Category: Događaji

Posted on

HPC Montenegro na CIGRE NGN 2026: Primjena AI i HPC u elektroenergetskom sektoru

Predstravnici Nacionalnog centra kompetencija za računarstvo visokih performansi (HPC Montenegro) učestvovali su 4. novembra 2026. godine na stručnoj radionici za studente i mlade inženjere (NGN 2026), koju je organizovao CG KO CIGRE u Naučno-tehnološkom parku Crne Gore u Podgorici. Za događaj su se registrovala 74 učesnika, uključujući predstavnike vodećih elektroenergetskih kompanija, kao što su EPCG, CEDIS i CGES, drugih privrednih subjekata i akademske zajednice.

Prof. dr Tomo Popović (UDG) održao je predavanje pod nazivom „Vještačka inteligencija u energetici – mogućnosti i ograničenja”, pripremljeno u saradnji sa doc. dr Lukom Filipovićem (UDG) i prof. dr Božom Krstajićem (UCG). Predavanje je obuhvatilo mogućnosti primjene AI/ML tehnologija u elektroenergetskim sistemima, uključujući prognozu potrošnje i proizvodnje, prediktivno održavanje, upravljanje mrežom i optimizaciju energetskih procesa.

Posebna pažnja posvećena je ulozi računarstva visokih performansi (HPC) u razvoju i primjeni naprednih AI modela i simulacija. Učesnicima su predstavljeni projekat EuroCC3, aktivnosti i usluge HPC Montenegro, kao i mogućnosti stručne podrške, obuka i pristupa evropskoj superračunarskoj infrastrukturi. Prikazani su i odabrani primjeri uspješne primjene HPC i AI tehnologija u energetskom sektoru iz Crne Gore i drugih evropskih zemalja, ostvareni uz podršku nacionalnih centara kompetencija.

Nakon predavanja, prof. Popović moderirao je panel „Mogućnosti primjene AI-a u elektroenergetskim sistemima”, na kojem su učestvovali Mihailo Micev (UCG), Krsto Biskupović (CEDIS), Ivan Vujović (TERING) i Stevan Šandi (BIXBIT/INNO4GRID).

Učešće na radionici predstavljalo je značajnu priliku za direktno povezivanje HPC Montenegro sa predstavnicima elektroenergetskog sektora i mladim inženjerima, razmjenu iskustava i uspostavljanje novih kontakata. Ovakve aktivnosti doprinose jačanju saradnje akademske zajednice i industrije, promociji mogućnosti koje pruža EuroCC3 i identifikovanju potencijalnih pravaca buduće saradnje u primjeni HPC i AI tehnologija u energetici. Informacije o dogadjaju [link].

Posted on

Razvoj podržan EuroHPC resursima unapređuje AI transkripciju predavanja na crnogorskom jeziku

Rezultati razvoja realizovanog u okviru Proof of Concept projekta Exams 4.0, uz podršku Fonda za inovacije Crne Gore i korišćenje EuroHPC računarskih resursa, predstavljeni su na međunarodnoj konferenciji SAMYRAD 2026 u Sevilji, Španija.

Naučno-stručni rad „Whisper-Based Lecture Transcription for Montenegrin Higher Education with a Practical Evaluation“ predstavljen je na međunarodnoj konferenciji Smart Algorithms & Models: Your Reach to Advanced Dialogues (SAMYRAD 2026), održanoj 5–6. oktobra 2026. godine u Sevilji, Španija.

Autori rada, Stevan Čakić, Tomo Popović, Srđan Krčo i Igor Čulafić, istraživali su mogućnosti primjene OpenAI Whisper modela za automatsku transkripciju univerzitetskih predavanja na crnogorskom jeziku, koji nije direktno podržan ovim modelom.

Istraživanje je obuhvatilo evaluaciju tri varijante Whisper modela i tri jezička podešavanja zasnovana na srodnim južnoslovenskim jezicima, korišćenjem 30 univerzitetskih predavanja u ukupnom trajanju od gotovo 38 sati. U okviru eksperimenata generisano je 4.860 transkripata, pri čemu je za obimnu računarsku obradu korišćen EuroHPC superračunar LUMI u Finskoj.

