U periodu od 25. do 28. februara, na Žabljaku će, u okviru tradicionalne IT konferencije – jedne od najznačajnijih naučno-stručnih konferencija u oblasti inženjerskih i informacionih nauka, sa IEEE podrškom (triple IEEE koncept u oblasti inženjerstva) – biti organizovana EUROCC4SEE konferencija, uz učešće partnera uživo i online.
EuroCC 2 & EuroCC4SEE na IEEE IT2026 konferenciji na Žabljaku
Konferencija će okupiti članove EUROCC4SEE tima, predstavnike nacionalnih kompetentnih centara (NCC), kao i predstavnike kompanija, biznis zajednice i javnog sektora iz regiona i šire. Shodno dosadašnjoj registraciji, očekuje se više od 200 učesnika, što potvrđuje snažan regionalni i međunarodni karakter događaja.
U okviru konferencije biće realizovan trening i radionica u skladu sa strateškim pravcima razvoja turizma u svim EUROCC4SEE zemljama pod nazivom: “Application of HPC and AI to Enhance the Tourism Offer”, sa ciljem predstavljanja mogućnosti primjene High Performance Computing (HPC) i vještačke inteligencije u unapređenju turističke ponude, analizi podataka i razvoju inovativnih digitalnih rješenja.
Program konferencije obuhvatiće i prezentacije istraživačkih radova, proof of concept projekata, kao i HPC success story primjere koji demonstriraju konkretnu primjenu HPC infrastrukture u nauci, industriji i razvoju novih tehnologija.
Poseban fokus biće stavljen na dva centralna panela:
Application of HPC in Science and Industry – Real Examples and Success Stories, koji će okupiti predstavnike akademske zajednice, industrije i javnog sektora sa ciljem razmjene iskustava i predstavljanja konkretnih primjera implementacije HPC rješenja;
Regional Cooperation and EuroCC Experience – EUROCC4SEE: What Have We Learned and Where Do We Go Next? Lessons Learned and Regional Experiences, usmjeren na analizu dosadašnjih rezultata projekta, razmjenu regionalnih iskustava i definisanje daljih pravaca razvoja HPC ekosistema u jugoistočnoj Evropi.
U cilju jačanja saradnje sa privredom i institucijama, biće organizovani i B2B Meetings and Collaborative Initiatives Toward EUROCC3, koji će omogućiti direktne sastanke sa biznis partnerima, predstavnicima javnog sektora i potencijalnim korisnicima HPC resursa.
EUROCC4SEE konferencija predstavlja važnu platformu za razmjenu znanja, unapređenje regionalne saradnje i jačanje primjene HPC tehnologija u nauci, industriji i javnim politikama, potvrđujući strateški značaj razvoja digitalne infrastrukture i inovacionog ekosistema u regionu.
Podgorica, 13. februar 2026. – Medicinski fakultet Univerziteta Crne Gore bio je domaćin regionalnog simpozija posvećenog primjeni računarstva visokih performansi (HPC) i vještačke inteligencije (AI) u zdravstvu i medicinskim istraživanjima.
Događaj je organizovao NCC Montenegro, u saradnji sa Fakultetom za informacione sisteme i tehnologije (UDG) i Medicinskim fakultetom (UCG), u okviru projekata EuroCC2 i EuroCC4SEE, uz dodatnu podršku naučnoistraživačkog projekta AI-AGE.
Okupljajući više od 20 učesnika iz zdravstvenih ustanova, akademske zajednice, inovativnih kompanija i regionalnih partnera iz Bosne i Hercegovine, simpozijum je imao za cilj jačanje saradnje i unapređenje usvajanja AI i HPC tehnologija u zdravstvenom sektoru.
Od vizije do implementacije
Program je kombinovao strateške prezentacije, regionalne sesije saradnje i tehničke demonstracije, stvarajući sveobuhvatan pregled trenutnog stanja HPC-a i vještačke inteligencije u zdravstvu.
