EuroHPC JU je najavio predstojeći online webinar o pozivima za pristup EuroHPC resursima – Proces evaluacije, tehnička procjena i najbolje prakse, koji je zakazan za 13. maj 2026. od 10:00 do 12:30 (CEST).
Webinar je namijenjen istraživačima i korisnicima iz javnog i privatnog sektora koji su zainteresirani za prijavu za pristup superračunarskim resursima EuroHPC-a. Obuhvatit će teme kao što su priprema prijedloga, procedure evaluacije, benchmarking i uspješna implementacija projekta. Sesije će voditi stručnjaci iz vodećih evropskih HPC organizacija, nudeći praktične smjernice i uvide zasnovane na stvarnim iskustvima primjene.
Projekat AI-AGE predstavljen je na okruglom stolu „Vještačka inteligencija u zdravstvu – izazovi i prilike“, održanom 24. aprila 2026. godine u Crnogorskoj akademiji nauka i umjetnosti (CANU) u Podgorici. Događaj je okupio stručnjake iz Crne Gore i Bosne i Hercegovine kako bi razgovarali o ulozi vještačke inteligencije u zdravstvu, uključujući kliničke primjene, digitalnu transformaciju, etiku, medicinsko snimanje, NLP i AI asistente. Iskoristili smo ovu priliku da promoviramo aktivnosti EuroCC4SEE i NCC Montenegro.
The round table was an opportunity to promote EuroCC 2 & EuroCC4SEE and NCC Montenegro support
Projekat AI-AGE je predstavila prof. dr. Nataša Popović sa Medicinskog fakulteta Univerziteta Crne Gore, u okviru sesije posvećene vještačkoj inteligenciji u kliničkoj praksi. Prezentacija je istakla ključne nalaze projekta i pokazala kako vještačka inteligencija može podržati rano otkrivanje i skrining hroničnih bolesti, uključujući primjere vezane za otkrivanje kolorektalnog karcinoma i upotrebu biomarkera.
The main presentation was focused on AI-AGE goals and results (cross-project collaboration)
Događaj je bio prilika za promociju aktivnosti EuroCC-a i uloge NCC Montenegro u jačanju nacionalnih kapaciteta u oblasti HPC-a, HPDA-e i vještačke inteligencije. Učešće na ovom okruglom stolu dodatno je pozicioniralo AI-AGE i EuroCC4SEE u široj regionalnoj diskusiji o odgovornoj i klinički relevantnoj upotrebi vještačke inteligencije u medicini.
Povodom IoT Day 2026, biće organizovan online seminar pod nazivom “IoT, AI, HPC: Shaping the Future”, posvećen tehnologijama koje redefinišu savremenu digitalnu infrastrukturu. Fokus događaja biće na praktičnoj primjeni Interneta stvari (IoT), vještačke inteligencije (AI) i računarstva visokih performansi (HPC) u razvoju modernih digitalnih sistema.
Tokom seminara, eksperti iz organizacija DunavNET, DigitalSmart Montenegro, University of Donja Gorica i Recrewty predstaviće projekte i rješenja na kojima trenutno rade, sa posebnim osvrtom na realne primjene ovih tehnologija i njihov značaj za digitalnu transformaciju.
Među govornicima su: Nebojša Stojanović, Petar Knežević, Dejan Drajić, Anja Jakovljević, Stevan Čakić, Igor Ćulafić i Mitar Perović.
📅 24. april 2026. 🕙 10:00–11:30h 📍 Online seminar Organizatori: EuroCC 2 & EuroCC4SEE, University of Donja Gorica i DunavNET
Događaj je otvoren za istraživače, inženjere, developere i sve zainteresovane za savremene trendove i praktične primjene IoT, AI i HPC tehnologija.
U okviru EuroCC inicijative, ovaj projekat pokazuje kako računarstvo visokih performansi (HPC) omogućava novi pristup analizi industrijske politike putem tekstualnih podataka velikih razmjera.
Moderne inovativne politike sve su više ugrađene u strategije, izvještaje i dokumente o politici. Ovaj projekat tretira te dokumente kao podatke, transformirajući ih u mjerljive pokazatelje koji se mogu povezati s nacionalnim inovacijskim učinkom.
