DeepMark, startup kompanija koja radi na razvoju nevidljivih i trajnih digitalnih oznaka (vodenih žigova) koji se mogu ugraditi u slike, audio i video sadržaj bez ugrožavanja kvaliteta, uspješno je podnijela prijavu na poziv EuroHPC JU Development, čime je dobila 4500 node sati na Leonardo Booster particiji u periodu od jedne godine. NCC Montenegro je podržao ovu prijavu za projekat.
Porijeklo sintetičkih medija ostaje neriješeno: većina vodenih žigova ne uspijeva nakon rutinske obrade, a posebno pod modernim AI transformacijama. DeepMark unapređuje sistem zasnovan na učenju koji zajednički obučava neuronski ugrađivač i detektor putem diferencijalnog signalnog lanca koji oponaša stvarne pipellines. Ciljevi projekta su: (i) niži niovi grešaka uz jednak perceptivni kvalitet; (ii) zakrpljivo vodeno označavanje tako da budući ugrađivači ostanu detektabilni od strane jednog detektora; i (iii) kalibrirana detekcija na nivou segmenta za forenziku i usklađenost. Pristup A100 čvorovima i paralelnom sistemu je potreban za podešavanje skaliranja više GPU-ova i uklanjanje uskih grla u I/O operacijama.
Privredna komora Crne Gore, zajedno sa partnerima iz konzorcijuma MontEENegro – uključujući Ministarstvo za regionalni razvoj i saradnju sa NVO, Mašinski fakultet Univerziteta Crne Gore i Biznis start-up centar Bar, organizovala je regionalnu konferenciju FINNO 2025 – Digitalno. Zeleno. Održivo., koja se održala 15. oktobra 2025. godine u Budvi.
FINNO je regionalna inicijativa posvećena jačanju inovacija, konkurentnosti malih i srednjih preduzeća (MSP) i pristupu evropskim mrežama i fondovima, razvijena u okviru Enterprise Europe Network (EEN). Ova konferencija okupila je ključne aktere inovacionog ekosistema, kreatore politika, MSP, osnivače startapova, istraživače, poslovne asocijacije i partnere iz EEN mreže iz cijelog regiona Zapadnog Balkana i Evrope.
Program konferencije otvorili su Mirsada Bošnjak, državna sekretarka u Ministarstvu regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama; dr Nina Drakić, predsjednica Privredne komore Crne Gore; Muriel De Grande, voditeljka programa Enterprise Europe Network pri Evropskoj komisiji i prof. dr Radoje Vujadinović, dekan Mašinskog fakulteta Univerziteta Crne Gore.
Prvi panel, „Digitalna transformacija MSP – Izazovi i rješenja“, istakao je uticaj novih tehnologija na digitalne kapacitete i kompetencije, transfer znanja i tehnologija, digitalno preduzetništvo i inovativne poslovne modele. Predstavnik NCC Montenegro predstavio je portofolio usluga i treninga centra, dijeleći praktična iskustva saradnje sa industrijom, MSP i startapovima u primjeni HPC i AI tehnologija za optimizaciju poslovnih procesa, razvoj inovativnih proizvoda i unapređenje digitalne konkurentnosti.
Pored prvog panela, FINNO 2025 je obuhvatio teme kao što su jačanje inovacionog ekosistema, sinergija evropskih projekata, zelena tranzicija i cirkularna ekonomija. Učesnici su takođe imali priliku da se uključe u B2B sastanke sa regionalnim i evropskim partnerima, startapovima, inovacionim centrima i istraživačkim organizacijama.
Kroz svoje učešće, NCC Montenegro je naglasio svoju doprinos digitalnoj akceleraciji i inovacijama, ističući potencijal HPC i AI usluga i podrške koju centar pruža MSP, doprinoseći pametnom i održivom rastu u Crnoj Gori i regionu Zapadnog Balkana.
NCC Montenegro je imao zadovoljstvo da ugosti Konstantina Kolotova, tehničkog direktora kompanije DIGITAL FABRIC, kompanije aktivne u oblasti AI i naprednih digitalnih rješenja i strategija proizvoda. Posjeta je uslijedila nakon početnog predstavljanja na KOMPact događaju, gdje su obje strane identifikovale zajedničke interese i komplementarne snage u korištenju AI rješenja i HPC resursa, posebno u oblasti pametnog turizma. Tokom diskusija u kancelarijama NCC Montenegro, gospodin Kolotov, kao osnivač i suosnivač, predstavio je portfolio projekata i startupova, oblikujući inovativnu upotrebu za testiranje i skaliranje AI rješenja:
HiGem.ai – platforma dizajnirana za turističke destinacije, za poboljšanje upravljanja destinacijama i iskustva posjetilaca.
