Author: nccmne

Posted on

NCC Montenegro na 13. Festivalu nauke – Superračunari i vještačka inteligencija

U petak, 26. septembra, u Bemax areni u Podgorici biće održan XIII Festival nauke – „Evropska noć istraživača“, u organizaciji Fondacije za promociju nauke PRONA (https://festival-nauke.me/).

NCC Montenegro na 13. Festivalu nauke

Nacionalni centar kompetencija za visoke performanse – NCC Montenegro (EuroCC2 i EuroCC4SEE), predstavljen kroz Univerzitet Donja Gorica, učestvovaće na ovom najvećem događaju u Crnoj Gori posvećenom popularizaciji nauke i inovacija.

Interakcija sa najmlađim učesnicima

Kroz brojne projekte i demonstracije biće prikazano kako superračunari i vještačka inteligencija (HPC/AI) oblikuju budućnost:

  • Poljoprivreda – projekat AIMHiGH koristi AI za analizu bolesti i ponašanja živine u realnom vremenu.
  • Ljudski resursi – AI alati za unapređenje poslovnih procesa i objektivnije donošenje odluka.
  • Medicina – projekat AI-AGE razvija AI modele za detekciju biomarkera starenja na osnovu medicinskih snimaka.

Ovo je prilika da se posjetiocima pokaže na koji način HPC i AI doprinose održivom razvoju i digitalnoj transformaciji društva, kao i da se naglasi aktivna uloga Crne Gore u evropskom istraživačkom prostoru.

Kroz EuroCC2 i EuroCC4SEE projekte, NCC Montenegro nastavlja da gradi mostove između nauke i industrije, pruža podršku istraživačima i privredi u razvoju novih digitalnih rješenja, i pozicionira Crnu Goru kao dio evropske superračunarske i AI zajednice.

Festival nauke promoviše povezivanje nauke, inovacijai društva

Festival nauke još jednom potvrđuje značaj NCC Montenegro u povezivanju nauke, inovacija i društva.

Posted on

Posjeta startap kompaniji Deepmark

Tim NCC Crne Gore sa Univerziteta Crne Gore (UCG), prof. Božo Krstajić i prof. Enis Kočan, posjetili su startap kompaniju Deepmark, čiji je suosnivač bivši istraživač sa Elektrotehničkog fakulteta UCG-a, MSc Slavko Kovačevića. Ova startap kompanija predstavlja primjer kako se vrhunska akademska istraživanja transformišu u rješenja iz stvarnog svijeta.

DeepMark razvija tehnologiju za nevidljivih i trajnih digitalnih oznaka (vodenih žigova) koji se mogu ugraditi u slike, audio i video sadržae bez ugrožavanja kvaliteta. Ove oznake omogućavaju dokaz o porijeklu, vlasništvu i autentičnosti sadržaja – što postaje ključno u eri vještačke inteligencije i generativnih medija.

NCC Montenegro u posjeti kompaniji DeepMark

NCC tim je predstavio mogućnosti pristupa EURoHPC JU resursima putem različitih otvorenih poziva, kao i dobijanje finansijske podrške za realizaciju ideja putem FFplus poziva. Kompanija Deepmark je već koristila HPC resurse na komercijalnoj osnovi i planira da pripremi prijedlog za pristup resursima EuroHPC JU.

Posted on

NCC Montenegro na INFOFEST-u

Veliko nam je zadovoljstvo da podijelimo da će generalna menadžerka Univerziteta Donja Gorica Sandra Tinaj i profesor Tomo Popovic biti dio ovogodišnjeg festivala informatičkih dostignuća u Crnoj Gori. Na Infofestu će predstaviti EuroCC 2 and EuroCC4SEE projekat i govoriti o tome kako superračunarstvo otvara nove prilike za razvoj nauke, inovacija i privrede.

Već više od tri decenije INFOFEST okuplja lidere i liderke iz akademije, industrije i javnog sektora, a ove godine i naš tim doprinosi razgovoru o digitalnoj budućnosti.

NCC Montenegro učestvuje na ovogodišnjem INFOFEST-u sa prezentacijom 30. septembra
  • Agenda INFOFEST-a [link]
  • Više informacija na infofest.com [link]
Posted on

JUPITER — Najbrži superračunar u Evropi i evropski prvi egzaskalni sistem

Superračunar JUPITER je u junu 2025. godine pušten u rad u istraživačkom centru Jülich (Forschungszentrum Jülich, FZJ), kroz Jülich Supercomputing Centre (JSC) i u okviru inicijative EuroHPC JU. Time je Evropa dobila svoj prvi egzaskalni sistem i trenutno najbrži računar na kontinentu, koji je zauzeo četvrto mjesto na svjetskoj TOP500 listi superračunara. JUPITER se odlikuje izuzetnim performansama, jer je ujedno i najenergetski efikasniji među prvih pet najbržih sistema na svijetu.

Pogled na unutrašjnost rack sobe JUPITER-a (izvor: Forschungszentrum Jülich)

Sistem je zasnovan na modularnoj arhitekturi i sastoji se od oko 24 000 NVIDIA GH200 „Grace Hopper“ superčipova, što ga čini posebno pogodnim za visokoparalelne aplikacije kao što su treniranje velikih jezičkih modela i kompleksne naučne simulacije. Pored toga, JUPITER kombinuje tzv. „Cluster“ i „Booster“ module i ostvaruje ukupne performanse koje nadilaze 1 egzaflop po sekundi, čime ulazi u kategoriju egzaskalnih računara. Posebna pažnja posvećena je i održivosti: sistem troši oko 15 MW električne energije, napaja se isključivo iz obnovljivih izvora, dok se otpadna toplota koristi za grijanje objekata unutar kampusa Forschungszentruma Jülich.