NCC Montenegro predstavio je ulogu Crne Gore kao nacionalne referentne tačke za HPC, analizu podataka uz pomoć HPC (HPDA) i razvoj vještačke inteligencije. Prezentacija je pratila cijeli proces – od prikupljanja kliničkih i biomedicinskih podataka do razvoja AI modela i implementacije potpomognute HPC-om.
Centralna poruka događaja bila je jasna: HPC u zdravstvu nije samo stvar računarske brzine. On omogućava rigoroznu validaciju, ponovljivost i skalabilnu implementaciju AI modela u stvarnim kliničkim okruženjima.
Primjeri upotrebe (use cases) o kojima se raspravljalo tokom simpozija uključivali su radiologiju, digitalnu patologiju, kardiologiju, genomiku, praćenje podataka u intenzivnoj nezi i prognoziranje javnog zdravlja.
AI-AGE: Primjena AI za biomarkere starenja
Posvećena sesija fokusirala se na AI-AGE projekat, koji istražuje snimanje u upotrebu slika retine kao potencijalnog biomarker za evaluaciju biološkog starenja.
Interdisciplinarni tim predstavio je rezultate istraživanja zasnovane na podacima UK Biobank baze i skupovima podataka prikupljenim u Crnoj Gori. Nalazi ukazuju na to da složenost retinalnih mikrovaskularnih mreža može brže opadati kod pacijenata sa hroničnim bolestima, ističući potencijalne primjene u ranoj dijagnozi i praćenju.
Govornici su naglasili važnost pažljive validacije modela, rješavanja pristranosti u obuci i osiguravanja odgovorne kliničke primjene. Diskusija je takođe istakla potencijal EuroHPC resursa za daljnje jačanje istraživačkih kapaciteta i računalne skalabilnosti.
Tehnička prezentacija: AI rješenja u praksi
Jedan od najdinamičnijih dijelova simpozija bio je Tehnička prezentacija, gdje su kompanije iz Crne Gore i Bosne i Hercegovine predstavile konkretna rješenja za zdravstvenu zaštitu zasnovana na AI i HPC-u.
Među predstavljenim inovacijama bile su:
Otkrivanje raka debelog crijeva pomoću AI-a u digitalnoj patologiji korištenjem dubokog učenja na histopatološkim slajdovima visoke rezolucije
IoT platforme vođene AI-om koje podržavaju kliničko donošenje odluka i upravljanje pacijentima
AI sistemi za podršku pacijentima sa Alzheimerovovom bolesti, uključujući prediktivne digitalne blizance i alate za multimodalno zaključivanje
HPC-podržane simulacije koje ubrzavaju razvoj farmaceutskih lijekova
Posebno vrijedna komponenta sesije bila je razmjena iskustava kompanija koje su uspješno aplicirale i dobile EuroHPC računalne resurse. Ovi primjeri su pokazali kako pristup superračunarskoj infrastrukturi direktno poboljšava razvoj modela, testiranje i spremnost proizvoda.
Jačanje regionalne saradnje
Simpozijum je također uključivao regionalnu radionicu o bratimljenju između NCC Montenegro i NCC Bosna i Hercegovina.
Sesija se fokusirala na zajedničke strategije za angažman zainteresovanih strana, prekogranično dijeljenje resursa i transfer znanja. Diskusija je potvrdila da je model bratimljenja efikasan mehanizam za jačanje HPC ekosistema jugoistočne Evrope i olakšavanje pristupa evropskoj superračunarskoj infrastrukturi.
Takva saradnja je posebno važna jer se region priprema za sljedeću fazu evropskih HPC inicijativa i povećanje usklađenosti sa Zakonom EU o AI i širim digitalnim strategijama.