Rezultati su pokazali da je varijanta Whisper turbo najpogodnija među testiranim modelima u pogledu konzistentnosti transkripcije, procijenjenog kvaliteta teksta i brzine obrade. Istraživanje je pružilo i praktične preporuke za obradu snimaka univerzitetskih predavanja na crnogorskom jeziku.

Klikni na sliku za link do konferencije

Autori rada, Stevan Čakić, Tomo Popović, Srđan Krčo i Igor Čulafić, istraživali su mogućnosti primjene OpenAI Whisper modela za automatsku transkripciju univerzitetskih predavanja na crnogorskom jeziku, koji nije direktno podržan ovim modelom.

Razvoj i eksperimenti su obuhvatili evaluaciju tri varijante Whisper modela i tri jezička podešavanja zasnovana na srodnim južnoslovenskim jezicima, korišćenjem 30 univerzitetskih predavanja u ukupnom trajanju od gotovo 38 sati. U okviru eksperimenata generisano je 4.860 transkripata, pri čemu je za obimnu računarsku obradu korišćen EuroHPC superračunar LUMI u Finskoj.

Rezultati su pokazali da je varijanta Whisper turbo najpogodnija među testiranim modelima u pogledu konzistentnosti transkripcije, procijenjenog kvaliteta teksta i brzine obrade. Istraživanje je pružilo i praktične preporuke za obradu snimaka univerzitetskih predavanja na crnogorskom jeziku.

Dobijeni rezultati već su primijenjeni u razvoju novog modula za transkripciju predavanja u okviru platforme Exams 4.0, koji omogućava nastavnicima da audio i video snimke pretvore u tekst koji se zatim može koristiti za AI-potpomognutu pripremu nastavnih materijala i ispitnih pitanja.

Istraživanje je realizovano u okviru Proof of Concept projekta Exams 4.0, koji sprovodi kompanija DigitalSmart u saradnji sa Univerzitetom Donja Gorica, uz finansijsku podršku Fonda za inovacije Crne Gore.

HPC Montenegro (Nacionalni centar kompetencija za HPC u Crnoj Gori) pružio je podršku istraživačkom timu u obezbjeđivanju pristupa evropskim superračunarskim resursima kroz EuroHPC JU Development Access program (oznaka projekta: EHPC-DEV-2024D12-018). Računarski eksperimenti realizovani su na superračunaru LUMI, kojim upravljaju CSC u Finskoj i LUMI konzorcijum.

Ovo istraživanje predstavlja primjer kako pristup evropskoj HPC infrastrukturi može doprinijeti primijenjenim istraživanjima u oblasti vještačke inteligencije, podsticanju inovacija u visokom obrazovanju i razvoju digitalnih alata prilagođenih manjim i nedovoljno zastupljenim jezicima.

Posted on

NCC Montenegro predstavio mogućnosti EuroHPC infrastrukture na konferenciji AmCham Future Lab – AI & Tech

Podgorica, 1. oktobar 2026. godine – NCC Montenegro učestvovao je na drugom izdanju konferencije AmCham Future Lab – AI & Tech, održane u Naučno-tehnološkom parku Crne Gore. Osmišljena kao platforma za strateški dijalog između poslovne i tehnološke zajednice i institucija, konferencija AmCham Future Lab povezuje globalne tehnološke trendove sa konkretnim poslovnim mogućnostima na lokalnom tržištu. Konferencija je okupila međunarodne eksperte, poslovne lidere, stručnjake iz tehnološkog sektora i predstavnike akademske zajednice kako bi razmotrili mogućnosti ubrzavanja prelaska vještačke inteligencije iz faze tehnološkog eksperimentisanja u praktičnu poslovnu primjenu i stvaranja mjerljive ekonomske vrijednosti.

