Istraživači iz EuroCC Crne Gore učestvovali su na Crnogorskoj radionici o mašinskom učenju (Montenegrin Machine Learning Workshop, MMLW 25), jednodnevnom događaju čiji je cilj bio popularizacija tema vezanih za mašinsko učenje (ML) i vještačku inteligenciju (AI) među studentima, istraživačima i stručnjacima iz prakse. Radionica je organizovana u saradnji sa Crnogorskim udruženjem za vještačku inteligenciju (MAIA) kao prateći događaj EEML ljetnje škole. Učesnici su prisustvovali predavanjima koja su obuhvatila duboko učenje i njegove primjene u oblasti osmatranja Zemlje, grafovskih neuronskih mreža, elektroenergetskih sistema, biologije i genomike.
Tokom poster sesije, posjetioci su imali priliku da saznaju više o projektu EuroCC i istraživanjima iz oblasti vještačke inteligencije i računarskih sistema visokih performansi (HPC) u Crnoj Gori.
Tokom protekle dvije sedmice održali smo dva ciljana kursa, provedena u okviru projekata EUROCC 2 i EUROCC4SEE, sa izvanrednom grupom učesnika – studenata, istraživača i profesionalaca koji su se istakli radoznalošću, timskim radom i rezultatima.
Dejan Babić drži prezentaciju o CV i CNN uz podršku HPC-a
Kompjuterska vizija i CNN uz HPC – Kratki kurs
Od sirovih piksela do karakteristika i robusnih vizuelnih reprezentacija
Praktična laboratorija: izgradnja i obuka klasifikatora slika
Provođenje eksperimenata na NCC Montenegro HPC klasteru
Učesnici su brzo savladali koncepte, postavljali oštra pitanja i radili nezavisno u laboratoriji
Ivan Jovović drži prezentaciju o Edge/AI uz podršku HPC-a
EdgeAI – Vještačka inteligencija i Internet stvari uz podršku HPC-a
Dizajniranje efikasnih AIoT cjevovoda podataka
Odlučivanje kada obrađivati na rubu mreže, a kada u oblaku
Implementacija laganih ML modela na uređajima s ograničenim resursima
Optimizacija modela korištenjem HPC infrastrukture
Demonstracija Elvisa Taruha i Ivana Jovovića o pokretanju HPC kreiranih modela na NVidia Jetson platformi
Pratite nas za sljedeće sesije i napredne radionice!
Institut za hidrometeorologiju i seizmologiju Crne Gore uspješno je obezbijedio pristup resursima visokoperformantnog računarstva (HPC) putem EuroHPC JU Development Call-a za projekat pod nazivom: „HPC Development for Very-High-Resolution Atmospheric Reanalysis Using a Nonhydrostatic Mesoscale Model over Montenegro (1995–2024)”. Cilj projekta je unapređenje mogućnosti za modelovanje vremena korišćenjem WRF-NMM (Nonhydrostatic Mesoscale Model) modela, kao i istraživanje skalabilnosti i performansi nehidrostatskih dinamičkih jezgara na savremenim HPC arhitekturama.
Kroz ovu inicijativu, projektu je dodijeljeno 4.000 sati na LUMI-C particiji za period od šest mjeseci. NCC Montenegro je pružio podršku tokom procesa prijave projekta.
Predstavnici NALED-a (Nacionalna alijansa za lokalni ekonomski razvoj), Srbija i Philip Morris International posjetili su Univerzitet Donja Gorica, gdje su predstavili vodeće projekte, StarTech, Empower Innovation i posebno PMInnovia, usmjerene na povezivanje nauke i privrede, promovisanje koncepta otvorenih inovacija i pružanje podrške istraživačima i inovatorima u razvoju ideja za unapređenje proizvoda, procesa i konkurentnosti privrede.
Tokom posjete, predstavnici NALEDa i PMI su upoznati sa istraživačkim i projektnim aktivnostima UDGija, Nacionalnog centra kompetencija za superračunarstvo (NCC Montenegro) i Centra izvrsnosti za digitalizaciju procjene rizika bezbjednosti hrane i preciznu sertifikaciju autentičnosti prehrambenih proizvoda (CoE FoodHub), posebno u dijelu primjene HPC i AI tehnologija i podrške digitalnim inovacijama u pametnoj poljoprivredi, personalizovanoj medicini, praćenju autentičnosti crnogorskih prehrambenih proizvoda i primjeni bioinformatike za genomsko profilisanje.