Sistemski izazovi
Događaj je završen interaktivnom panel diskusijom pod nazivom „Orkestriranje ekosistema“. Učesnici su se bavili ključnim izazovima s kojima se suočava usvajanje AI u zdravstvu, uključujući:
Nedostatak podataka o zdravstvu i fragmentaciju
Regulatornu složenost, posebno u kontekstu Zakona EU o AI, nove AI strategije za Crnu Goru
Potrebu za jačim partnerstvima između industrije, akademske zajednice i zdravstvenih ustanova
Dok arhitekture modela AI nastavljaju brzo sazrijevati, učesnici su se složili da primarna uska grla leže u heterogenosti podataka, standardima evaluacije i ograničenjima implementacije, a ne u algoritamskim ograničenjima.
Predstavnici zdravstva priznali su rastući značaj HPC-a i umjetne inteligencije u medicinskim istraživanjima, ali su naglasili potrebu za poboljšanjem institucionalne spremnosti za strateško i održivo usvajanje.
Strateški korak naprijed
Simpozij je završen zajedničkom posvećenošću:
Pozicioniranju AI i HPC-a kao strateških prioriteta u inovacijama u zdravstvu
Nastavku širenja infrastrukture i pristupa HPC resursima
Ulaganju u razvoj vještina i izgradnju kapaciteta
Jačanju regionalne saradnje širom jugoistočne Evrope
Događaj je označio važan korak u povezivanju izvrsnosti u istraživanju, industrijskih inovacija i kliničke prakse – pokazujući da umjetna inteligencija omogućena HPC-om u zdravstvu više nije budući koncept, već nova regionalna stvarnost.
NCC Montenegro je 13–14. decembra bio domaćin EuroCC4SEE Foruma posvećenog inovacijama u poslovanju uz podršku superračunarstva (HPC) i vještačke inteligencije (AI). Događaj je okupio predstavnike akademske zajednice, privrede, javnog sektora i startap ekosistema s ciljem jačanja nacionalnih kapaciteta i podsticanja digitalne transformacije Crne Gore.
Uvodno obraćanje prof. Boža Krstajića ispred NCC MontenegroDruženbje i umrežavanje tokom pauza
Tokom dvodnevnog programa predstavljeni su primjeri primjene HPC i AI tehnologija kroz Proof-of-Concept demonstracije u oblastima energetike, poljoprivrede, zdravstva i mobilnosti, kao i diskusije o inovacionim politikama, MLOps pristupima, razvoju vještina i saradnji između biznisa i akademije.
Diskusije su bile fokusirane na inovacije na bazi AI i HPC i PoC demonstracijePoC (proof-of-concept) prezentacije su bile bazirane na kolaboraciji akademije i industije
Forum je dodatno istakao značaj regionalne i evropske saradnje, mogućnosti finansiranja iz EU programa i buduće aktivnosti u okviru EuroCC4SEE mreže, doprinoseći jačanju pozicije Crne Gore u regionalnom HPC/AI ekosistemu. Zbornik radova sa kratkom elaboracijom svih obrađenih tema biće dostupan na sajtu projekta.
Dana 12. decembra 2025. godine, Univerzitet Crne Gore, kao član NCC Montenegro (EuroCC) tima, uspješno je organizovao kratku obuku pod nazivom “Izgradnja neuronske mreže, priprema koda za Multi-GPU HPC i provođenje obuke velikih razmjera” na Prirodno-matematičkom fakultetu. Obuka je okupila oko 30 učesnika, uključujući studente, mlade istraživače i stručnjake iz industrije, sve zainteresovane da nauče efikasno koristiti resurse računarstva visokih performansi (HPC) u svom istraživačko-razvojnom radu. Kurs je kombinovao teoriju i praksu kroz konkretan slučaj upotrebe.
