Predstavnici NCC Montenegro sastali su se sa Vukom Čadjenovićem i Milošem Borožanom iz Damara, crnogorskog istraživačkog instituta osnovanog 1993. godine, koji je specijalizovan za društvena istraživanja, ispitivanja javnog mnjenja i analizu podataka. Tokom godina, Damar se razvio u sveobuhvatan naučno-istraživački institut, proširujući svoju ekspertizu na različite kvalitativne, kvantitativne i računarske metodologije.
Tokom početnog sastanka održanog 15. aprila 2025. godine, kao i nastavnog sastanka 9. maja 2025. godine, vođeni su razgovori o mogućnosti integracije HPC resursa u rad Damara. Cilj je iskorišćavanje Damara bogate, višegodišnje baze podataka o javnom mnjenju i društvenim pitanjima radi unapređenja analitičkih kapaciteta kroz napredne prediktivne i preskriptivne AI modele.
Primena HPC-a omogućila bi preciznije modeliranje složenih društvenih pojava, unapređenu vizualizaciju podataka i obradu podataka u realnom vremenu — čime bi se značajno povećala relevantnost, dubina i uticaj istraživačkih rezultata. Na sastancima su razmatrane i mogućnosti zajedničkog učešća u istraživačkim i inovacionim projektima usmerenim ka razvoju rešenja zasnovanih na podacima i veštačkoj inteligenciji za potrebe javnog i privatnog sektora.
NCC Montenegro i ICT Cortex bili su domaćini skupa „Superračunarske mogućnosti za industrijske lidere“ – dinamičnog industrijskog događaja koji je predstavio kako HPC i vještačka inteligencija menjaju inovacioni pejzaž za preduzeća u Crnoj Gori.
Događaj je otvorila Sanja Nikolić, koja je predstavila NCC Montenegro kao nacionalni centar posvećen podsticanju inovacija, digitalizacije i konkurentnosti kroz Cloud HPC i vještačku inteligenciju.
Nakon uvodnog dela, Luka Filipović je naglasio ulogu NCC Montenegro kao nacionalne kapije za superračunarsku infrastrukturu EuroHPC-a. Njegova prezentacija je ponudila mogućnosti pristupa i uvide u pozive otvorenog pristupa, pružajući preduzećima jasne smernice o tome kako da iskoriste neke od najmoćnijih superračunara u Evropi za istraživanje, razvoj i inovacije.
Drugi deo događaja obilježila je panel diskusija sa predstavnicima inovativnih kompanija u crnogorskom IT sektoru – tehnološkim vizionarima koji aktivno primenjuju HPC i vještačku inteligenciju u svakodnevnim projektima. Panel je istakao uspješnu saradnju sa NCC Montenegro i uključivao je:
Milutin Pavićević, glavni kreativni direktor u Alicorn-u, predstavio je NameSentinel — uslugu zasnovanu na vještačkoj inteligenciji koja omogućava pametno pretraživanje i generisanje pamtljivih imena domena obradom korisničkih preferencija i opisa. Platforma koristi HPC za obradu desetina miliona zapisa domena dnevno, omogućavajući provere dostupnosti domena u realnom vremenu.
Marko Lekić, tehnički direktor Fleka-e, podelio je uvide u rad kompanije u FinTech industriji, ističući razvoj SaaS rešenja zasnovanih na mašinskom učenju i omogućenih HPC-om, usmjerenih na poboljšanje personalizovanih bankarskih iskustava. Njihov pristup koristi inteligentne algoritme za klasifikaciju transakcija i potrošnje, omogućavajući pametnije, prilagođenije finansijske usluge.
Đuro Stojanović, izvršni direktor UHURA Solutions, startapa specijalizovanog za automatizaciju procesa vođenih dokumentima, naglasio je prednosti korišćenja EuroHPC resursa, posebno Leonardo HPC. On je govorio o tome kako se može koristiti za obuku i fino podešavanje LLM-ova sa do 70 milijardi parametara na skupovima podataka specifičnim za domen, poboljšavajući efikasnost i tačnost finansijskih rešenja zasnovanih na veštačkoj inteligenciji.
