HPC Montenegro

NCC Montenegro, Univerzitet Donja Gorica i MAIA – Montenegrin AI Association potpisali su sporazum o saradnji usmjeren na intenziviranje razvoja vještačke inteligencije i primjene HPC resursa u Crnoj Gori. Sporazum su potpisali doc. dr Sandra Tinaj, članica NCC Montenegro tima kao i Milutin Pavićević, izvršni direktor Crnogorskog udruženja za vještačku inteligenciju – MAIA.

MAIA, nevladina organizacija osnovana u septembru 2022. koja povezuje istraživače, inženjere i AI entuzijaste, donosi fokus na promociju AI, digitalnu transformaciju i povezivanje akademije, industrije i donosioce politika. U partnerstvu sa NCC Montenegro, nacionalnim centrom koji omogućava pristup evropskim superračunarskim resursima i pruža HPC/AI konsultacije, sporazum otvara put za zajedničke programe koji će podstaći inovacije i komercijalizaciju AI rješenja u zemlji.

Saradnja će se značajno fokusirati na konkretne aktivnosti koje obuhvataju organizovanje obuka, radionica i programa stručnog usavršavanja u AI/HPC, pružanje konsultantskih usluga, transfer znanja i realizacija zajedničkih industrijskih projekata koristeći HPC i AI resurse, kao i partnerstva sa univerzitetima i javnim upravama radi implementacije AI rješenja u obrazovanju, javnim servisima i politikama. Korišćenjem pristupa EuroHPC resursima i iskustva u navedenim oblastima, partnerstvo će omogućiti primjenu AI inovativnih rješenja, podržati pilot-projekte sa industrijom i izgradnju specijalizovanih kapaciteta kako bi crnogorske inovacije postale konkurentne.

NCC Montenegro je nedavno organizovao sastanak sa Brankom Džakulom, istaknutim stručnjakom za sajber bezbjednost i serijskim tehnološkim preduzetnikom. Kako NCC Montenegro podstiče usvajanje vještačke inteligencije i HPC širom regiona, ovaj sastanak poslužio je kao strateška platforma za istraživanje načina na koje superračunarska snaga nove generacije može unaprijediti sajberbezbjednost preduzeća.

Gospodin Branko Džakula donosi izuzetne rezultate u skaliranju brzorastućih tehnoloških kompanija koje povezuju naprednu automatizaciju, sajber bezbjednost i regulatornu usklađenost u oblasti vještačke inteligencije. On je suosnivač kompanije Secfix, veoma uspješne platforme za automatizaciju usklađenosti sa sjedištem u Njemačkoj, koja je nedavno obezbijedila značajnu investiciju od 12 miliona dolara, čime je ukupna vrijednost prikupljenih investicija premašila 17 miliona dolara, s ciljem podrške brzo rastućoj globalnoj bazi klijenata. Njegov startap portfolio obuhvata i značajne preduzetničke poduhvate u Crnoj Gori, uključujući Skenify, specijalizovanu AI-podržana SaaS platforma za identifikaciju, procjenu i upravljanje bezbjednosnim ranjivostima u MSP sektoru, kao i UN1QUELY, vodeću regionalnu konsultantsku firmu i profesionalnu akademiju u oblasti sajber bezbjednosti. Prepoznat kao globalni talenat u okviru najboljih 3% stručnjaka u Toptal mreži, gospodin Džakula posjeduje prestižne međunarodne sertifikate CISSP i CISM, kao i aktivne liderske uloge u organizacijama IEEE i ISACA. Njegovi poduhvati predstavljaju primjere komercijalnog uspjeha i tehničke ekspertize, pokazujući da inovacije predvođene crnogorskim stručnjacima mogu ostvariti značajan uticaj na visoko konkurentnim evropskim tržištima.

