Kompanija ONEAI iz Crne Gore uspješno je realizovala projekat na EuroHPC infrastrukturi, koristeći LUMI-G superračunar za razvoj naprednih AI modela u oblasti analize EKG signala. Nakon uspješnog završetka prethodnog ciklusa, projektu AIHeal je odobren i novi pristup računarskim resursima za naredni period.
Tokom prethodnog projekta, tim je razvio dinamički HPC pipeline koji omogućava treniranje personalizovanih modela za svakog pacijenta pojedinačno, uz mogućnost kontinuiranog retreniranja modela na osnovu novih podataka. Ključna inovacija je uspostavljanje integrisanog sistema koji povezuje postojeću infrastrukturu sa superračunarom:
podaci se automatski prikupljaju iz AIHeal sistema,
šalju na LUMI superračunar radi treniranja,
nakon obrade modeli se vraćaju u produkciono okruženje i registruju u MLflow sistemu.
AIHeal
Ovakav pristup omogućava kreiranje “digital twin” modela pacijenta, gdje se svaki model prilagođava specifičnostima pojedinca, čime se značajno povećava tačnost detekcije anomalija u odnosu na generičke modele.
Korišćenjem LUMI infrastrukture, AIHeal tim je postigao značajno ubrzanje procesa treniranja modela, posebno kroz paralelizaciju na više GPU jedinica i izvođenje velikog broja eksperimenata istovremeno. To je omogućilo brže pronalaženje optimalnih modela i unapređenje ukupnog kvaliteta rješenja.
Rezultati projekta potvrđuju da HPC resursi imaju ključnu ulogu u razvoju skalabilnih i personalizovanih AI sistema u zdravstvu, posebno u kontekstu real-time analize biomedicinskih podataka.
AIHeal
Novi odobreni pristup EuroHPC resursima biće iskorišćen za dalje unapređenje modela, optimizaciju performansi i širenje sistema ka širem spektru kardiovaskularnih i drugih zdravstvenih indikacija.
Projekat AI-AGE predstavljen je na okruglom stolu „Vještačka inteligencija u zdravstvu – izazovi i prilike“, održanom 24. aprila 2026. godine u Crnogorskoj akademiji nauka i umjetnosti (CANU) u Podgorici. Događaj je okupio stručnjake iz Crne Gore i Bosne i Hercegovine kako bi razgovarali o ulozi vještačke inteligencije u zdravstvu, uključujući kliničke primjene, digitalnu transformaciju, etiku, medicinsko snimanje, NLP i AI asistente. Iskoristili smo ovu priliku da promoviramo aktivnosti EuroCC4SEE i NCC Montenegro.
The round table was an opportunity to promote EuroCC 2 & EuroCC4SEE and NCC Montenegro support
Projekat AI-AGE je predstavila prof. dr. Nataša Popović sa Medicinskog fakulteta Univerziteta Crne Gore, u okviru sesije posvećene vještačkoj inteligenciji u kliničkoj praksi. Prezentacija je istakla ključne nalaze projekta i pokazala kako vještačka inteligencija može podržati rano otkrivanje i skrining hroničnih bolesti, uključujući primjere vezane za otkrivanje kolorektalnog karcinoma i upotrebu biomarkera.
The main presentation was focused on AI-AGE goals and results (cross-project collaboration)
Događaj je bio prilika za promociju aktivnosti EuroCC-a i uloge NCC Montenegro u jačanju nacionalnih kapaciteta u oblasti HPC-a, HPDA-e i vještačke inteligencije. Učešće na ovom okruglom stolu dodatno je pozicioniralo AI-AGE i EuroCC4SEE u široj regionalnoj diskusiji o odgovornoj i klinički relevantnoj upotrebi vještačke inteligencije u medicini.
Povodom IoT Day 2026, biće organizovan online seminar pod nazivom “IoT, AI, HPC: Shaping the Future”, posvećen tehnologijama koje redefinišu savremenu digitalnu infrastrukturu. Fokus događaja biće na praktičnoj primjeni Interneta stvari (IoT), vještačke inteligencije (AI) i računarstva visokih performansi (HPC) u razvoju modernih digitalnih sistema.
Tokom seminara, eksperti iz organizacija DunavNET, DigitalSmart Montenegro, University of Donja Gorica i Recrewty predstaviće projekte i rješenja na kojima trenutno rade, sa posebnim osvrtom na realne primjene ovih tehnologija i njihov značaj za digitalnu transformaciju.