Nebojša Jovanović, suosnivač i product owner kompanije PAID, predstavio je razvoj B2B softverskog rešenja za kvantitativno trgovanje na berzama. Rešenje zahteva obuku sofisticiranih AI/ML modela i pokretanje do 1.2 miliona simulacija po finansijskom setu – proces koji je, zahvaljujući pristupu superračunaru LUMI, završen za samo 4.7 sati, u poređenju sa predvidjenih 10 meseci.
Ovaj događaj je ne samo predstavio potencijal industrije HPC-a i vještačke inteligencije – posebno u IT sektoru – već je i naglasio podršku NCC Montenegro u tome da ove napredne tehnologije učine dostupnim i primenljivim za lokalni i regionalni poslovni ekosistem.
NCC Montenegro (u okviru EuroCC2/EuroCC4SEE projekta), u saradnji sa “IT društvom”, organizuje trening “HPC i industrijska saradnja – mogućnosti i perspektive” u sklopu aktivnosti 29. naučno-stručnog skupa Informacione tehnologije – Sadašnjost i budućnost, koji će se održati 29. i 30. maja 2025. godine na Žabljaku.
Cilj ovog dvodnevnog treninga je predstavljanje dostupnih računara visokih performansi (HPC) kao inovativnog alata za unapređenje poslovanja u crnogorskoj industriji. Kroz praktične primjere i diskusije, učesnici će imati priliku da razmotre mogućnosti implementacije HPC-a u svojim kompanijama, identifikuju potencijalne izazove koje mogu da rješavaju, potrebne resurse i uspostave B2B kontakte sa članovima NCC Montenegro.
Nastavak IT2025 konferencije kroz saradnju NCC Montenegro i NVO “IT Društvo”
U saradnji sa ICT Cortex, organizujemo radionicu “𝑰𝒏𝒐𝒗𝒂𝒄𝒊𝒋𝒆 𝒌𝒓𝒐𝒛 𝑺𝒖𝒑𝒆𝒓𝒓𝒂č𝒖𝒏𝒂𝒓𝒆 𝒊 𝑨𝑰 – 𝒑𝒓𝒊𝒍𝒊𝒌𝒆 𝒛𝒂 𝒊𝒏𝒅𝒖𝒔𝒕𝒓𝒊𝒋𝒔𝒌𝒆 𝒍𝒊𝒅𝒆𝒓𝒆”, na temu #HighPerformanceComputing i #ArtificialIntelligence tehnologija, namjenjenu inovativnim IT kompanijama, #SME i startupovima koje žele unaprijediti svoje proizvode, usluge i poslovne procese korišćenjem najsavremenijih digitalnih rješenja.
Uz podršku eksperata, učesnici će saznati kako da iskoriste HPC tehnologije za ubrzani razvoj AI modela, kako da pristupe vodećim evropskim superračunarskim resursima i kako da unaprijede svoja softverska rješenja uz značajnu uštedu vremena i resursa. ✅
Radionica se organizuje u okviru seta trening događaja projekta EuroCC2/EuroCC4SEE (Digital Europe), a realizuje je Nacionalni centar kompetencija (NCC) Crna Gora.
Pridružite nam se u srijedu, 23. aprila, od 13h u Preduzetničkom gnijezdu, UDG i saznajte više o #NCC tehničkoj podršci i pogodnostima koje evropska superračunarska infrastruktura nudi privrednom i javnom sektoru.
Agenda
Dnevni red
I DIO – UVOD U HPC TEHNOLOGIJE I NCC MONTENEGRO
13:00 | NCC Montenegro: Pokreni svoje inovacije uz HPC Sanja Nikolić HPC & AI: Pretvorite svoje podatke u akciju HPC/HPDA/AI obuka i portfolio usluga HPC4SME: Automatski alat za procjenu
13:30 | NCC Montenegro: Kapija evropskih superkompjutera Luka Filipović EuroHPC: Mogućnosti pristupa superkompjuterstvu Pregled poziva otvorenog pristupa – kako se prijaviti?
II DIO – Panel diskusija: HPC & AI na djelu
Moderirana sesija sa vodećim IT kompanijama
Milutin Pavićević, ALICORN
Marko Lekić, FLEKA
Đuro Stojanović, UHURA
Nebojša Janović, PAID-T
III DIO – KOKTEL I UMREŽAVANJE
15:00 | Neformalno umrežavanje i osvježenje
Više informacija i prijave za radionicu dostupne su na linku
Dana 16. aprila 2025. god, UDG organizovao je radionicu na temu računarstva visokih performansi (HPC) i vještačke inteligencije (AI), namijenjenu poslovnim korisnicima i ne-tehničkoj publici.