Pogled iz vazduha (izvor: Forschungszentrum Jülich)

Značaj JUPITER-a je višestruk. Kao simbol evropske tehnološke nezavisnosti, on doprinosi digitalnoj suverenosti i omogućava istraživačima i industriji širom Evrope pristup do sada nedostižnim računalnim kapacitetima. Njegova snaga posebno će unaprijediti oblasti kao što su klimatske simulacije, istraživanja mozga, kvantna simulacija i treniranje naprednih AI modela. Projekat je rezultat saradnje evropskih institucija i industrijskih partnera u okviru inicijative EuroHPC JU i predstavlja primjer uspješne sinergije javnog i privatnog sektora u službi nauke, inovacija i industrijskog razvoja.

Superračunar JUPITER nije samo najbrži evropski sistem, već i simbol nove egzaskalne ere i jasne ambicije Evrope da bude lider u oblasti visokoperformantnog računarstva i vještačke inteligencije. Više informacija [link].

Posted on

Kompanija Five Grupa ostvarila pristup HPC resursima kroz podršku NCC tima Crne Gore

Nakon što su završili eksperiment na Leonardo booster particiji, dobijen putem Benchmark Call-a, Five Grupa je ponovo uspješno aplicirala za HPC resurse — ovog puta putem Development Call-a. U konsultaciji sa timom NCC Crne Gore, prepoznato je da njihova nova projektna ideja, proizašla iz trenutnog projekta “Wasco AI – Prilagođena optimizacija AI asistenta putem HPC”, bolje odgovara uslovima Development Call-a za resurse EuroHPC JU. Shodno tome, Five Grupa je pripremila još jednu aplikaciju uz podršku tima NCC Crne Gore, i od sredine avgusta je ponovo stekla pristup Leonardo booster particiji, ovoga puta na period od godinu dana.

Wasco AI – Prilagođena optimizacija AI asistenta putem HPC
Posted on

Konferencijski rad: Generisanje slika u realnom vremenu na ARM edge uređajima

Istraživači sa Univerziteta Donja Gorica (UDG) predstavili su svoje najnovije rezultate na 2025 IEEE International Symposium on Applied Sciences (ISAS). Rad pod naslovom „Real-time Image Generation Utilizing ARM SBC Architecture“ sada je objavljen u IEEE i dostupan na [link]-u.

Klikni na sliku da se otvori rad

Autori Igor Ćulafić, Tomo Popović, Ivan Jovović i Stevan Ćakić istražuju mogućnosti primjene naprednih generativnih AI modela na ARM edge uređajima, konkretno na platformi NVIDIA Jetson Orin Nano. Dok je generisanje slika u realnom vremenu pomoću modela poput Stable Diffusion do sada zahtijevalo snažne desktop GPU-ove ili HPC klastere, ovo istraživanje pokazuje da se uz pažljivu CUDA optimizaciju, prilagođavanje ARM arhitekturi i dinamičko upravljanje resursima može postići performansa od 2–6 FPS pri rezoluciji 512×512 direktno na niskoenergetskim edge uređajima.

Rad se bavi izazovima vezanim za termalno upravljanje, ograničenja memorije i softversku kompatibilnost, predlažući ARM-optimizovano Docker okruženje i adaptivno balansiranje opterećenja. Rezultati pokazuju kako decentralizovani, energetski efikasni edge sistemi mogu dopuniti HPC ekosisteme, otvarajući nove mogućnosti u oblastima kao što su zdravstvo, automobilska industrija i pametni gradovi.

Ova publikacija takođe odražava misiju NCC Montenegro da podrži akademsku zajednicu i mlade istraživače u razvoju znanja iz oblasti vještačke inteligencije i visokoperformansnog računarstva (HPC). Kroz ekspertizu, resurse i saradnju, NCC Montenegro doprinosi jačoj integraciji domaćeg istraživačkog rada u evropski HPC ekosistem.

Posted on

Konsultacije i podrška kompaniji ITAS u pripremi prijave za FFplus

U junu 2025. godine, tim NCC Crne Gore sa Univerziteta Crne Gore, posjetio je ITAS kompaniju. Tokom posjete, predstavljeni su detalji o FFplus projektnom Pozivu 2 – Tip 1, koji se fokusira na poslovne eksperimente. ITAS, SME kompanija iz oblasti informacionih tehnologija, koja realizuje nekoliko inovativnih projekata, prepoznala je ovu priliku i odlučila da pripremi prijedlog projekta vezan za svoj tekući fintech projekat.

NCC Montenegro u posjeti kompaniji ITAS

Kao dio usluga podrške koje pruža tim NCC Crne Gore, prof. Božo Krstajić posjetio je ITAS kompaniju u četvrtak, 31. jula, dok je prof. Enis Kočan učestvovao online na ovom sastanku. Tokom sesije, sve potrebne informacije o pozivu za FFplus projekat podijeljene su sa ITAS timom. Na sastanku je takođe razgovarano o potencijalnom uključivanju tima NCC Crne Gore, kao partnera za podršku, zaduženom za pružanje tehničke podrške pri korišćenju HPC resursa. Dogovoreni su naredni koraci u izradi prijedloga projekta i identifikovani su potencijalni partneri.

Proudly powered by WordPress