Od sirovih podataka do analitičkih uvida – Studija je započela s preko 50.000 dokumenata o politici i obradila je više od 36.000 čistih tekstova, što je rezultiralo strukturiranim skupom podataka od 825 nacionalnih i godišnjih zapažanja u 55 zemalja (2007–2021).
Pregled ulaznih podataka
Koristeći obradu prirodnog jezika (NLP), projekat izdvaja ključne signale politike, uključujući:
pažnju prema politici (koliko se tema raspravlja)
orijentaciju prema politici (da li je pozitivno ili negativno uokvirena)
Ovi signali omogućavaju kvantitativnu analizu diskursa o politici i povezivanje s rezultatima inovacija.
HPC infrastruktura bila je ključna za izvršenje cijelog procesa.
Kompletan tok rada završen je za otprilike 16 sati, dok bi isti proces na standardnom laptopu trajao nekoliko sedmica.
Ovo je omogućilo obradu podataka velikih razmjera, brzu iteraciju modela i robusnu analizu između zemalja.
Sažetak rezultata
Rezultati pokazuju da industrijska politika nema ujednačen učinak na inovacije. Umjesto toga, njen utjecaj ovisi i o vrsti politike i o načinu na koji se komunicira.
Ključni uvidi uključuju:
različite kategorije politika različito utječu na rezultate inovacija
naučne publikacije reagiraju brže od patenata ili ulaganja u istraživanje i razvoj
tekstualni signali politike mogu poslužiti kao rani pokazatelji promjena u inovacijskom okruženju
Ovaj projekt ističe kako HPC omogućuje:
transformaciju nestrukturiranog teksta u analitičke skupove podataka
integraciju analize politike s ekonomskim ishodima
razvoj novih alata za praćenje inovacijskih sistema
Takođe pokazuje vrijednost dokumenata o politici kao strateškog izvora podataka za istraživače, firme i kreatore politika.
Obuka o 3D printanju, generativnoj vještačkoj inteligenciji i računarstvu visokih performansi (HPC) uspješno je sprovedena prema planu, okupljajući učesnike zainteresirane za nove digitalne tehnologije i njihovu praktičnu primjenu u dizajnu i proizvodnji. Kroz obuku, učesnici su imali priliku istražiti osnove 3D printanja, digitalnog modeliranja i rastuću ulogu generativnih AI alata u kreiranju i poboljšanju 3D modela.
Dvodnevnom kursu prisustvovalo je oko 40 ljudi.
Ključna poruka obuke bila je da generativna vještačka inteligencija postaje važan pokretač inovacija, omogućavajući brže generiranje ideja, automatiziranu podršku dizajnu i nove kreativne tokove rada. Istovremeno, takvi modeli često zahtijevaju značajnu računarsku snagu za obuku, fino podešavanje i zaključivanje velikih razmjera. Ovdje HPC igra ključnu ulogu, pružajući infrastrukturu potrebnu za efikasno pokretanje naprednih AI modela i podršku složenijim, podatkovno intenzivnim zadacima. Povezivanjem 3D printanja, generativne vještačke inteligencije i HPC-a, obuka je istakla kako ove tehnologije mogu zajedno raditi na ubrzanju inovacija u obrazovanju, istraživanju i industriji.
Učesnici su bili podijeljeni u timove i takmičili su se sa svojim 3D modelima za printanje.Naglasili smo važnost HPC-a za pokretanje GenAI alata za 3D modeliranje.Pobjednički timovi su mogli printati svoje modele.
Predstavnici NCC Montenegro aktivno učestvuju u izradi Nacionalne strategije vještačke inteligencije Crne Gore 2026–2030 kao članovi nacionalne Radne grupe kojom koordinira Ministarstvo javne uprave, uz podršku UNDP Montenegro.
Opšti cilj Strategije je da omogući Crnoj Gori da odgovori na globalne AI izazove, istovremeno koristeći njen potencijal za pametan, održiv i inkluzivan razvoj, u skladu sa evropskim i međunarodnim standardima.
Ministarstvo javne uprave, regionalni ekspert i UNDP Crna Gora koordiniraju razvoj AI strategije.