Radionica je pružila sažet uvid u HPC i AI tehnologije, naglašavajući njihov sve veći značaj za ubrzanje digitalne transformacije, unapređenje istraživanja i razvoja, kao i jačanje industrijske konkurentnosti.
Učesnici su stekli dragocjena znanja o tome kako se superračunarske tehnologije mogu koristiti za ubrzanje proizvodnih i inovacionih ciklusa, optimizaciju operativnih procesa i unapređenje poslovnog odlučivanja.
Ključni segmenti radionice uključivali su:
Jasan i praktičan pregled komercijalnih i tehničkih aspekata HPC sistema
Primjere iz prakse koji ilustruju prednosti HPC/AI tehnologija u različitim industrijama
Uputstva za pristup vrhunskoj evropskoj superračunarskoj infrastrukturi
Radionica je završena opcionim individualnim konsultacijama, koje su učesnicima omogućile da istraže na koji način napredne tehnologije poput HPC-a i AI-a mogu biti integrisane u njihove poslovne strategije i inovacione ideje.
Dana 14. aprila 2025. godine, na Elektrotehničkom fakultetu Univerziteta Crne Gore održan je stručni trening pod nazivom „Uvod u High Performance Computing (HPC)”, koji je okupio akademsko osoblje i mlade istraživače iz različitih oblasti.
Trening je vodio dr Milutin Radonjić, član tima NCC Crne Gore, koji je učesnicima predstavio osnovne koncepte i značaj visokoperformansnog računarstva, tehnologije i arhitekture superračunara, kao i aktuelne primjene HPC-a u nauci, inženjeringu, zdravstvu i finansijama.
UCG tim organizovao obuku na Elektrotehnikom fakultetu
Poseban fokus stavljen je na:
istorijski razvoj HPC-a – od mainframe sistema do savremenih eksaskalnih superračunara,
izazove skalabilnosti, energetske efikasnosti i sigurnosti podataka,
mogućnosti pristupa HPC resursima kroz EuroHPC zajedničke pozive, uključujući LUMI, Leonardo, MareNostrum 5 i druge evropske superračunare.
Učesnici su takođe upoznati sa servisima koje nudi Nacionalni centar kompetencije za HPC, i predstavljeni su im koraci prijave na EuroHPC otvorene pozive za Razvoj, Benchmark i Regularni pristup superračunarskim resursima.
Ovaj trening predstavlja značajan korak ka većoj primjeni HPC-a u domaćim istraživačkim projektima i jačanju saradnje sa evropskom superračunarskom infrastrukturom.
Dan Istraživanja, 13-ti po redu održan 4. aprila 2025. god na Univerzitetu Donja Gorica, ponovo je okupio istraživače, studenate i profesionalace posvećene unapređenju znanja, inovacija i istraživanja. Organizovan u saradnji sa Upravom za statistiku Crne Gore – MONSTAT i Agencijom za istraživanje javnog mijenja – DAMAR, događaj je bio dinamična platforma za razmjenu rezultata aktuelnih projekata i istraživačkih inicijativa.
Ovogodišnji fokus bio je na strateškoj upotrebi statističkih podataka, interdisciplinarnom pristupu istraživanju, digitalnim alatima i donošenju odluka zasnovanim na podacima. MONSTAT je prezentovao socio-ekonomsku analizu rezultata nedavno sprovedenog popisa u Crnoj Gori, dok je DAMAR-LAB projekat prikazao potencijal naprednih istraživanja u oblasti neuromarketinga, koristeći eye-tracking tehnologiju.
Među ključnim UDG istraživačkim aktivnostima, predstavljen je projekat EUROCC2/ EuroCC4SEE, koji je prikazao rastući značaj HPC i AI tehnologija za prediktivnu analitiku, kompleksne simulacije i modeliranje scenarija. Predstavnica HPC centra kompetencija u Crnoj Gori sumirala je rezultate u oblasti HPC/AI akademskih istraživanja, industrijske primjene, trening kapaciteta, kao i ključne nalaze HPC4SME tržišnog istraživanja.
Događaji poput ovog jačaju saradnju između akademije, industrije i javnih institucija – postavljajući temelje za pametne i održive ekosisteme istraživanja, razvoja i inovacija.
