Timovi FoodHub-a i NCC Crna Gora učestvovali su na konferenciji “International Conference: Global Commodity Chains from a Risk Assessment Perspective” održanoj u Berlinu, u organizaciji njemačkog Saveznog instituta za procjenu rizika (BfR). Konferencija je okupila domaće i međunarodne stručnjake iz oblasti lanaca ishrane ljudi i životinja, digitalizacije i zaštite zdravlja potrošača. Bila je to izvanredna platforma za razmjenu znanja o inovativnim tehnikama i digitalnim rješenjima za procjenu rizika u globalnim lancima snabdijevanja.
Fokus je bio na integraciji podataka i uvida o opasnostima, izloženosti i tehnologijama s ciljem unapređenja procjene rizika duž lanaca snabdijevanja hranom i stočnom hranom.
Ponosno smo predstavili dva apstrakta u okviru sesije postera i softverskih rješenja, kao dio projekta FoodDecide:
Andrea Milačić, Amil Orahovac, Luka Filipović, „Optimizacija lanca snabdijevanja mlijekom u Crnoj Gori: pristup zasnovan na vizualizaciji podataka”
Luka Filipović, Andrea Milačić, Amil Orahovac, Aleksandra Martinović, „HoneyChain: unapređenje sistema za nadzor proizvodnje meda”
Želite da optimizujete poslovne procese i ubrzate inovacije?
Trebaju vam dodatni računarski resursi za vaš proces istraživanja, razvoja i inovacija?
Treba vam stručna podrška za paralelizaciju ili skaliranje softverskih rješenja?
Treba vam pristup HPC infrastrukturi za treniranje AI modela?
U digitalnoj eri eksplozije podataka, tradicionalne metode obrade više ne mogu da isprate zahtjeve. Računarstvo visokih performansi (HPC) nudi snažna rješenja, omogućavajući analizu ogromnih količina podataka u realnom vremenu, pokretanje složenih simulacija i izvlačenje vrijednih uvida i konkretnih rezultata – sve u bezbjednom i skalabilnom okruženju. Velike industrije i mala i srednja preduzeća koriste HPC sisteme ili superračunare za kreiranje inovativnih strategija, tehnika i proizvoda.
NCC Crna Gora je vaša kapija ka evropskoj ekspertizi i infrastrukturi superračunarstva i pruža podršku istraživačima, inženjerima i preduzetnicima u njihovim potrebama za HPC i AI. Stručnjaci iz NCC tima obezbjeđuju tehničke konsultacije, obuke i podršku u oblasti HPC/HPDA/AI, prilagođene poslovnom okruženju i industrijskim domenima.
Naučićete šta su HPC i AI i bićete spremni da ih koristite! Naš HPC ekspert će vam pomoći u razvoju softvera ili paralelizaciji koda i vodiće vas kroz proces apliciranja za pristup najmoćnijim evropskim superračunarima, značajno smanjujući vaše radno opterećenje i vrijeme. Usluge NCC-a su besplatne, tj. subvencionisane kroz podršku EuroCC programa za inovacije, istraživanje i razvoj.
Kontaktirajte nas za besplatne konsultacije i otkrijte kako HPC može unaprijediti vaše poslovanje, konkurentnost i inovacije!
Predstavnica NCC Crna Gora, gospođa Sanja Nikolić, učestvovala je na HPC MasterClass događaju, koji je održan u hibridnom formatu na Univerzitetu „Ovidius“ u Konstanci (20–24.05.2024), u suorganizaciji sa NCC Rumunija. Drugi dan treninga bio je posvećen razmjeni iskustava NCC centara u akademskoj primjeni HPC tehnologija i istraživačke izvrsnosti, gdje su svoje aktivnosti predstavili i predstavnici iz NCC Portugala, Crne Gore, Bugarske, Francuske i Luksemburga. Gospođa Nikolić je predstavila razvoj obrazovnog ekosistema HPC+ (HPC i srodne tehnologije) u Crnoj Gori, koji intenzivno podstiču projekat EuroCC, NCC Crna Gora i Univerzitet Donja Gorica.
NCC Crna Gora je fokusiran na razvoj akademskih programa, kurseva i trening portfolija u oblastima HPC/HPDA/AI, prateći strukturiran i održiv obrazovni put:
Sezonske škole posvećene HPC/AI temama („Open Mind Academy“) koje podstiču srednjoškolce i tehno-entuzijaste da upišu akademske programe u ovim oblastima.
Rekonstruisani osnovni programi (M1-Razvoj softvera i M2-Digitalna transformacija) i prvi nacionalno akreditovani master program iz oblasti vještačke inteligencije na Fakultetu za informacione sisteme i tehnologije.