Delegacija je obišla Laboratoriju za virtuelnu stvarnost (VR) i 3D štampu, gdje su predstavljeni studentski projekti koji povezuju tehnologiju, robotiku, istraživačku kreativnost i industrijsku relevantnost. Takođe su posjetili Laboratoriju za bezbjednost i kvalitet hrane, gdje su demonstrirane savremene metode i oprema za fizičko-hemijske i mikrobiološke analize, kao i Preduzetničko gnjezdo, gdje su upoznati sa biznis inicijativama za razvoj inovacija i podršku studentima, poput StartUp programa UDGija i Berze preduzetničkih ideja.
Stručna diskusija je bila usmjerena na mapiranje regionalne ekspertize, biotehnološke inovacije i potencijalnu saradnju u okviru interdisciplinarnih timova sa zajedničkom vizijom unapređenja inovacionog ekosistema i ekonomskog razvoja regiona.
U okviru kontinuirane EuroCC2 saradnje, NCC Montenegro je učestvovala u dvije online sesije mentorstva/twinninga sa partnerskim NCC centrima radi razmjene znanja i najboljih praksi u cilju unapređenja internih procesa za efikasnu interakciju u okviru nacionalnog HPC/AI ekosistema.
Prva sesija, održana sa predatavnicima NCC Letonije 22. oktobra 2025. godine, bila je fokusirana na alate za upravljanje odnosima sa klijentima (CRM) i efikasne prakse za projektni menedžment, praćenje korisničkih interakcija, iteracija i podataka. Predstavnici NCC Letonije su pružili praktičnu demonstraciju CRM procesa, nudeći korisne uvide i pristupe za optimizaciju internih procesa i praćenje korisničkih aktivnosti.
Druga sesija, organizovana sa predstavnicima NCC Španije 31. oktobra 2025. godine, bila je fokusirana na newsletter strategije s ciljem unapređenja vidljivosti usluga i proširenja mreže korisnika. Razmatrani su alati za digitalnu komunikaciju/ marketing, tehnike kreiranja sadržaja, balansiranje informacija o predstojećim aktivnostima i demonstriranim rezultatima, segmentacija/targetiranje relevantnih korisnika, kao i analitika podataka.
Navedene mentoring/twinning sesije doprinose kontinuiranim naporima NCC Montenegro u efikasnom pružanju usluga podrške HPC korisnicima i jačanju kapaciteta za komunikaciju i koordinaciju s ključnim stejkholderima.
Ovaj kratki kurs bavi se primjenom vještačke inteligencije (AI) u sistemima Interneta stvari (IoT), sa posebnim naglaskom na tzv. „edge AI“ – pokretanje modela mašinskog učenja direktno na uređajima, blizu mjesta gdje se podaci stvaraju. Učesnici će naučiti kako da osmisle AIoT tokove obrade podataka, kada je bolje obradu vršiti na samom uređaju, a kada u oblaku, kao i kako da postave lagane modele mašinskog učenja na hardveru sa ograničenim resursima. Program je namijenjen studentima, istraživačima i stručnjacima koji žele da unaprijede svoja znanja i naprave korak od „povezanih uređaja“ ka zaista inteligentnim uređajima.
U okviru kursa Digitalna transformacija, predstavnici Nacionalnog centra za kompetencije za računarstvo visokih performansi – NCC Crna Gora, gđa Sanja Nikolić i dr Luka Filipović, održali su gostujuće predavanje studentima završne godine osnovnih studija Fakulteta za informacione sisteme i tehnologije (FIST) i Fakulteta primijenjenih nauka Univerziteta Donja Gorica. Sesija je istakla rastući strateški značaj računarstva visokih performansi (HPC) u istraživanju, inovacijama i poslovnoj konkurentnosti.
HPC i poslovne prilike za digitalnu transformaciju
Studenti su upoznati sa načinom na koji HPC pokreće današnje AI sisteme, simulacije velikih razmjera i aplikacije koje intenzivno koriste podatke, te kako ova tehnološka konvergencija otvara nove karijerne i preduzetničke mogućnosti. Predavanje je također pokazalo kako HPC i AI postaju ključni pokretači za mala i srednja preduzeća i startupove, transformišući tradicionalne industrije i podržavajući napredna digitalna rješenja u poljoprivredi, energetici, finansijama i zdravstvu.
Gospođa Sanja Nikolić i dr. Luka Filipović održali su predavanje studentima završne godine.
Prezenteri su dali i pregled aktivnosti NCC Montenegro u okviru inicijative EuroCC/EuroCC4SEE – uključujući mogućnosti obuke, pristup evropskim superračunarima, podršku za uvođenje malih i srednjih preduzeća u posao i uključivanje studenata kroz istraživanje, master projekte i inovativno orijentisane probne koncepte. Predavanje je završeno otvorenim pozivom studentima da se uključe u predstojeće NCC HPC/AI programe, prakse i inicijative primijenjenih istraživanja.
