Author: nccmne

Posted on

Coinis dobio pristup EuroHPC resursima za detekciju autentičnosti AI-generisanog teksta

Sa ponosom objavljujemo da je crnogorska kompanija Coinis, predvođena Tamarom Pavlović, uspješno obezbijedila resurse kroz EuroHPC JU Development poziv za razvoj inovativnog projekta AIChecker koji se fokusira na detekciju teksta generisanog pomoću vještačke inteligencije. Projekat je dobio pristup na 4.500 čvor-sati na superračunaru LUMI-G, jednom od najmoćnijih računarskih sistema u Evropi, za razvojnu fazu u trajanju od 12 mjeseci, počevši od jula 2025. godine.

Tim će se fokusiratina detekciju AI generisanog teksta u digitalnim medijima

Njihov projekat se bavi aktuelnim globalnim izazovom: detekcijom AI-generisanog teksta u digitalnoj komunikaciji, obrazovanju i nauci. Sa ubrzanim razvojem velikih jezičkih modela (LLM), granica između ljudski i mašinski pisanog teksta postaje sve nejasnija. Cilj ovog projekta je da očuva integritet pisanog sadržaja i podstakne etičku upotrebu generativne AI tehnologije.

Their project addresses a pressing global issue: the detection of AI-generated text in digital communication, education, and research. With the rapid rise of large language models (LLMs), the boundaries between human- and machine-written content are increasingly blurred. This project aims to safeguard writing integrity and foster the ethical use of generative AI technologies.

Projekat će biti implementiran tokom 12 mjeseci uz upotrebu LUMI-G particije
Posted on

Konsultacije u oblasti vještačke inteligencije i HPC-a u medicinskoj dijagnostici: Posjeta Poliklinici Filipović

U okviru aktivnosti projekta EuroCC2, predstavnici Nacionalnog centra za kompetencije za visokoperformantno računarstvo (NCC) Crne Gore, koji djeluje pri Univerzitetu Donja Gorica (UDG), posjetili su privatnu zdravstvenu ustanovu Poliklinika Filipović u Podgorici. Tokom posjete, tim NCC-a razgovarao je sa dr Vericom Stanišić, specijalistkinjom radiologije, o mogućnostima saradnje u primjeni visokoperformantnog računarstva (HPC) i vještačke inteligencije (AI) u medicinskoj dijagnostici.

Cilj sastanka bio je upoznavanje ustanove sa misijom EuroCC2 projekta, kao i razmatranje mogućnosti da se savremene računarske tehnologije primijene u analizi medicinskih slika, posebno u kontekstu prevencije i ranog otkrivanja karcinoma dojke. Tim NCC-a je predstavio dostupne nacionalne i evropske resurse iz oblasti HPC-a i AI-a, kao i primjere njihove primjene u medicinskoj analizi podataka.

Naš domaćin je bila dr Verica Stanišić

Domaćini su predstavili rad Poliklinike Filipović i demonstrirali dio savremene dijagnostičke opreme kojom raspolažu, uključujući digitalnu mamografiju, ultrazvuk, i elastografiju — ključne metode za pravovremeno otkrivanje i praćenje bolesti dojke. Ove metode se oslanjaju na stručni kadar i modernu infrastrukturu, što predstavlja kvalitetnu osnovu za kliničku primjenu inovacija.

Sastanak je završen izraženom obostranom spremnošću za buduću saradnju, uključujući definisanje zajedničkih pilot projekata u oblasti AI podrške analizi medicinskih slika. Planiran je i naredni sastanak, na kojem će učestvovati prošireni timovi sa obje strane, kako bi se dogovorili naredni koraci.

Uskoro i sastanak u proširenom sastavu

Ova posjeta predstavlja još jedan važan korak ka povezivanju HPC/AI zajednice i zdravstvenog sektora u Crnoj Gori, otvarajući prostor za inovacije koje donose korist i ljekarima i pacijentima.