Profesionalni kursevi, radionice i umrežavanja za akademsku i privrednu zajednicu, sa ciljem sticanja traženih znanja i vještina u oblastima HPC/AI, kao i praktičnih sesija korišćenja superračunara.
Trening portfolio NCC Crna Gora obuhvata i tehnološki specifična znanja (HPC sistemska arhitektura i aplikacije, paralelno programiranje, Python, duboko učenje, Edge IoT, kompjuterska vizija, NLP), ali i sektorski prioritetne oblasti definisane Strategijom pametne specijalizacije Crne Gore (energetika, zdravstvo, turizam, poljoprivreda, ICT).
NCC Crna Gora takođe koristi zajedničke mogućnosti obuke unutar panevropske NCC mreže – kako bi iskoristio njihovu ekspertizu i resurse u oblasti HPC-a, kao i produktivnu saradnju sa ključnim akterima u Crnoj Gori (privredna udruženja, tehnička udruženja, institucije za finansiranje) – s ciljem podizanja svijesti, širenja uticaja i povećanja primjene HPC/AI tehnologija na nacionalnom nivou.
Bootcamp „AI za naučno računarstvo“ pruža korak-po-korak uvod u osnove dubokih neuronskih mreža i vodi učesnike kroz praktično iskustvo izgradnje i poboljšanja modela dubokog učenja za primjene u naučnom računarstvu i fizičkim sistemima definisanim diferencijalnim jednačinama. Materijal pokriva i napredne teme kao što su neuronske mreže vođene fizičkim principima (PINNs) i učenje operatora, uz korišćenje alata poput NVIDIA Modulus za razvoj i treniranje modela. Ovaj onlajn bootcamp je iskustvo praktičnog učenja, gdje će učesnici pratiti uputstva korak po korak, uz podršku asistenata tokom čitavog trajanja obuke.
Bootcamp će se održati virtuelno tokom tri dana, od 25. do 26. juna, i organizuju ga: Centar za računare visokih performansi u Štutgartu (HLRS), Superračunarski centar Julih (JSC), Lajbnic superračunarski centar (LRZ), Naučni klaster Beča (VSC), Univerzitet Donja Gorica, Istraživački instituti Švedske – RISE, Univerzitet Linkoping, organizacija OpenACC i NVIDIA za EuroCC Austrija, EuroCC@GCS, EuroCC Crna Gora i EuroCC Švedska – sve nacionalni centri kompetencija za računare visokih performansi.
NCC Crna Gora, u saradnji sa Crnogorskim nacionalnim komitetom CIGRE, jednom od vodećih svjetskih organizacija za elektroenergetske sisteme, uspješno je organizovao zajedničku radionicu fokusiranu na mogućnosti i prednosti komplementarnih tehnologija HPC i AI u energetskom sektoru, najbolje prakse iz industrije i primjere modelovanja energetskih metrika visoke preciznosti. Radionici je prisustvovalo oko 30 učesnika – akademskih istraživača i stručnjaka iz industrije – koji su efektivno povezali napredak HPC-a u AI istraživanju sa izazovima i prilikama u energetskom sektoru, vođenim kvalitetom prediktivne analitike i održivošću energetskih modela.
Predstavnici Nacionalnog centra kompetencija za HPC Crne Gore, Sanja Nikolić i Luka Filipović, predstavili su projekat EUROCC2, usluge NCC-a, pristup EuroHPC infrastrukturi, PC4SME alat za procjenu i istraživanja, kao i primjere uspješnih priča koje demonstriraju napredak u primjeni HPC-a i AI u energetskom sektoru.
Gospodin Darko Krivokapić, izvršni direktor Direkcije za upravljanje energijom Elektroprivrede Crne Gore (EPCG), predstavio je karakteristike energetskog sistema Crne Gore i izazove kratkoročnog i dugoročnog predviđanja cijena i potrošnje energije, u zavisnosti od crnogorske energetske bilanse, obnovljivih izvora energije, vremenskih uslova i dinamike trgovine/spoljnih rizika na veleprodajnim tržištima električne energije.
Gospodin Milutin Pavićević, doktorand na Univerzitetu Donja Gorica i izvršni direktor kompanije Alicorn, predstavio je modeliranje dnevnih predikcija cijena i opterećenja električne energije pomoću različitih modela vještačkih neuronskih mreža i njihovo poređenje tačnosti na datom skupu podataka, uz razradu mogućih komercijalnih implikacija u energetskom sektoru.
