Author: nccmne

Posted on

EuroCC3 predstavljen na INFOFEST-u 2026 i održana panel sesija o EU fondovima u Budvi, Crna Gora

Nacionalni centar kompetencija Crne Gore (NCC Montenegro), koji djeluje u okviru projekta EuroCC3, predstavljen je na INFOFEST-u 2026, najvećem regionalnom festivalu informatičkih dostignuća, održanom od 27. do 30. septembra 2026. godine u hotelu Avala Resort & Villas u Budvi, pod sloganom „Human in the Loop”.

Ovogodišnje izdanje festivala okupilo je više stotina učesnika iz Crne Gore i regiona – predstavnike tehnološke i telekomunikacione industrije, bankarstva, energetike, javne uprave, obrazovanja, akademske i medijske zajednice. Tokom tri dana programa razgovaralo se o sajber otpornosti i novim regulatornim okvirima (NIS2, DORA), ulozi IT zajednice u borbi protiv prirodnih nepogoda, digitalnoj infrastrukturi i energetici, tržištu rada, digitalnoj transformaciji javnih servisa, obrazovanju za svijet oblikovan vještačkom inteligencijom, zaštiti djece u digitalnom prostoru, povjerenju i bezbjednosti u digitalnom okruženju, kao i o uticaju vještačke inteligencije na medije. Ključna poruka INFOFEST-a 2026 bila je da vještačka inteligencija mijenja pravila, ali da odluke i odgovornost moraju ostati na čovjeku.

Projekat EuroCC3 i aktivnosti NCC Montenegro predstavila je Bojana Mališić, članica projektnog tima EuroCC3, u okviru INFOFEST Impact Foruma, posebnog završnog programa festivala posvećenog projektima, finansiranju i uticaju. Ona je obrazložila ulogu Nacionalnog centra kompetencija Crne Gore u izgradnji nacionalnog HPC i AI ekosistema, demokratizaciji pristupa evropskoj superkompjuterskoj infrastrukturi i podršci malim i srednjim preduzećima, akademskoj zajednici i javnoj upravi u usvajanju naprednih digitalnih tehnologija, uključujući mogućnosti koje pruža EuroHPC Joint Undertaking kroz besplatan pristup evropskoj superkompjuterskoj infrastrukturi i stručnosti.

Panel sesija: Da li smo spremni za EU fondove?

U okviru INFOFEST Impact Foruma organizovana je panel sesija pod nazivom „Da li smo spremni za EU fondove? Izgradnja nacionalnog ekosistema za razvoj konkurentnih projekata”, koja je okupila predstavnike ključnih nacionalnih institucija, akademske zajednice i inovacionog ekosistema: Marka Vukašinovića (Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija), Bojana Vujovića (Ministarstvo evropskih poslova), Branku Žižić (Univerzitet Crne Gore, Kancelarija za internacionalizaciju), Bojanu Mališić (Univerzitet Donja Gorica, EuroCC3) i mr Valentinu Radulović (Naučno-tehnološki park Crne Gore, direktorica).

Panel je bio posvećen spremnosti crnogorskih institucija, univerziteta i kompanija da uspješno apliciraju i realizuju projekte finansirane iz programa Evropske unije. Razgovaralo se o potrebi izgradnje povezanog nacionalnog ekosistema u kojem javna uprava, akademska zajednica, inovaciona infrastruktura i privreda zajednički rade na razvoju konkurentnih projektnih prijedloga, jačanju kapaciteta za pripremu i upravljanje projektima i uspostavljanju snažnih međunarodnih partnerstava. Posebna pažnja posvećena je ulozi centara kompetencija kao što je NCC Montenegro u povezivanju nacionalnih aktera sa evropskim inicijativama, obezbjeđivanju pristupa naprednim računarskim resursima i stručnosti, kao i u podršci malim i srednjim preduzećima i istraživačkim timovima da ideje pretoče u projekte sa realnim izgledima za finansiranje i mjerljivim uticajem.

Ova panel sesija pokazala je da pristup EU fondovima nije samo pitanje pojedinačnih projektnih prijedloga, već koordinisanog nacionalnog ekosistema – u kojem centri kompetencija, institucije i poslovna zajednica zajedno stvaraju uslove da Crna Gora u punoj mjeri iskoristi evropske mogućnosti u oblasti istraživanja, inovacija i digitalne transformacije.