Među govornicima su: Nebojša Stojanović, Petar Knežević, Dejan Drajić, Anja Jakovljević, Stevan Čakić, Igor Ćulafić i Mitar Perović.
📅 24. april 2026. 🕙 10:00–11:30h 📍 Online seminar Organizatori: EuroCC 2 & EuroCC4SEE, University of Donja Gorica i DunavNET
Događaj je otvoren za istraživače, inženjere, developere i sve zainteresovane za savremene trendove i praktične primjene IoT, AI i HPC tehnologija.
U okviru EuroCC inicijative, ovaj projekat pokazuje kako računarstvo visokih performansi (HPC) omogućava novi pristup analizi industrijske politike putem tekstualnih podataka velikih razmjera.
Moderne inovativne politike sve su više ugrađene u strategije, izvještaje i dokumente o politici. Ovaj projekat tretira te dokumente kao podatke, transformirajući ih u mjerljive pokazatelje koji se mogu povezati s nacionalnim inovacijskim učinkom.
Od sirovih podataka do analitičkih uvida – Studija je započela s preko 50.000 dokumenata o politici i obradila je više od 36.000 čistih tekstova, što je rezultiralo strukturiranim skupom podataka od 825 nacionalnih i godišnjih zapažanja u 55 zemalja (2007–2021).
Pregled ulaznih podataka
Koristeći obradu prirodnog jezika (NLP), projekat izdvaja ključne signale politike, uključujući:
pažnju prema politici (koliko se tema raspravlja)
orijentaciju prema politici (da li je pozitivno ili negativno uokvirena)
Ovi signali omogućavaju kvantitativnu analizu diskursa o politici i povezivanje s rezultatima inovacija.
HPC infrastruktura bila je ključna za izvršenje cijelog procesa.
Kompletan tok rada završen je za otprilike 16 sati, dok bi isti proces na standardnom laptopu trajao nekoliko sedmica.
Ovo je omogućilo obradu podataka velikih razmjera, brzu iteraciju modela i robusnu analizu između zemalja.
Sažetak rezultata
Rezultati pokazuju da industrijska politika nema ujednačen učinak na inovacije. Umjesto toga, njen utjecaj ovisi i o vrsti politike i o načinu na koji se komunicira.
Ključni uvidi uključuju:
različite kategorije politika različito utječu na rezultate inovacija
naučne publikacije reagiraju brže od patenata ili ulaganja u istraživanje i razvoj
tekstualni signali politike mogu poslužiti kao rani pokazatelji promjena u inovacijskom okruženju
Ovaj projekt ističe kako HPC omogućuje:
transformaciju nestrukturiranog teksta u analitičke skupove podataka
integraciju analize politike s ekonomskim ishodima
razvoj novih alata za praćenje inovacijskih sistema
Takođe pokazuje vrijednost dokumenata o politici kao strateškog izvora podataka za istraživače, firme i kreatore politika.
U okviru jubileja 30. međunarodne konferencije Informacione tehnologije – IT 2026, održane na Žabljaku, organizovan je trodnevni program aktivnosti posvećen primjeni visokoperformantnog računarstva (HPC) i vještačke inteligencije (AI) u nauci, industriji i digitalnoj transformaciji društva. Događaj je okupio istraživače, predstavnike nacionalnih centara za kompetencije, IT kompanije i međunarodne partnere, sa ciljem razmjene znanja, predstavljanja rezultata projekata i jačanja saradnje između akademske zajednice i privrede
EuroCC2 i EuroCC4SEE na 30. jubilarnoj ediciji IEEE konferencije Information Technology – IT Zabljak 2026
Tokom sva tri dana konferencije, jutarnji termini bili su rezervisani za prezentacije naučnih radova, gdje su istraživači predstavili rezultate svojih istraživanja iz oblasti vještačke inteligencije, visokoperformantnog računarstva, data science-a i digitalnih tehnologija. Ove sesije omogućile su diskusiju o aktuelnim naučnim trendovima i razmjenu ideja između autora radova i učesnika konferencije.