Gospodin Lazar Šćekić, saradnik u nastavi na Univerzitetu Crne Gore, predstavio je svoje istraživanje o bezbjednosnim izazovima elektroenergetske infrastrukture (GPS spoofing) i pouzdanim AI metodama za zaštitu elektroenergetskih sistema od sajber napada.
Gospodin Ivan Vujović, doktorand na Univerzitetu u Beogradu i izvršni direktor kompanije Tering, predstavio je modele predviđanja proizvodnje i potrošnje električne energije u elektroenergetskom sistemu koristeći rekurentne neuronske mreže, uz diskusiju o parametrima kvaliteta koji određuju i unapređuju prediktivne funkcionalnosti energetskih sistema.
Energetska radionica o HPC i AI tehnologijama dodatno je podigla svijest o uslugama NCC Crna Gora i EuroHPC infrastrukturnim resursima, koji su dostupni besplatno za potrebe istraživanja, razvoja i inovacija u crnogorskoj industriji.
Intenzivne diskusije i razmjena mišljenja, stručnosti i iskustava između istraživača i praktičara iz oblasti energetskih sistema, uključujući i meteorološke stručnjake, otvaraju mogućnosti za produktivnu saradnju u kalibraciji računarski zahtjevnih AI/ML modela za nacionalne energetske skupove podataka, radi unapređenja njihove tačnosti učenja, stopa predviđanja i potencijala za komercijalnu primjenu u elektroenergetskom sistemu Crne Gore.
Naučni rad pod nazivom „Manipulacija izlaza putem LoRA za generativnu vještačku inteligenciju“, autora I. Čulafić i saradnici, predstavljen je na 23. Međunarodnom simpozijumu INFOTEH-JAHORINA, koji je održan u periodu od 20. do 22. marta 2024. godine. Trening modela za predikciju trajao je oko šest sati na NVIDIA RTX 4090 GPU sa 24GB VRAM memorije. Ovo istraživanje poslužiće kao osnova za buduće eksperimente na HPC resursima. Rad je objavljen u IEEE Xplore bazi i dostupan je na linku: https://ieeexplore.ieee.org/document/10495995
APSTRAKT – Generativna vještačka inteligencija je posljednjih godina doživjela nagli porast popularnosti, obilježen pojavom revolucionarnih modela kao što su DALL-E 2, Midjourney i Stable Diffusion, koji su predvodili napredak u ovoj tehnološkoj oblasti. Cilj ovog istraživanja je korišćenje potencijala Stable Diffusion modela i njegovih ekstenzija u svrhu treniranja LoRA (Low-Rank Adaptation) modela za generisanje slika koje vjerno odražavaju originalne motive, koristeći unaprijed određeni broj primjera iz skupa podataka. Primarni cilj istraživanja je prikaz mogućnosti Stable Diffusion i generativne AI tehnologije u širem kontekstu, istraživanje mogućnosti koje nude open-source okviri, isticanje izazova povezanih sa loše organizovanim skupovima podataka za obuku, kao i prednosti kvalitetno organizovanih i obrađenih podataka. U radu je sprovedena komparativna analiza različitih diffusion modela i različitih jačina LoRA parametara. Istraživanje takođe ima za cilj da uporedi rezultate dobijene treniranjem sa većim brojem parametara na malim i relativno velikim skupovima podataka, kako bi se utvrdilo da li je pretreniranje i overfitting izraženije kod manjih ili većih datasetova.
Na događaju Industry Coffee Break, održanom 2. aprila, predstavnica NCC-a Sanja Nikolić predstavila je kratak pregled komunikacionih strategija, organizacionih napora i praksi saradnje između NCC-a i industrije, koje se odnose na pripremu industrijskih radionica u Crnoj Gori, s ciljem povećanja svijesti o prednostima HPC/AI tehnologija, uslugama NCC-a i mogućnostima koje pruža EuroHPC infrastruktura.
NCC Crna Gora je podijelio svoj strateški fokus na saradnju sa poslovnim udruženjima, tehnološkim asocijacijama i industrijskim klasterima u organizaciji radionica iz oblasti HPC/AI, kao i na vođenje komunikacije sa kompanijama na način koji održava otvorene kanale i atraktivan model saradnje (besplatna ekspertiza NCC-a i pristup EuroHPC resursima).
NCC Crna Gora snažno podržava međunarodne i interdisciplinarne radionice kako bi se iskoristilo iskustvo i ekspertiza panevropske mreže NCC centara, maksimizovala upotreba EuroCC2 primjera uspješnih priča, i obezbijedila svjedočanstva kompanija koje već koriste HPC resurse za razvoj i optimizaciju AI modela i promociju poslovnih inovacija.