NCC Montenegro djeluje kao nacionalna pristupna tačka evropskom superračunarskom ekosistemu, pružajući Cloud HPC procjene, kojih je realizovano više od 100, HPC/AI tehničke konsultacije, kojih je sprovedeno više od 50, kao i  uspješan EuroHPC pristup i implementaciju za više od 15 kompanija i institucija. Time NCC Montenegro uspješno podržava napredna istraživanja i razvoj, kao i skaliranje rješenja zasnovanih na vještačkoj inteligenciji. Obezbjeđivanjem besplatnog pristupa GPU/CPU resursiima na vrhunskim evropskim superračunarima, kao što su LUMI i Leonardo, čiji bi resursi za lokalne kompanije inače bili finansijski teško dostupni, NCC je ubrzao inovacije za crnogorske kompanije u širokom spektru sektora. Među njima su: FinTech — Uhura Solutions i PAID MNE; HealthTech — ONE AI; AdTech i digitalni integritet — Coinis; sajber bezbjednost i sigurnost — DeepMark i CyberCo; HR-Tech — Recrewty i Digital Smart; Industrija 4.0 i Green AI — FainTech; Climate Tech — IHMS;  (Explainable AI)XAI — ETF, i drugi. Sa modularnim ortfolijem koji obuhvata više od 40 HPC/AI treninga i industrijskih radionica samo tokom 2025. godine, NCC je postao ključni pokretač razvoja nacionalnog HPC/AI fonda talenata i digitalne konkurentnosti Crne Gore.

Dijalog je istakao potencijalne slučajeve upotrebe u fazi istraživanja i razvoja, posebno usmjerene na povezivanje naprednih operacija sajber bezbjednosti sa HPC infrastrukturom, kao i na uspostavljanje obuka i razvoj specijalizovanih kapaciteta. Kroz ovu saradnju, NCC Montenegro koristi svoju ekspertizu u paralelnom računarstvu i EuroHPC infrastrukturu kako bi podržao izvođenje kompjuetrski intenzivnih AI rješenja i automatizaciju procesa u oblasti sajber bezbjednosti. Premošćavanjem jaza između vrhunske ekspertize i eksaskalnih resursa, ova saradnja ima za cilj da podrži crnogorske inovacije u njihovom razvoju ka globalnoj konkurentnosti, etičkoj utemeljenosti i sajber otpornosti.

Kompanija ONEAI iz Crne Gore uspješno je realizovala projekat na EuroHPC infrastrukturi, koristeći LUMI-G superračunar za razvoj naprednih AI modela u oblasti analize EKG signala. Nakon uspješnog završetka prethodnog ciklusa, projektu AIHeal je odobren i novi pristup računarskim resursima za naredni period.

Tokom prethodnog projekta, tim je razvio dinamički HPC pipeline koji omogućava treniranje personalizovanih modela za svakog pacijenta pojedinačno, uz mogućnost kontinuiranog retreniranja modela na osnovu novih podataka. Ključna inovacija je uspostavljanje integrisanog sistema koji povezuje postojeću infrastrukturu sa superračunarom:

• podaci se automatski prikupljaju iz AIHeal sistema,
• šalju na LUMI superračunar radi treniranja,
• nakon obrade modeli se vraćaju u produkciono okruženje i registruju u MLflow sistemu.

Ovakav pristup omogućava kreiranje “digital twin” modela pacijenta, gdje se svaki model prilagođava specifičnostima pojedinca, čime se značajno povećava tačnost detekcije anomalija u odnosu na generičke modele.

Korišćenjem LUMI infrastrukture, AIHeal tim je postigao značajno ubrzanje procesa treniranja modela, posebno kroz paralelizaciju na više GPU jedinica i izvođenje velikog broja eksperimenata istovremeno. To je omogućilo brže pronalaženje optimalnih modela i unapređenje ukupnog kvaliteta rješenja.

Rezultati projekta potvrđuju da HPC resursi imaju ključnu ulogu u razvoju skalabilnih i personalizovanih AI sistema u zdravstvu, posebno u kontekstu real-time analize biomedicinskih podataka.

Novi odobreni pristup EuroHPC resursima biće iskorišćen za dalje unapređenje modela, optimizaciju performansi i širenje sistema ka širem spektru kardiovaskularnih i drugih zdravstvenih indikacija.