Prvi dan – naučne sekcije, radionica i prezentacija projekata
Program prvog dana započeo je jutarnjim blokom od četiri paralelne sekcije, pri čemu su se dvije odvijale u konferencijskim salama, dok su dvije organizovane u virtuelnom formatu. U okviru sekcija predstavljeni su naučni radovi koji se bave savremenim temama iz oblasti AI, HPC, data analitike, digitalne transformacije i softverskog inženjerstva, uz aktivnu diskusiju između autora i učesnika konferencije.
Prezentaccija aktivnosti NCC Montenegro i priprema za radionicu
U nastavku dana održana je radionica “Application of HPC and AI to Enhance the Tourism Offer”, fokusirana na razvoj proof-of-concept rješenja i praktičnu primjenu superračunarstva i vještačke inteligencije u unapređenju turističke ponude. Poseban naglasak bio je na razvoju rješenja koja integrišu HPC infrastrukturu, demonstrirajući kako napredni računarski resursi mogu doprinijeti analizi podataka, personalizaciji turističkih usluga i optimizaciji turističkih procesa.
Radionica fokusirana na primjenu HPC i AI u sektoru turizma
Van naučnih sekcija, srijeda je bila obilježena i događajem Project trade fair & dissemination of results, tokom kojeg su predstavljeni projekti i inovativna rješenja iz oblasti AI i HPC. Predstavljena su rješenja GetMoved, PAID-T, Wasco AI, Generative AI Intelligent Process Automation Platform, DeepMark i AI Heal, čime je dodatno ojačana veza između istraživačke zajednice i industrije i omogućena razmjena iskustava između istraživača i kompanija.
Drugi dan – panel o primjeni HPC tehnologija u nauci i industriji
Drugog dana konferencije održan je panel “Primjena HPC-a u nauci i industriji – stvarni primjeri i uspješne priče”, koji je moderirala Sandra Tinaj (NCC Montenegro). Panel je bio organizovan u dva dijela.
U prvom dijelu održana je diskusija o institucionalnom okviru i strateškom razvoju AI i HPC ekosistema u Crnoj Gori. U razgovoru su učestvovali Đorđe Krivokapić i Sandra Tinaj.
Diskusija strateškog razvoja AI i HPC ekosistema u Crnoj Gori
Đorđe Krivokapić predstavio je ključne elemente Nacionalne strategije razvoja vještačke inteligencije, uključujući planirane aktivnosti, razvoj infrastrukture i mehanizme podsticaja za istraživanje i inovacije. Poseban fokus bio je na jačanju institucionalnog okvira koji omogućava integraciju HPC i AI tehnologija u različite sektore društva, kao i na stvaranju okruženja koje podstiče saradnju između države, akademske zajednice i privrede.
Sandra Tinaj predstavila je aktivnosti Nacionalnog centra za kompetencije za HPC u Crnoj Gori (NCC Montenegro) u okviru projekata EuroCC i EuroCC4SEE, uključujući organizaciju treninga, podršku istraživačima i kompanijama, kao i pomoć pri pristupu evropskim superračunarskim resursima kroz EuroHPC inicijativu.
HPC aplikacije kroz saradnju NCC centara i predstavnika industrije u Jugoistočnoj Evropi
Drugi dio panela bio je posvećen predstavljanju konkretnih primjera primjene HPC tehnologija kroz rad nacionalnih centara za kompetencije i industrije.
Ana Lalović (Verlab) predstavila je aktivnosti NCC Bosna i Hercegovina, sa fokusom na primjenu HPC tehnologija u medicinskim i biomedicinskim istraživanjima, uključujući analizu medicinskih podataka i razvoj modela za naprednu dijagnostiku.
Boro Jakimovski predstavio je aktivnosti NCC Sjeverna Makedonija, sa posebnim fokusom na industrijske primjene HPC tehnologija i saradnju sa kompanijama koje razvijaju rješenja zasnovana na AI i naprednoj analitici.
Sandra Tinaj predstavila je aktivnosti NCC Montenegro kroz Proof of Concept projekte, koji omogućavaju kompanijama i istraživačima da testiraju i razvijaju inovativna rješenja koristeći HPC infrastrukturu i ekspertsku podršku.