Posted on

Podrška mladim istraživačima sa Elektrotehničkog fakulteta

Tim NCC Crne Gore, sa Univerziteta Crne Gore (UCG) se redovno sastaje i sarađuje sa raznim istraživačkim grupama unutar univerziteta. Na taj način prate nove istraživačke projekte, nove istraživačke pravce, a posebno sa teme kojima se bave mladi istraživači. Kao rezultat toga, identifikovana je potreba za HPC resursima za master istraživanje koje sprovode dva asistenta na Elektrotehničkom fakultetu UCG-a, pod mentorstvom docenta Miloša Brajovića.

Njihovo istraživanje se bavi grafovskim neuronskim mrežama (GNN), sa posebnim fokusom na reprezentaciju podataka, interpretabilnost i skalabilnost za složene naučne skupove podataka. GNN su pokazale izuzetan potencijal u modeliranju relacijskih i strukturiranih podataka u različitim domenima, uključujući fiziku, hemiju, biologiju i računarski vid. Međutim, uprkos njihovoj prediktivnoj moći, njihova priroda “crne kutije” predstavlja izazove u smislu objašnjivosti i pouzdanosti, posebno u kritičnim primjenama kao što su naučna otkrića i inženjerstvo.

Uspješna prijava za EuroHPC resurse

Da bi se izvršila analiza najsavremenijih GNN arhitektura, procijenile njihove performanse i skalabilnost, te razvili i testirali novi GNN modeli i tehnike interpretacije za aplikacije zasnovane na grafovima, ova dva istraživača će trebati pristup HPC resursima. Stoga ih je tim NCC Crne Gore podržao u pripremi i podnošenju prijave za poziv za razvoj kako bi dobili pristup Leonardo HPC-u. Kao rezultat toga, dobili su pristup Leonardo Booster particiji, osiguravajući 4500 radnih sati za svoja istraživanja.

Posted on

Odbrana master rada: Razvoj Edge/AI aplikacija uz podršku HPC-a

Kandidat Elvis Taruh uspješno je odbranio master rad pod nazivom “Razvoj Edge/AI aplikacija uz podršku HPC-a” na Fakultetu za informacione sisteme i tehnologije Univerziteta Donja Gorica.

Kandidat Elvis Taruh

APSTRAKT – Efikasnost treniranja modela vještačke inteligencije (AI) postaje glavni faktor u savremenim istraživanjima, naročito kada su u pitanju kompleksni sistemi koji zahtijevaju veliku računarsku snagu. Ovaj rad istražuje kako primjena računarstva visokih performansi (HPC) i Edge uređaja može optimizovati proces treniranja AI modela, smanjujući vrijeme obrade i poboljšavajući efikasnost. Kroz eksperimentali pristup, analizirano je treniranje AI modela na tri različite platforme. Lokalni računar, Google Colab i HPC klaster na Univerzitetu Donja Gorica. Kao praktičan primjer, korišćena je detekcija stoke. Poređenjem vremena treniranja, potrošnje memorije i preciznosti modela, istraživanje pokazuje kako HPC klasteri značajno ubrzavaju proces obuke u odnosu na klasične metode, dok edge uređaji omogućavaju bržu analizu podataka u realnom vremenu.

Prisustvovalo je oko 30 ljudi. Ovo je bila mala proslava za projekte EuroCC2 i EuroCC4SEE.
Posted on

Odbrana master rada: AI tutor uz primjenu LLM modela i HPC tehnologija

Kandidat Arnad Lekić uspješno je odbranio master rad pod nazivom “Razvoj AI tutora koristeći velike jezičke modele i HPC” na Fakultetu za informacione sisteme i tehnologije Univerziteta Donja Gorica. I ova teza je urađena u kontekstu i uz podršku EuroCC2 i EuroCC4SEE projekata.

Kandidat Arnad Lekić

APSTRAKT – Ovaj rad se bavi razvojem personalizovanog AI tutora korišćenjem velikih jezičkih modela (LLM), sa posebnim fokusom na LLaMA arhitekturu i primjenu High-Performance Computing (HPC) resursa. U okviru istraživanja, realizovan je proces preuzimanja, postavljanja i evaluacije otvorenog LLaMA modela, sa ciljem da se razvije sistem sposoban za automatsko ocjenjivanje testova. Poseban akcenat je stavljen na efikasnost i mogućnosti treniranja modela u lokalnim uslovima koristeći dostupne računarske nodove, uz poređenje sa cloud rješenjima poput Google Colab-a. Pored tehničke realizacije, razmatrani su i etički izazovi primjene generativne AI u obrazovanju. Kroz eksperimentalnu analizu pokazano je da se otvoreni modeli mogu prilagoditi i koristiti za obrazovne svrhe, uz mogućnost proširenja na ocjenjivanje različitih tipova ispita i generisanje edukativnih sadržaja. Rad daje smjernice za budući razvoj sistema koji bi koristio naprednije multimodalne modele za složenije zadatke.