Među istaknutim govornicima bili su Alf Rehn, profesor inovacija, dizajna i menadžmenta na Univerzitetu Južne Danske, koji je govorio o ljudskoj kreativnosti i izvrsnosti u eri vještačke inteligencije; Vladimir Vulić, predsjednik Digitalizuj.me, koji se osvrnuo na transformaciju poslovanja pod uticajem AI tehnologija; i Dave Birss, suosnivač The Gen AI Academy, koji je održao masterklas o strateškoj primjeni vještačke inteligencije i donošenju poslovnih odluka. Program je obuhvatio i prezentacije konkretnih primjera primjene AI tehnologija koje su predstavili NLB Banka i Roche.

Predstavljajući HPC Montenegro, Sanja Nikolić učestvovala je u panel diskusiji „Beyond the Hype: How AI Is Transforming Business in Montenegro“. Tokom izlaganja istakla je ključni značaj napredne računarske infrastrukture, kvalitetnih podataka i specijalizovanih ekspertskih znanja za ubrzavanje primjene vještačke inteligencije, sa posebnim osvrtom na mogućnosti koje su crnogorskim kompanijama dostupne kroz evropski superračunarski ekosistem, EuroHPC i AI fabrike. Predstavljajući konkretne primjere crnogorskih kompanija koje uspješno koriste evropske superračunarske resurse, ukazala je na to kako pristup HPC infrastrukturi može ubrzati inovacije, podržati razvoj proizvoda i usluga zasnovanih na vještačkoj inteligenciji i otvoriti nove mogućnosti za jačanje međunarodne konkurentnosti.

Učešće NCC Montenegro na konferenciji AmCham Future Lab istaklo je značaj povezivanja crnogorske poslovne zajednice sa HPC infrastrukturom i ekspertizom u oblasti vještačke inteligencije, uz dodatnu afirmaciju uloge Centra u podršci primjeni naprednih tehnologija i jačanju nacionalnog inovacionog ekosistema. Konferencija je ujedno pružila vrijednu priliku za umrežavanje i razgovore sa predstavnicima poslovne zajednice o mogućnostima saradnje, programima obuke i pristupu evropskim superračunarima.

Posted on

EuroCC3 predstavljen na INFOFEST-u 2026 i održana panel sesija o EU fondovima u Budvi, Crna Gora

Nacionalni centar kompetencija Crne Gore (NCC Montenegro), koji djeluje u okviru projekta EuroCC3, predstavljen je na INFOFEST-u 2026, najvećem regionalnom festivalu informatičkih dostignuća, održanom od 27. do 30. septembra 2026. godine u hotelu Avala Resort & Villas u Budvi, pod sloganom „Human in the Loop”.

Ovogodišnje izdanje festivala okupilo je više stotina učesnika iz Crne Gore i regiona – predstavnike tehnološke i telekomunikacione industrije, bankarstva, energetike, javne uprave, obrazovanja, akademske i medijske zajednice. Tokom tri dana programa razgovaralo se o sajber otpornosti i novim regulatornim okvirima (NIS2, DORA), ulozi IT zajednice u borbi protiv prirodnih nepogoda, digitalnoj infrastrukturi i energetici, tržištu rada, digitalnoj transformaciji javnih servisa, obrazovanju za svijet oblikovan vještačkom inteligencijom, zaštiti djece u digitalnom prostoru, povjerenju i bezbjednosti u digitalnom okruženju, kao i o uticaju vještačke inteligencije na medije. Ključna poruka INFOFEST-a 2026 bila je da vještačka inteligencija mijenja pravila, ali da odluke i odgovornost moraju ostati na čovjeku.

Projekat EuroCC3 i aktivnosti NCC Montenegro predstavila je Bojana Mališić, članica projektnog tima EuroCC3, u okviru INFOFEST Impact Foruma, posebnog završnog programa festivala posvećenog projektima, finansiranju i uticaju. Ona je obrazložila ulogu Nacionalnog centra kompetencija Crne Gore u izgradnji nacionalnog HPC i AI ekosistema, demokratizaciji pristupa evropskoj superkompjuterskoj infrastrukturi i podršci malim i srednjim preduzećima, akademskoj zajednici i javnoj upravi u usvajanju naprednih digitalnih tehnologija, uključujući mogućnosti koje pruža EuroHPC Joint Undertaking kroz besplatan pristup evropskoj superkompjuterskoj infrastrukturi i stručnosti.