Milutin Pavićević (Montenegrin AI Association) govorio je o perspektivi industrije i značaju saradnje između akademske zajednice i kompanija. Posebno je istakao kompetencije koje su potrebne mladim IT inženjerima u kontekstu HPC tehnologija, uključujući znanja iz paralelnog programiranja, obrade velikih skupova podataka i razvoja skalabilnih AI rješenja.
prof Ramo Šendelj kao predstavnik MontEDIH-a na panelu
U panelu je učestvovao i Ramo Šendelj (MONTEDIH), koji je govorio o značaju saradnje između projekata MONTEDIH i EuroCC4SEE u kontekstu podrške digitalnoj transformaciji kompanija i razvoja inovacionog ekosistema zasnovanog na HPC i AI tehnologijama.
Pored navedenog održani su B2B sastanci između NCCs, ali i NCCs i kompanija i istraživača.
Treći dan – EuroCC4SEE sesija i iskustva nacionalnih centara
Trećeg dana konferencije održana je sesija “EuroCC4SEE – Šta smo naučili i kuda idemo dalje?”, posvećena rezultatima i iskustvima nacionalnih centara za kompetencije u oblasti HPC-a.
Sesiju je otvorio Tomo Popović iz NCC Crna Gora, koji je predstavio aktivnosti realizovane kroz projekte EuroCC i EuroCC4SEE, uključujući treninge, saradnju sa kompanijama i podršku pri pristupu evropskim superračunarima. NCC Montenegro je organizovao više od 30 treninga koje je pohađalo oko 500 učesnika, ostvario saradnju sa više od 15 kompanija i pružio podršku za više od 10 prijava prema EuroHPC inicijativi, uključujući praktičan rad na evropskim superračunarskim klasterima.
U nastavku sesije predstavljene su aktivnosti nacionalnih centara za kompetencije iz regiona.
Posebna sesija je je posvećena naučenim lekcijama tokom EuroCC4SEE uz učešće predstavnika industrije
Marija Mitrović Dankulov predstavila je aktivnosti NCC Srbija, uključujući razvoj HPC infrastrukture kao što su Paradox klaster, AI klaster i državni data centar u Kragujevcu, koji će podržati projekte EuroCC3 i AI Factory satellite. Takođe su predstavljeni rezultati rada NCC-a, uspješne HPC priče i iskustva saradnje sa akademijom i industrijom.
Ozlem Sari iz NCC Turkey predstavila je rezultate postignute u posljednje tri godine, uključujući veliki broj obuka, info dana, proof-of-concept projekata i uspješnih priča realizovanih kroz saradnju sa akademijom i industrijom, kao i HPC infrastrukturu i regionalne inicijative koje su doprinijele širenju znanja o HPC.
Sarah Spahić predstavila je aktivnosti NCC Bosna i Hercegovina i Verlab instituta, uključujući obuke i radionice za akademiju i javni sektor, konsultacije i podršku istraživačkim projektima, kao i saradnju sa kompanijama Arti Analytics, Plastoflex i Bosnalijek.
Gjorgji Madjarov predstavio je aktivnosti NCC Sjeverna Makedonija i pregled realizovanih aktivnosti kroz projekte EuroCC i EuroCC4SEE, sa posebnim fokusom na saradnju sa IT kompanijama i organizacijama koje posjeduju specifična domenska znanja u oblastima relevantnim za razvoj AI i HPC rješenja.
Pristustvo većeg broja predstavnika industrije koji su pričali o svojim rješenjima i iskustvima sa HPC i podrškom NCC-a
U drugom dijelu sesije predstavljeni su i projekti crnogorskih kompanija koje koriste HPC i AI tehnologije. Kompanije su predstavile inovativna rješenja poput AI doktora kompanije OneAI, Wasco AI asistenta kompanije Five G, DeepMark platforme za audio watermarking, kao i rješenja kompanija ITAS, Trid Tech, Uhura i Paid MNE koja koriste HPC infrastrukturu za simulacije, razvoj AI modela i optimizaciju kompleksnih procesa.
Na kraju sesije Ramo Šendelj je naglasio značaj saradnje između projekata EuroCC i MONTEDIH, ističući mogućnosti realizacije zajedničkih aktivnosti i pružanja podrške crnogorskim kompanijama u različitim oblastima digitalne transformacije.