Nakon uvoda prof. Enisa Kočana, prof. Igor Jovančević je, zajedno sa svojim kolegama Veliborom Došljakom i Nikolom Pižuricom, vodio informativnu, praktičnu tehničku sesiju. Učesnici su prvo naučili kako izgraditi jednostavnu neuronsku mrežu za detekciju defekata zasnovanu na vidnom sistemu u proizvodnji, s ciljem njene primjene na uređaju na ivici mreže (edge) sa ograničenom računarskom snagom. Optimizacija neuronske mreže zahtijeva mnogo eksperimenata, što jasno pokazuje potrebu za HPC resursima. Fokus je zatim prebačen na pripremu lokalnog razvojnog okruženja korištenjem Dockera, prenos okruženja na HPC sistem i konačno pokretanje višestrukih eksperimenata obuke na multi-GPU HPC infrastrukturi.
Tokom cijele sesije, učesnici su aktivno učestvovali u pitanjima i diskusijama, posebno u vezi sa praktičnim i tehničkim aspektima prijavljivanja i korištenja HPC resursa. Obuka je inspirisala učesnike da planiraju nekoliko prijava za otvaranje poziva za HPC resurse, posebno u kontekstu magistarskih teza i startup projekata. Važan zaključak sa obuke je bio da tim EuroCC2 / NCC Montenegro pruža kontinuiranu podršku – ne samo tokom procesa prijave za HPC resurse, već i tokom njihove stvarne upotrebe, uključujući postavljanje okruženja, prilagođavanje koda i razmatranja performansi. Ovaj događaj potvrdio je snažan interes za teme vezane za HPC i vještačku inteligenciju i istakao važnost praktične, aplikacijski orijentisane obuke u premošćavanju jaza između lokalnog razvoja i HPC izvršenja velikih razmjera.
Na konferenciji CheckIn, održanoj u Baru, 28. novembra 2025. godine, predstavljene su aktivnosti i rezultati projekta EUROCC / NCC Crna Gora. CheckIn konferencija okupila je lidere i inovatore iz oblasti digitalnih industrija, finansijskih tehnologija, umjetnosti, zdravlja i kreativnog sektora, sa ciljem da se zajedno grade mostovi između tehnologije i svakodnevnog života, između ideja i tržišta, vizije i primjene – od vještačke inteligencije i fintech-a do umjetnosti, wellness-a i inovacija.
Cilj ove konferencije jeste da pokrene razgovor o tome kako manji gradovi mogu postati centri inovacija i na koji način se lokalni potencijali mogu koristiti na savremen, održiv i konkurentan način, a veliki broj stručnih učesnika i posjetilaca potvrđuje ne samo da je Bar prepoznat kao grad koji okuplja naučnu i stručnu zajednicu, već i kao sredina koja aktivno razmatra i usvaja najmodernije prakse i znanja budućnosti.
Konferencija Check In 2025 koncipirana je i održana na dva stejdža, sa ukupno osam panela iz oblasti informacionih tehnologija, investicija i inovacija, turizma, obrazovanja i edukacije, startap ekosistema, bankarstva, industrije zabave i FMCG sektora.
Tokom panela “Intelligence applied”, EUROCC / NCC Crna Gora projekat je predstavila članica tima, doc. dr Sandra Tinaj kao inicijativu koja aktivno podržava digitalnu transformaciju i razvoj kapaciteta inovacija i obrazovanja u Crnoj Gori kroz mrežu usluga i stručnosti u superračunarstvu (HPC), vještačkoj inteligenciji (AI) i analitici podataka.
Panel je otvorio važnu diskusiju o trenutnoj poziciji Crne Gore na putu digitalnog razvoja i ključnim koracima u obrazovanju potrebnim za izgradnju savremenog, povezanog i tehnološki naprednog društva. Poseban naglasak stavljen je na ulogu NCC Crna Gora u jačanju saradnje između akademskog sektora i privrede, turizma i investicionog okruženja kao temelja za održivi ekonomski rast.
Pored toga, u okviru EXPO zone konferencije, Opština Bar je obezbijedila predstavljanje biznisa koji su podržani od strane lokalne vlasti kroz programe usmjerene ka promociji preduzetništva i posebno, ženskog preduzetništva. Ovo je namijenjeno dodatnoj promociji, umrežavanju i razmjeni iskustava sa ostalim učesnicima, kao i potencijalnom povezivanju sa NCC Crna Gora.