Panel sesija: Da li smo spremni za EU fondove?

U okviru INFOFEST Impact Foruma organizovana je panel sesija pod nazivom „Da li smo spremni za EU fondove? Izgradnja nacionalnog ekosistema za razvoj konkurentnih projekata”, koja je okupila predstavnike ključnih nacionalnih institucija, akademske zajednice i inovacionog ekosistema: Marka Vukašinovića (Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija), Bojana Vujovića (Ministarstvo evropskih poslova), Branku Žižić (Univerzitet Crne Gore, Kancelarija za internacionalizaciju), Bojanu Mališić (Univerzitet Donja Gorica, EuroCC3) i mr Valentinu Radulović (Naučno-tehnološki park Crne Gore, direktorica).

Panel je bio posvećen spremnosti crnogorskih institucija, univerziteta i kompanija da uspješno apliciraju i realizuju projekte finansirane iz programa Evropske unije. Razgovaralo se o potrebi izgradnje povezanog nacionalnog ekosistema u kojem javna uprava, akademska zajednica, inovaciona infrastruktura i privreda zajednički rade na razvoju konkurentnih projektnih prijedloga, jačanju kapaciteta za pripremu i upravljanje projektima i uspostavljanju snažnih međunarodnih partnerstava. Posebna pažnja posvećena je ulozi centara kompetencija kao što je NCC Montenegro u povezivanju nacionalnih aktera sa evropskim inicijativama, obezbjeđivanju pristupa naprednim računarskim resursima i stručnosti, kao i u podršci malim i srednjim preduzećima i istraživačkim timovima da ideje pretoče u projekte sa realnim izgledima za finansiranje i mjerljivim uticajem.

Ova panel sesija pokazala je da pristup EU fondovima nije samo pitanje pojedinačnih projektnih prijedloga, već koordinisanog nacionalnog ekosistema – u kojem centri kompetencija, institucije i poslovna zajednica zajedno stvaraju uslove da Crna Gora u punoj mjeri iskoristi evropske mogućnosti u oblasti istraživanja, inovacija i digitalne transformacije.

Posted on

HPC Montenegro na Istočnoevropskoj školi mašinskog učenja (EEML 2026) na Cetinju

NCC HPC Montenegro učestvovao je kao partner na Istočnoevropskoj školi mašinskog učenja (Eastern European Machine Learning Summer School – EEML 2026), koja je od 27. jula do 1. avgusta 2026. godine održana na Cetinju. Škola je okupila oko 300 učesnika iz cijele Evropske unije — otprilike polovina iz istočne Evrope — kao i istraživače i kompanije iz Crne Gore, čime se svrstala među najveće skupove posvećene vještačkoj inteligenciji i mašinskom učenju u regionu.

U utorak i srijedu (28. i 29. jula) HPC Montenegro imao je štand na kojem je naš tim tokom dva dana razgovarao sa učesnicima o računarstvu visokih performansi (HPC) za potrebe vještačke inteligencije i mašinskog učenja. Kroz te razgovore povezali smo se sa predstavnicima privrede i akademske zajednice — iz Crne Gore i iz cijele Evrope — što nam je omogućilo da bolje razumijemo njihove računarske potrebe i pokažemo kako HPC resursi mogu podržati njihov rad.

U četvrtak, 30. jula 2026. godine, HPC Montenegro održao je uvodno predavanje za sve učesnike. Predstavili smo aktivnosti NCC HPC Montenegro, dali pregled istorijata inicijative EuroCC kroz projekte EuroCC1, EuroCC2 i EuroCC4SEE, i izvijestili o tome kako istraživači i organizacije iz Crne Gore koriste pristup EuroHPC resursima. Pozvali smo učesnike iz Crne Gore na saradnju i korišćenje naših usluga, a učesnicima iz regiona i drugih djelova EU pomogli smo da pronađu i povežu se sa nacionalnim kompetentnim centrima (NCC) u svojim zemljama.