Posted on

FFplus uspješna priča: HPC i AI inovacije za oblast ljudskih resursa u Crnoj Gori

Projekat FFplus objavio je prve priče o uspjehu poslovnih eksperimenata, koje predstavljaju načine na koje evropska mala i srednja preduzeća i startap kompanije koriste računarstvo visokih performansi (HPC) za rješavanje konkretnih poslovnih izazova i razvoj novih proizvoda i usluga.

Među predstavljenim primjerima je i projekat GenAI-HPC4WB – Transforming Business Culture and Hiring Through High-Performance Computing, koji realizuju kompanije Recrewty i DigitalSmart. Projekat kombinuje vještačku inteligenciju, mašinsko učenje i HPC radi razvoja jezičkih tehnologija i alata za upravljanje ljudskim resursima prilagođenih tržištu Zapadnog Balkana, sa posebnim fokusom na crnogorski, srpski, bosanski i hrvatski jezik.

Važan dio eksperimenta obuhvatio je treniranje i evaluaciju naprednih jezičkih modela korišćenjem EuroHPC superkompjutera LEONARDO u CINECA centru u Italiji. Razvijena rješenja podržavaju analizu biografija kandidata, povezivanje kandidata sa radnim pozicijama, obradu intervjua i psihometrijske procjene, uz zadržavanje stručnjaka u procesu donošenja konačnih odluka.

Objavljena FFplus priča o uspjehu posebno ističe praktične poslovne rezultate projekta, uključujući značajno smanjenje vremena potrebnog za pregled prijava i troškova AI podržane pretrage kandidata.

Za NCC Montenegro, ovaj projekat predstavlja još jedan dobar primjer kako kompanije iz Crne Gore mogu koristiti evropski HPC ekosistem. Kroz podršku NCC-a, kompanije mogu identifikovati odgovarajuće programe podrške, razviti HPC i AI poslovne slučajeve i dobiti pristup evropskim superkompjuterskim resursima za eksperimentisanje i razvoj.

Više informacija dostupno je u okviru FFplus priče o uspjehu: HPC-Driven Human Resources Innovation for the Western Balkans:
https://www.ffplus-project.eu/en/success-stories/hpc-driven-human-resources-innovation-for-the-western-balkans/

Zahvalnica

Poslovni eksperiment GenAI-HPC4WB finansiran je u okviru projekta FFplus, koji finansira European High-Performance Computing Joint Undertaking (EuroHPC JU) kroz ugovor o grantu br. 101163317, uz podršku programa Digital Europe.

Zahvaljujemo EuroHPC Joint Undertaking na dodijeljenom pristupu EuroHPC superkompjuteru LEONARDO, koji je smješten u centru CINECA u Italiji, kroz EuroHPC Development Access poziv.

Posted on

HPC Montenegro na Istočnoevropskoj školi mašinskog učenja (EEML 2026) na Cetinju

NCC HPC Montenegro učestvovao je kao partner na Istočnoevropskoj školi mašinskog učenja (Eastern European Machine Learning Summer School – EEML 2026), koja je od 27. jula do 1. avgusta 2026. godine održana na Cetinju. Škola je okupila oko 300 učesnika iz cijele Evropske unije — otprilike polovina iz istočne Evrope — kao i istraživače i kompanije iz Crne Gore, čime se svrstala među najveće skupove posvećene vještačkoj inteligenciji i mašinskom učenju u regionu.

U utorak i srijedu (28. i 29. jula) HPC Montenegro imao je štand na kojem je naš tim tokom dva dana razgovarao sa učesnicima o računarstvu visokih performansi (HPC) za potrebe vještačke inteligencije i mašinskog učenja. Kroz te razgovore povezali smo se sa predstavnicima privrede i akademske zajednice — iz Crne Gore i iz cijele Evrope — što nam je omogućilo da bolje razumijemo njihove računarske potrebe i pokažemo kako HPC resursi mogu podržati njihov rad.