Učešće NCC Crna Gora na konferenciji potvrđuje njenu stratešku ulogu u povezivanju istraživanja, obrazovanja i industrije, kao i u podsticanju digitalne i inovacione konkurentnosti u Crnoj Gori.
Program obuke o Digitalnoj Inovativnosti Kulturne Baštine, koji je pokrenuo Arctur (NCC Slovenija), ima za cilj da učesnicima iz Crne Gore omogući sticanje naprednih kompetencija u domenu digitalizacije kulturnog nasljeđa i Turizma 4.0. U okviru ove inicijative (dio projekta koordinisanog od strane UNIDO-a i crnogorskog Ministarstva turizma), predstavnici NCC Montenegro su se pridružili se kao aktivni učesnici, nastojeći da unaprijede kapacitete u digitalnom storytelling-u, 3D tehnologijama i modernom pristupu digitalizaciji i očuvanju kulturne baštine.
Obuka je usklađena sa misijom Turizma 4.0: korišćenjem tehnologija Industrije 4.0 (npr. 3D modelovanje, fotogrametrija, AR/VR, digitalni storytelling) za kreiranje obogaćenih turističkih iskustava, podsticanje konkurentnosti i podršku održivom turizmu zasnovanom na kulturnoj baštini. Kroz aktivno učešće, predstavnici NCC Crna Gora i ostali polaznici stekli su i konceptualno i praktično znanje o digitalnim alatima i metodologijama—od 3D snimanja do pripovijedanja i upravljanja digitalnim sadržajem, što im omogućava da podrže očuvanje digitalne baštine, imerzivno pripovijedanje i inovativne turističke proizvode.
Za NCC Crna Gora, ovo angažovanje nudi priliku da ojača svoju ulogu u regionalnim inicijativama Turizma 4.0, digitalizaciji kulturne baštine i inovativnim uprojektima, što dopunjuje njegovu postojeću ekspertizu u oblasti HPC/AI i digitalne akceleracije.
Nacionalni Centra Komptencija za HPC i AI održao je inicijalni sastanak sa direktorom Poslovnog Centra Bar, Ivanom Tomašević kako bi istražili mogućnosti podrške lokalnom digitalnom preduzetništvu, u skladu sa sve većim značajem napredne analitike podataka i HPC/AI servisa za konkurentnost, inovacije i održiv poslovni razvoj.
Poslovni Centar Bar je ključna regionalna institucija koja podstiče preduzetništvo, inovacije i rast start-upova i MSP-a pružajući usluge biznis inkubatora, savjetodavnu i mentorsku podršku, obuke i edukaciju, olakšavajući pristup institucionalnoj podršci i finansijskom kapitalu, koordinirajući lokalne razvojne inicijative i podržavajući projektnu saradnju sa nacionalnim i međunarodnim partnerima.
NCC Montenegro predstavio je svoj portfilio usluga, uključujući programe obuka, industrijske radionice, tehničku ekspertizu i pristup superkompjuterskim resursima kroz projekte EuroCC2/EuroCC4SEE. Diskusija je takođe istakla HPC/AI primjere uspješnih crnogorskih kompanija, zajedno sa inspirativnim use cases kao što su AI modeli za pametne turističke destinacije odredišta, podacima vođena optimizacija u preciznoj poljoprivredi i simulacije razvoja proizvoda za SMEs.
Obje strane razgovarale su o potrebama lokalnih industrija—uključujući turizam, poljoprivredu, pomorsku logistiku i kreativne industrije—i mogućnostima za saradnju. Dogovoreno je da se zajednički sprovode aktivnosti kao što su sektor-specifične industrijske radionice, podrška obukama za MSP-e i projekti usmjereni na jačanje regionalnih inovacionih kapaciteta i R&D inicijativa.