Trendcore.ai – rješenje za modnu industriju fokusirano na generisanje vizuelnog sadržaja vođenog AI.
Obje inicijative pokazuju kako platforme pokretane vještačkom inteligencijom mogu podsticati poslovne inovacije. Razgovor je također razmatrao napredne računarske zahtjeve, mogućnosti pristupa EuroHPC sistemu i ulogu NCC Montenegro u pružanju podrške i smjernica za budući razvoj.
Osim toga, posjeta je otvorila dijalog o potencijalnoj akademskoj saradnji, s fokusom na digitalne inovacije i primjenu umjetne inteligencije u turizmu. Izražen je zajednički interes za zajednički razvoj istraživačkih inicijativa, pilot projekata i aktivnosti razmjene znanja.
Waldur služi kao digitalna platforma u EuroCC projektu, omogućavajući ponudom HPC servisa i srodnim uslugama u raznim evropskim zemljama. Waldur pruža automatizaciju, naplatu i okruženje za dijeljnje usluga, olakšavajući korisnicima pristup računarskim resursima, implementaciju rješenja i upravljanje projektima. Njegova modularna integracija sa alatima industrijskih standarda omogućava nacionalnim centrima za kompetencije da ponude prilagođene usluge koje zadovoljavaju brzo promjenjive potrebe istraživanja, akademske zajednice i industrije.
NCC Montenegro, koristeći Waldur, implementirao je javne ponude usluga putem HPC servisnog centra: konsultantske usluge, alat za procjenu HPC-a za mala i srednja preduzeća, podršku za pristup EuroHPC infrastrukturi i specijalizirane module obuke. Ove ponude osnažuju lokalne inovatore, mala i srednja preduzeća i istraživače olakšavajući direktan pristup računarskim resursima, stručno vodstvo i mogućnosti za razvoj vještina koje podstiču digitalnu transformaciju zemlje i integraciju u širi evropski HPC ekosistem.
NCC Montenegro predstavljen je u septembarskom izdanju Glasnika, zvanične publikacije Privredne komore Crne Gore. U članku je istaknuta uloga Centra u jačanju nacionalnih kapaciteta u oblasti HPC/HPDA/AI tehnologija, kroz obuke, stručnu podršku i omogućavanje pristupa superačunarskim resursima za kompanije, akademske institucije i javni sektor. Glasnik naglašava važnost HPC i AI rješenja za Crnu Goru: bržu obradu podataka, izvođenje kompleksnih simulacija, razvoj AI modela i ubrzano inoviranje i razvoj novih proizvoda. Takođe opisuje kako NCC podržava mala i srednja preduzeća i startap kompanije, omogućavajući im da testiraju ideje, obučavaju modele i razvijaju digitalne proizvode bez velikih ulaganja u sopstvenu infrastrukturu.
Glasnik navodi i praktične primjere korišćenja HPC tehnologija u Crnoj Gori — finansijsko modeliranje, meteorološke prognoze, pametnu poljoprivredu, preciznu medicinu i turizam 4.0. Članak podstiče kompanije da istraže mogućnosti HPC/AI tehnologija, podršku NCC-a i evropske superačunarske resurse kako bi unaprijedile inovativne kapacitete i međunarodnu konkurentnost.
izvor : https://komora.me/wp-content/uploads/2025/10/Glasnik-sept-2025_web1.pdf
NCC Montenegro je uspješno okončao učešće na konferenciji CASTIEL 2, EuroCC 2 i EuroCC4SEE (All Hands Meeting – AHM), koja je održana od 23. do 25. septembra 2025. godine u Talinu, Estonija, pod motom: “HPC in Europe – toward a resilient future”.
Kao završno okupljanje u trenutnoj fazi evropskih projekata iz oblasti HPC-a, HPDA i AI, konferencija je istakla značaj saradnje EuroCC2/EuroCC4SEE/CASTIEL2 projektnog tima, Nacionalnih kompetentnih centara (NCC) i Centara izvrsnosti (CoE), omogućavajući prezentaciju istraživačkih dostignuća, industrijskih rezultata, razmjenu nacionalnih iskustava i planiranje daljih zajedničkih inicijativa radi jačanja evropskog HPC ekosistema u saradnji sa partnerima EuroHPC JU.