U četvrtak, 30. jula 2026. godine, HPC Montenegro održao je uvodno predavanje za sve učesnike. Predstavili smo aktivnosti NCC HPC Montenegro, dali pregled istorijata inicijative EuroCC kroz projekte EuroCC1, EuroCC2 i EuroCC4SEE, i izvijestili o tome kako istraživači i organizacije iz Crne Gore koriste pristup EuroHPC resursima. Pozvali smo učesnike iz Crne Gore na saradnju i korišćenje naših usluga, a učesnicima iz regiona i drugih djelova EU pomogli smo da pronađu i povežu se sa nacionalnim kompetentnim centrima (NCC) u svojim zemljama.

Naše učešće na EEML 2026 odražava dvostruku misiju NCC HPC Montenegro: pružanje podrške kroz obuke radi razvoja HPC i AI vještina u regionu, kao i saradnju sa privredom kako bi prednosti računarstva visokih performansi bile dostupne kompanijama i široj ekonomiji.

Posebno želimo da istaknemo da su pojedini članovi tima HPC Montenegro tokom EEML-a pružali direktnu podršku i obuku učesnicima, pomažući im u praktičnom radu i savladavanju alata i koncepata mašinskog učenja. Uz njih, članovi našeg tima i studenti učestvovali su i kao volonteri u organizaciji škole i u EEML aktivnostima.

Više o školi možete pronaći na www.eeml.eu. Za više informacija o NCC HPC Montenegro, ili za razgovor o saradnji i pristupu našim uslugama, obratite se našem timu.

Posted on

NCC HPC Montenegro predstavljen na sastanku Predsjednika Crne Gore sa ekspertima za vještačku inteligenciju

Predstavnici NCC HPC Montenegro prisustvovali su sastanku Predsjednika Crne Gore i Kabineta Predsjednika, posvećenom razvoju vještačke inteligencije, koji je 28. jula 2026. godine održan na Cetinju. Na sastanku je učestvovalo desetak eksperata za vještačku inteligenciju iz Crne Gore. Među prisutnima su, pored ostalih, bili predsjednik Crnogorske akademije nauka i umjetnosti (CANU), predstavnici univerziteta, predstavnici dijaspore, predstavnici crnogorskog udruženja za vještačku inteligenciju MAIA (Montenegrin AI Association), kao i predstavnici industrije. Učesnici su sa Predsjednikom i njegovim saradnicima razmijenili mišljenja o pravcima razvoja ove oblasti u zemlji.

Tokom sastanka bilo je riječi i o master programu „Vještačka inteligencija” — prvom takvom programu u Crnoj Gori, realizovanom uz podršku NCC HPC Montenegro i EuroCC projekata. HPC Montenegro predstavio je ciljeve i projekte EuroCC inicijative i usluge koje NCC pruža, sa posebnim osvrtom na podršku industriji u pristupu HPC resursima. U razgovoru o potrebi za data centrima i HPC infrastrukturom u Crnoj Gori, NCC HPC Montenegro prepoznat je kao dio platforme za dalje korake u ovoj oblasti.

Za NCC HPC Montenegro ovo je bila značajna prilika da bude predstavljen na najvišem nivou javne uprave i da svoje kapacitete i rezultate približi donosiocima odluka. Očekujemo da ćemo učestvovati u daljim koracima i aktivnostima usmjerenim ka jačanju ekosistema vještačke inteligencije u Crnoj Gori.

Više o sastanku: profil Predsjednika Crne Gore na Instagramu i objava na mreži X.

Posted on

Diplomski rad: BabyFlow.AI – mobilni asistent za podršku ranom roditeljstvu

Marija Gardašević uspješno je odbranila diplomski rad pod nazivom „Primjena vještačke inteligencije u razvoju mobilnog asistenta za podršku ranom roditeljstvu“ na Fakultetu za informacione sisteme i tehnologije Univerziteta Donja Gorica. Rad je izrađen pod mentorstvom prof. dr Toma Popovića, a njegov praktični rezultat je BabyFlow.AI, funkcionalni mobilni prototip razvijen u Flutter okruženju za evidentiranje i pregled spavanja, hranjenja, raspoloženja, obroka i drugih elemenata dnevne rutine bebe. Prototip se može posmatrati kao početni dokaz koncepta za budući digitalni proizvod namijenjen podršci roditeljima, uz dalje korisničko testiranje, razvoj naprednijih analitičkih funkcija i validaciju u saradnji sa relevantnim stručnjacima.