Jačanje HPC ekosistema kroz saradnju nauke i industrije
Trodnevni program u okviru konferencije IT Žabljak 2026 pokazao je značaj saradnje između istraživačke zajednice, industrije i evropskih inicijativa u razvoju HPC i AI tehnologija. Kroz naučne sekcije, radionice, panel diskusije i prezentacije projekata, učesnici su imali priliku da razmijene iskustva, predstave inovativna rješenja i identifikuju nove mogućnosti za saradnju.
Bilo je preko 20 predstavnika firmi koje su koristile pristup EuroHPC HPC resursima
Aktivnosti realizovane u okviru EuroCC4SEE projekta dodatno su doprinijele jačanju regionalnog HPC ekosistema i podsticanju primjene superračunarstva i vještačke inteligencije u nauci, industriji i javnom sektoru.
Na IEEE IT2026 conference konferenciji u Žabljaku, istraživači sa Univerziteta Donja Gorica predstavili su projekat PollenTrace, koji kombinuje vještačku inteligenciju (AI) i računarstvo visokih performansi (HPC) u cilju unapređenja verifikacije autentičnosti meda. Tradicionalna analiza polena (melisopalinologija), iako pouzdana, zahtijeva mnogo vremena i visok nivo ekspertize. PollenTrace odgovara na ovaj izazov razvojem velikog skupa mikroskopskih podataka i AI pipeline-a za automatsku detekciju polena u uzorcima meda.
U okviru projekta razvija se dataset sa više od 33.000 mikroskopskih slika visoke rezolucije, baziran na preko 1.100 bioloških uzoraka prikupljenih širom Crne Gore, što omogućava razvoj skalabilnih i pouzdanih AI modela. U proof-of-concept fazi, primjenom YOLOv11 modela postignuti su rezultati od 84% preciznosti i 88% odziva, što potvrđuje potencijal za automatizovanu detekciju polena i dalju primjenu u realnim laboratorijskim uslovima.
HPC resursi su imali ključnu ulogu u treniranju modela i obradi velikih skupova podataka, naglašavajući značaj nacionalne HPC infrastrukture kroz NCC Montenegro za razvoj naprednih AI rješenja u oblasti poljoprivrede i bezbjednosti hrane.
PollenTrace predstavlja važan korak ka digitalnoj, skalabilnoj i pouzdanoj verifikaciji autentičnosti hrane, sa potencijalom da unaprijedi rad laboratorija, regulatornih tijela i industrije, uz jačanje povjerenja potrošača. PollenTrace je podržan kao PoC projekat od strane Fonda za inovacije Crne Gore.
Univerzitet Donja Gorica i Fakultet za informacione sisteme i tehnologije s ponosom objavljuju uspješnu odbranu doktorata gospodina Stevana Čakića, fokusiranog na primjenu vještačke inteligencije i računarstva visokih performansi (HPC) u preciznoj poljoprivredi.
Istraživanje se bavi ključnim izazovima u modernoj poljoprivredi, posebno u živinarstvu, korištenjem modela dubokog učenja i računarskog vida za praćenje u realnom vremenu, rano otkrivanje bolesti i poboljšano upravljanje farmama. Modeli su razvijeni i obučeni korištenjem HPC resursa, omogućavajući efikasno eksperimentisanje i postizanje visoke tačnosti predviđanja koja prelazi 92%. Značajan doprinos ovog rada leži u integraciji razvoja modela zasnovanih na HPC-u sa implementacijom na edge uređajima u stvarnim poljoprivrednim okruženjima, demonstrirajući kompletan put od vještačke inteligencije do industrije. Istraživanje takođe istražuje upotrebu generativne vještačke inteligencije i sintetičkih podataka za smanjenje zavisnosti od velikih anotiranih skupova podataka, ubrzavajući inovacijske cikluse.
mr Stevan Cakic tokom odbrane doktorske teze na temu AI i HPC u preciznoj poljoprivredi
Važno je napomenuti da je dio ovog istraživanja proveden u sinergiji sa FFplus eksperimentom i u direktnoj saradnji s industrijskim partnerima, ističući ulogu HPC-a u omogućavanju primjene vještačke inteligencije u stvarnom svijetu, vođene industrijom. Ovo dostignuće dodatno pokazuje značaj NCC Montenegro i inicijativa u okviru EuroCC2 i EuroCC4SEE u podršci naprednim istraživanjima, podsticanju saradnje između akademske zajednice i industrije i promovisanju usvajanja HPC tehnologija u strateškim sektorima kao što je poljoprivreda.