Trodnevni program konferencije obuhvatao je pregled projekatnih rezultata, fokusirane tematske sesije i strateške diskusije. Nakon uvodnog obraćanja, prvi dan bio je posvećen pregledu statusa i ključnih aktivnosti projekata CASTIEL 2 i EuroCC2/4SEE. Posebna sesija bila je posvećena povećanju vidljivosti, uključujući prezentacije potpuno konsolidovanog portala HPC u Evropi i širenja HPC Service Hub-a – tržišne platforme koja povezuje lokalne korisnike sa ekspertizom i resursima EuroHPC-a.
Drugi dan započeo je radnom sesijom o održivosti, sa fokusom na ključne propozicije, pokretače i izazove poslovnih modela NCC-a, nakon perioda JU finansiranja. Popodnevni sati oba dana bili su rezervisani za sesije predstavljanja Postera gdje su 33 NCC-a i 14 CoE predstavili lokalne i domen-specifične HPC aktivnosti, diskutovali o nacionalnom nivou HPC zrelosti i istraživali mogućnosti za dijeljenje znanja, praksi i aktivnosti u cilju servisiranja lokalnih HPC potreba i jačanja evropske HPC mreže.
Treći dan bio je posvećen planiranju budućih aktivnosti i konstruktivnoj diskusiji o EuroCC 3 / CASTIEL 3 projektima i saradnji sa projektima AI Factories, determinišući strateške pravce za narednu fazu evropske HPC saradnje. Paralelno su održane i tematske sesije za predstavnike NCC-a i CoE-a, fokusirane na Industriju (NCC doprinosi, izazovi i PoC analize vezane za industrijsku/SME interakciju), Treninge i razvoj vještina (EVITA – EuroHPC Virtual Training Academy) i Komunikaciju (startegije unapređenje timske komunikacije).
Učešće NCC Montenegro u Talinu predstavlja kulminaciju EuroCC2/EuroCC4SEE projekata, demonstrirajući efikasne industrijske prakse, uspješno integrisanje HPC tehnologija u aktivnosti SME i start-up kompanija, kao i snažnu posvećenost pružanju HPC i AI podrške inovatorima širom Crne Gore, uz aktivan doprinos unapređenju evropskog superračunarskog ekosistema.
EuroHPC Joint Undertaking (JU) dodijelilo je ugovor GÉANT-u, Asocijaciji evropskih nacionalnih istraživačkih i obrazovnih mreža (NREN), za hiperkonekciju evropskih superračunara. Cilj ugovora je pružanje ultra-širokog propusnog opsega, sigurnih, panevropskih interkonektivnih usluga za EuroHPC superračunarsku infrastrukturu, sa ciljem da se istraživačkim zajednicama, javnom sektoru, industriji i ostalim inovacionim akterima omogući direktan, pristup visokih performansi EuroHPC resursima.
Kako bi Evropa bila opremljena superračunarskom infrastrukturom koja je vodeća u svijetu, EuroHPC JU je već nabavio jedanaest superračunara smještenih širom Evrope. Tri od ovih EuroHPC superračunara su sada rangirana među 10 najmoćnijih superračunara na svijetu: JUPITER u Njemačkoj je na 4. mjestu, postavši najbrži evropski superračunar, zajedno sa LUMI u Finskoj (9. mjesto) i Leonardo u Italiji (10. mjesto). Trenutno, EuroHPC JU takođe nadgleda implementaciju 13 AI fabrika širom Evrope koje nude besplatnu podršku malim i srednjim preduzećima (MSP) i startapovima. EuroHPC JU takođe uvodi evropsku infrastrukturu za kvantno računarstvo, integrišući različite evropske tehnologije kvantnog računarstva sa superračunarima.
GÉANT je izabran nakon otvorenog poziva za podnošenje ponuda (EUROHPC/2024/OP/0008), a ugovor, vrijedan 60 miliona eura, obuhvata projektovanje, implementaciju i funkciononu operaciju infrastrukture za hiperkonekciju u periodu od 48 mjeseci. Ovaj sporazum jača evropski superračunarski ekosistem i nadograđuje postojeću GÉANT mrežnu infrastrukturu, kako bi se stvorila hiperpovezana infrastruktura sa mogućnostima prenosa brzinama od terabita u sekundi. Očekuje se da će početne aktivnosti implementacije u 27 zemalja članica EU početi uskoro, a prve usluge će biti dostupne 2026. godine, povezujući EuroHPC superračunare, AI i kvantne lokacije.