Naše učešće na EEML 2026 odražava dvostruku misiju NCC HPC Montenegro: pružanje podrške kroz obuke radi razvoja HPC i AI vještina u regionu, kao i saradnju sa privredom kako bi prednosti računarstva visokih performansi bile dostupne kompanijama i široj ekonomiji.

Posebno želimo da istaknemo da su pojedini članovi tima HPC Montenegro tokom EEML-a pružali direktnu podršku i obuku učesnicima, pomažući im u praktičnom radu i savladavanju alata i koncepata mašinskog učenja. Uz njih, članovi našeg tima i studenti učestvovali su i kao volonteri u organizaciji škole i u EEML aktivnostima.

Više o školi možete pronaći na www.eeml.eu. Za više informacija o NCC HPC Montenegro, ili za razgovor o saradnji i pristupu našim uslugama, obratite se našem timu.

Posted on

NCC HPC Montenegro predstavljen na sastanku Predsjednika Crne Gore sa ekspertima za vještačku inteligenciju

Predstavnici NCC HPC Montenegro prisustvovali su sastanku Predsjednika Crne Gore i Kabineta Predsjednika, posvećenom razvoju vještačke inteligencije, koji je 28. jula 2026. godine održan na Cetinju. Na sastanku je učestvovalo desetak eksperata za vještačku inteligenciju iz Crne Gore. Među prisutnima su, pored ostalih, bili predsjednik Crnogorske akademije nauka i umjetnosti (CANU), predstavnici univerziteta, predstavnici dijaspore, predstavnici crnogorskog udruženja za vještačku inteligenciju MAIA (Montenegrin AI Association), kao i predstavnici industrije. Učesnici su sa Predsjednikom i njegovim saradnicima razmijenili mišljenja o pravcima razvoja ove oblasti u zemlji.

Tokom sastanka bilo je riječi i o master programu „Vještačka inteligencija” — prvom takvom programu u Crnoj Gori, realizovanom uz podršku NCC HPC Montenegro i EuroCC projekata. HPC Montenegro predstavio je ciljeve i projekte EuroCC inicijative i usluge koje NCC pruža, sa posebnim osvrtom na podršku industriji u pristupu HPC resursima. U razgovoru o potrebi za data centrima i HPC infrastrukturom u Crnoj Gori, NCC HPC Montenegro prepoznat je kao dio platforme za dalje korake u ovoj oblasti.

Za NCC HPC Montenegro ovo je bila značajna prilika da bude predstavljen na najvišem nivou javne uprave i da svoje kapacitete i rezultate približi donosiocima odluka. Očekujemo da ćemo učestvovati u daljim koracima i aktivnostima usmjerenim ka jačanju ekosistema vještačke inteligencije u Crnoj Gori.

Više o sastanku: profil Predsjednika Crne Gore na Instagramu i objava na mreži X.

Posted on

HPC Montenegro partner EEML 2026 ljetnje škole na Cetinju

HPC Montenegro je partner Eastern European Machine Learning Summer School – EEML 2026, koja će biti održana od 27. jula do 1. avgusta 2026. godine na Cetinju. Ovaj međunarodni događaj okupiće vodeće istraživače, predavače i učesnike iz oblasti mašinskog učenja i vještačke inteligencije.

Klikni na sliku za EEML stranicu

Članovi HPC Montenegro tima učestvovaće u organizaciji i realizaciji ljetnje škole, zajedno sa kolegama sa Univerziteta Donja Gorica i Univerziteta Crne Gore koji su istovremeno aktivni članovi Crnogorskog udruženja za vještačku inteligenciju – MAIA.

HPC NCC Montenegro je partner i podrška organizaciji

HPC Montenegro će tokom događaja imati i svoj informativni štand, na kojem će učesnici iz akademskog, privrednog i javnog sektora moći da se upoznaju sa dostupnim HPC resursima, EuroHPC prilikama, programima obuke i podrškom za razvoj AI i HPC rješenja.

Proudly powered by WordPress