Ključne aktivnosti Radne grupe u izradi AI strategije
Konstitutivna sjednica (17. oktobar 2025) – Postavljeni su temelji Strategije definisanjem ključnih strateških pravaca razvoja AI, uključujući regulatorni i etički okvir, obrazovanje i digitalne vještine, kao i sektorske primjene.
Druga sjednica (19. januar 2026) – Proces je unaprijeđen kroz razmatranje metodološkog pristupa, ključnih faza razvoja i usklađenosti sa međunarodnim praksama i evropskim standardima, uz poseban fokus na izazove u oblasti digitalne infrastrukture i data ekosistema u Crnoj Gori.
Strateška radionica (13–14. februar 2026, Budva) – Kroz interaktivne sesije sa nacionalnim i regionalnim ekspertima identifikovani su strateški pravci, ključni stubovi startegije, prioritetne oblasti primjene, izazovi i prilike, kao i mapiran nacionalni AI ekosistem.
Treća sjednica (27. mart 2026) – Fokusirana na definisanje plana rada do septembra 2026, uključujući organizaciju tematskih radionica sa ključnim stejkholderima i ekspertskih konsultacija, u cilju obezbjeđivanja sveobuhvatnih uvida i potreba, dodatnog razrađivanja strateških ciljeva i mjera, te podrške izradi dokumenta Strategije.
Predloženi strateški okvir zasniva se na nekoliko ključnih stubova: digitalna infrastruktura i data ekosistemi, primjena AI u različitim sektorima, razvoj vještina i kapaciteta, kao i regulatorni i etički okvir za AI, uz uspostavljanje odgovarajućih mehanizama upravljanja i koordinacje.
Učešće predstavnika javnog sektora, akademske zajednice, privrede i civilnog društva.
Kao član Radne grupe, NCC Montenegro ima značajnu ulogu u integraciji HPC i naprednih digitalnih tehnologija u nacionalni strateški okvir za AI, kroz promociju HPC-a kao ključne infrastrukture i pokretača razvoja AI, podršku data-intenzivnim AI inovacijama i aplikacijama, kao i usklađivanje nacionalnih prioriteta sa evropskim HPC i AI projektnim inicijativama.
Izrada Strategije vještačke inteligencije 2026–2030 predstavlja značajnu priliku za Crnu Goru da unaprijedi svoju digitalnu ekonomiju, podstakne inovacije i konkurentnost, unaprijedi javnu upravu i servise i pozicionira se u širem evropskom AI prostoru. Kroz aktivno učešće u ovom procesu, NCC Montenegro doprinosi razvoju održivog i inkluzivnog AI ekosistema, zasnovanog na pristupu naprednoj infrastrukturi, ekspertskim kapacitetima i snažnoj međusektorskoj saradnji.
Nacionalni centar za kompetencije za računarstvo visokih performansi (NCC Crna Gora) pokreće kratki kurs posvećen novonastalom presjeku 3D printanja, generativne AI i računarstva visokih performansi (HPC). Kurs je osmišljen da učesnicima pruži praktičan uvid u kompletan proces digitalne fabrikacije – od koncepta i kreiranja modela do proizvodnje fizičkog prototipa.
Tokom dvodnevnog programa, učesnici će naučiti osnove tehnologija 3D printanja, CAD modeliranje i pripremu modela za printanje, a istovremeno će istražiti kako alati generativne AI mogu automatski generisati i poboljšavati 3D modele. Poseban segment kursa će se fokusirati na ulogu HPC infrastrukture u omogućavanju naprednih generativnih radnih procesa dizajna, uključujući obuku i primjenu AI modela za generiranje i optimizaciju složenog dizajna.
Namijenjeno studentima, istraživačima i profesionalcima
Kurs kombinuje teorijska predavanja sa praktičnim sesijama, omogućavajući učesnicima da eksperimentišu sa generiranjem modela uz pomoć umjetne inteligencije i pripreme dizajne za 3D printanje. Program kulminira završnim projektom u kojem učesnici implementiraju kompletan radni proces – od koncepta generisanog pomoću AI do odštampanog prototipa.
Kurs je namijenjen studentima, istraživačima, inženjerima, proizvođačima i profesionalcima zainteresiranim za digitalnu fabrikaciju, dizajn potpomognut vještačkom inteligencijom i napredne računarske tehnologije. Kurs će se održati 26. i 30. marta.