Odbrani je prisustvovalo preko 30 ljudi. Tog dana smo imali tri kandidata, svi u okviru EuroCC2 i EuroCC4SEE.
Posted on

Odbrana master rada: HPC i vještačka inteligencija u unapređenju obrazovanja

Kandidatkinja Enisa Trubljanin uspješno je odbranila master rad pod nazivom „Duboko učenje sa primjenom u edukaciji“ na Fakultetu za informacione sisteme i tehnologije Univerziteta Donja Gorica. Razvoj i testiranje ovih rješenja realizovani su uz podršku resursa HPC resursa dostupnih kroz EuroCC inicijativu u Crnoj Gori i na univerzitetu.

Kandidatkinja Enisa Trubljanin

APSTRAKT – Ovom magistarskom tezom istražuje se mogućnost primjene dubokog učenja u obrazovanju, kroz razvoj i evaluaciju dvije konkretne aplikacije: inteligentnog chatbot-a za rješavanje problema matrica i modela za detekciju varanja tokom online ispita putem analize pokreta očiju. Prvi dio rada obuhvata teorijsku osnovu dubokog učenja, sa fokusom na neuronske mreže, njihove arhitekture, transfer učenje i evaluacione metrike. U praktičnom dijelu, prikazan je razvoj chatbot-a baziranog na naprednim jezičkim i matematičkim modelima, implementiranog pomoću resursa klastera super računara, čime se studentima omogućava interaktivno učenje matematike. Takođe, razvijen je model za prepoznavanje varanja pomoću analize pokreta pogleda, treniran na Columbia Gaze Dataset-u i integrisan u sistem za nadzor online ispita. Rezultati evaluacije pokazuju visok stepen tačnosti i korisničkog zadovoljstva kod oba rješenja. Pored tehničkog dijela, rad se bavi i osvrtom na privatnost i etička pitanja u primjeni vještačke inteligencije u obrazovanju. Na osnovu postignutih rezultata, ukazuje se na širok spektar potencijalnih primjena dubokog učenja u modernim obrazovnim sistemima.

Imali smo tri odlična kandidata tog dana!
Posted on

Tehnička podrška kompaniji ITAS u pripremi aplikacije za Razvojni poziv za EuroHPC resurse

Kompanija ITAS je u fazi realizacije projekta „AI sistem za patološku analizu adenokarcinoma (PathAI)“, kojeg sufinansira Fond za inovaciju Crne Gore, kada su za obradu prikupljenih slika potrebni GPU resursi koji prvazilaze lokalno dostpune resurse, pa je aplikacija na EuroHPC JU Development poziv prepoznata kao optimalno rješenje. U tom cilju, direktor ITAS kompanije, Ivan Bošković je zatražio pomoć od tima NCC Crna Gora u pripremi aplikacije.

Prof. dr Enis Kočan, član NCC tima Crne Gore je u utorak, 24. juna, posjetio ITAS kompaniju i pružio sve neophodne informacije i tehničke detalje neophodne za pripremu aplikacije na EuroHPC JU Development poziv. ITAS kompanija će do kraja mjeseca juna aplicirati za potrebne GPU resurse na Development poziv.

Prof Enis Kočan (UCG) i g. Ivan Bošković (ITAS)

Osim toga, u toku sastanka su razmotreni i drugi projekti na kojima ITAS kompanije trenutno radi, mogućnosti saradnje s NCC timom Crne Gore, a prof. Enis Kočan je direktoru Boškoviću predstavio drugi otvoreni Fortissimo plus poziv za Business eksperimente, namijenjen malim i srednjim preduzećima.

Proudly powered by WordPress