Kandidatkinja Marija Gardasevic

APSTRAKT – Diplomski rad predstavlja razvoj funkcionalnog prototipa mobilne aplikacije BabyFlow.AI, namijenjene podršci roditeljima u organizaciji i praćenju svakodnevne rutine bebe. Aplikacija objedinjuje module za spavanje, hranjenje, izdajanje, raspoloženje bebe, obroke, korišćenje umirujućeg šuma, evidenciju vakcinacije, praćenje rasta i prikaz relevantnih zdravstveno-informativnih resursa, dok se korisnički podaci čuvaju lokalno na uređaju. Osnovni analitički uvidi formiraju se na osnovu korisničkih unosa, dok odvojeni demonstrativni Python model prikazuje jednostavan tok obrade podataka i klasifikacije. BabyFlow.AI nema medicinsku, kliničku niti dijagnostičku namjenu, već predstavlja praktični dokaz koncepta koji može poslužiti kao osnova za razvoj budućih digitalnih servisa za roditelje i pružaoce usluga u oblasti brige o djeci.

Posted on

Diplomski rad: Primjena AI i HPC tehnologija u sajber-bezbjednosti povezanih vozila

Anđela Vuković uspješno je odbranila diplomski rad pod nazivom „Primjena AI i HPC tehnologija u sajber-bezbjednosti povezanih vozila“ na Fakultetu za informacione sisteme i tehnologije Univerziteta Donja Gorica. Rad je izrađen pod mentorstvom prof. dr Toma Popovića, uz podršku saradnika Arnada Lekića, a povezuje analizu sajber-bezbjednosti u automobilskoj industriji sa praktičnom primjenom AI modela za detekciju anomalija u CAN komunikaciji. Razvijeni demonstrator može se posmatrati kao početni dokaz koncepta za potencijalne industrijske primjene, uz neophodno dalje testiranje na podacima iz stvarnih vozila i validaciju u realnim uslovima.

Kandidatkinja Andjela Vukovic

APSTRAKT – Diplomski rad razmatra primjenu vještačke inteligencije (AI) i računarstva visokih performansi (HPC) u sajber-bezbjednosti povezanih vozila. Pored analize savremenih sajber-rizika, komunikacionih tehnologija i mehanizama zaštite, predstavljen je praktični primjer primjene autoencoder modela za detekciju anomalnih CAN poruka. Eksperimentalni model pokazao je potencijal AI pristupa za prepoznavanje neuobičajene komunikacije, dok se HPC razmatra kao važna podrška za obradu većih skupova podataka, treniranje naprednijih modela i simulaciju scenarija sajber-napada. Iako je implementacija razvijena na simuliranim podacima, ona predstavlja početni dokaz koncepta koji bi se mogao dalje razvijati i validirati za potrebe proizvođača vozila, kompanija iz oblasti sajber-bezbjednosti, laboratorija za testiranje i operatora voznih parkova.

Posted on

HPC Montenegro partner EEML 2026 ljetnje škole na Cetinju

HPC Montenegro je partner Eastern European Machine Learning Summer School – EEML 2026, koja će biti održana od 27. jula do 1. avgusta 2026. godine na Cetinju. Ovaj međunarodni događaj okupiće vodeće istraživače, predavače i učesnike iz oblasti mašinskog učenja i vještačke inteligencije.

Klikni na sliku za EEML stranicu

Članovi HPC Montenegro tima učestvovaće u organizaciji i realizaciji ljetnje škole, zajedno sa kolegama sa Univerziteta Donja Gorica i Univerziteta Crne Gore koji su istovremeno aktivni članovi Crnogorskog udruženja za vještačku inteligenciju – MAIA.

HPC NCC Montenegro je partner i podrška organizaciji

HPC Montenegro će tokom događaja imati i svoj informativni štand, na kojem će učesnici iz akademskog, privrednog i javnog sektora moći da se upoznaju sa dostupnim HPC resursima, EuroHPC prilikama, programima obuke i podrškom za razvoj AI i HPC rješenja.

Proudly powered by WordPress