjerenim kroz intenzitet istraživanja i razvoja, naučne publikacije i patente rezidenata — pružajući direktno primjenjive uvide kako za kreatore politike tako i za poslovne analitičare.

Ovaj use case ilustrovao je poslovnoj zajednici kako HPC nije samo alat za nauku i inženjering, već strateški pokretač menadžmenta zasnovanog na podacima, analize politike i kompetitivne inteligencije.

NCC Montenegro tim na ICMO2026
Posted on

EuroHPC alokacija osigurala resurse za projekat “Atmosferska reanaliza veoma visoke rezolucije nad Crnom Gorom”

Istraživački prijedlog podnesen u okviru EuroHPC Joint Undertaking Development Access poziva (EHPC-DEV-2026D06-045) uspješno je ocijenjen i zvanično odobren, što predstavlja potvrdu kontinuirane posvećenosti HPC-driven atmosferskim istraživanjima u Crnoj Gori.

Projektu pod nazivom “HPC razvoj za atmosfersku reanalizu veoma visoke rezolucije nad Crnom Gorom (1994–2008) korišćenjem WRF-NMM sistema modeliranja i ERA5 reanalitičkih podataka” dodijeljeno je 4.000 node sati na LUMI-C particiji u trajanju od 12 mjeseci. Ovo predstavlja nastavak prethodno uspješno okončanog projekta na LUMI HPC sistemu, koji je uspješno realizovao atmosferske simulacije veoma visoke rezolucije nad Crnom Gorom korišćenjem istog sistema modeliranja.

LUMI HPC

Istraživanje se zasniva na NMM (Nonhydrostatic Mesoscale Model) dinamičkom jezgru, koje je originalno razvio prof. Zaviša Janjić, i ima za cilj proizvodnju atmosferskih simulacija veoma visoke rezolucije sa horizontalnom rezolucijom do 400 metara nad crnogorskim domenom, uz korišćenje ERA5 reanalitičkih podataka. Nadograđujući rezultate i iskustvo stečeno u okviru prethodne alokacije, projekat nastavlja da unapređuje tekuća istraživanja iz oblasti numeričke prognoze vremena i atmosferskog modeliranja na najsavremenijoj HPC infrastrukturi.

Ova alokacija omogućava IHMS-u da dodatno unaprijedi istraživanja u oblasti numeričke prognoze vremena i atmosferskog modeliranja, koristeći mogućnosti najsavremenije HPC infrastrukture, izjavio je Angel Marcev, glavni istraživač (PI) projekta, iz Instituta za hidrometerologiju i seizmologiju Crne Gore.

Nacionalni kompetencijski centar (NCC) Crna Gora pružio je podršku tokom procesa apliciranja u okviru EuroHPC Joint Undertaking programa.

Proudly powered by WordPress