Računarstvo visokih performansi (HPC) i vještačka inteligencija (AI) sve više izlaze iz istraživačkih laboratorija u stvarna klinička okruženja. Širom Crne Gore i regije Jugoistočne Evrope razvijena su AI rješenja za analizu medicinskih slika, detekciju biomarkera i prediktivnu dijagnostiku. Ključni izazov danas je osiguranje njihovog strukturiranog prelaska iz istraživačkih prototipova u validirane, primjenjive alate unutar zdravstvenih sistema.
Ovaj događaj se bavi upravo tim prelaskom. Fokusira se na to kako HPC infrastruktura, interdisciplinarna saradnja i koordinirana podrška ekosistema mogu ubrzati integraciju umjetne inteligencije u svakodnevnu kliničku praksu. Posebna pažnja će biti posvećena dostupnim računarskim kapacitetima, slučajevima upotrebe u stvarnom životu i putevima ka održivoj primjeni.
Molimo kontaktirajte nas za prisustvo, broj mjesta je ograničen.
Događaj je organizovan kao zajednička inicijativa NCC Crne Gore i NCC Bosne i Hercegovine, unutar šireg okvira EuroCC 2 i EuroCC4SEE. Takođe predstavlja oblik međuprojektne interakcije s projektom AI-AGE, demonstrirajući kako se inovacije vođene istraživanjem mogu razviti u primijenjena rješenja u zdravstvu kroz regionalnu saradnju.
Događaj je rezultat saradnje između NCC Montenegro i NCC Bosne i Hercegovine
Istraživači, kliničari, inovatori i industrijski partneri pozvani su da se pridruže diskusiji, razmijene stručnost i doprinesu oblikovanju sljedećih koraka za zdravstvenu zaštitu zasnovanu na HPC-u i umjetnoj inteligenciji širom jugoistočne Evrope. Događaj je zakazan za petak, 13. februar 2026. Molimo kontaktirajte nas za više detalja.
U okviru kontinuiranih aktivnosti Nacionalnog centra kompetencija za računarstvo visokih performansi i vještačku inteligenciju u Crnoj Gori (HPC NCC Montenegro), tokom tekuće akademske godine uspješno je realizovan novi predmet Vještačka inteligencija na osnovnim studijama. Predmet je izvođen za studente Fakulteta za informacione sisteme i tehnologije (FIST), kao i Fakulteta primijenjene nauke – smjer Elektrotehnika i računarstvo, čime je dodatno ojačana AI i HPC komponenta u okviru dodiplomskog obrazovanja.
AI edukacija koja povezuje akademiju i industriju
Predmet je osmišljen kao uvod u temeljne koncepte, metode i primjene vještačke inteligencije, sa ciljem da studentima pruži čvrstu teorijsku osnovu, ali i praktična znanja neophodna za razumijevanje savremenih AI sistema. Poseban fokus stavljen je na mašinsko učenje, obradu i analizu podataka, donošenje odluka, kao i na ulogu AI u procesima digitalne transformacije i rješavanju realnih problema u različitim domenima. Nastavni sadržaj i ishodi učenja definisani su u skladu sa savremenim akademskim i industrijskim standardima, uz upotrebu alata koje koriste eksperti iz industrije.
Posebna vrijednost ovog kursa ogleda se u direktnoj saradnji sa privredom, ostvarenom u skladu sa ciljevima EuroCC 2 i EuroCC4SEE projekata, koji snažno promovišu povezivanje akademskog sektora, industrije i HPC ekosistema. Predstavnici kompanija Alicorn, BixBit, Inovativa i DigitalSmart aktivno su učestvovali u realizaciji nastave, kroz gostujuća predavanja i sedmične diskusije sa studentima. Na taj način, studenti su imali priliku da iz prve ruke čuju kako se AI i HPC koriste u realnim poslovnim i tehnološkim okruženjima, kao i da razmotre konkretne izazove sa kojima se suočavaju stručnjaci iz prakse.
Kroz ove interakcije, studenti su diskutovali primjenu vještačke inteligencije u oblastima kao što su analiza podataka, automatizacija procesa, razvoj pametnih sistema i skaliranje AI rješenja uz pomoć HPC resursa. Ovakav model nastave dodatno je doprinio razvoju kritičkog razmišljanja, razumijevanju stvarnih potreba tržišta i jačanju kompetencija relevantnih za buduće karijere u oblasti AI i visokoperformansnog računarstva.
Realizacija predmeta Vještačka inteligencija predstavlja konkretan primjer kako se, kroz aktivnosti EuroCC inicijativa, kurikulum na osnovnim studijama može sistematski obogatiti AI i HPC sadržajima, uz snažno uključivanje industrije. Time se studentima pruža ne samo znanje, već i jasna perspektiva o ulozi vještačke inteligencije i HPC-a u savremenom društvu, nauci i privredi, kao i o mogućnostima koje im stoje na raspolaganju kroz nacionalni i evropski HPC ekosistem.
NCC Montenegro je 13–14. decembra bio domaćin EuroCC4SEE Foruma posvećenog inovacijama u poslovanju uz podršku superračunarstva (HPC) i vještačke inteligencije (AI). Događaj je okupio predstavnike akademske zajednice, privrede, javnog sektora i startap ekosistema s ciljem jačanja nacionalnih kapaciteta i podsticanja digitalne transformacije Crne Gore.
Uvodno obraćanje prof. Boža Krstajića ispred NCC MontenegroDruženbje i umrežavanje tokom pauza
Tokom dvodnevnog programa predstavljeni su primjeri primjene HPC i AI tehnologija kroz Proof-of-Concept demonstracije u oblastima energetike, poljoprivrede, zdravstva i mobilnosti, kao i diskusije o inovacionim politikama, MLOps pristupima, razvoju vještina i saradnji između biznisa i akademije.
Diskusije su bile fokusirane na inovacije na bazi AI i HPC i PoC demonstracijePoC (proof-of-concept) prezentacije su bile bazirane na kolaboraciji akademije i industije
Forum je dodatno istakao značaj regionalne i evropske saradnje, mogućnosti finansiranja iz EU programa i buduće aktivnosti u okviru EuroCC4SEE mreže, doprinoseći jačanju pozicije Crne Gore u regionalnom HPC/AI ekosistemu. Zbornik radova sa kratkom elaboracijom svih obrađenih tema biće dostupan na sajtu projekta.
Druga nacionalna konferencija „AI DIREKTNO: Crna Gora u vrijeme AI izazova“ održana je 3. decembra 2025. godine u Naučno-tehnološkom parku Crne Gore i okupila je ključne predstavnike Vlade, akademske zajednice, zdravstvenih institucija, privrede i inovacionog ekosistema. Konferenciju su organizovali Asocijacija menadžera Crne Gore (AMM), Akademija AMM-a i Naučno-tehnološki park Crne Gore.
NCC Montenegro je imao aktivno učešće tokom cijelog događaja, doprinosеći diskusijama o jačanju nacionalnog AI ekosistema, odgovornoj primjeni naprednih tehnologija i značaju visokoperformansnog računarstva (HPC) za potrebe istraživanja, inovacija i industrije. Predstavnici povezani sa NCC-om učestvovali su u panelima koji su se bavili praktičnim uticajem AI tehnologija, digitalnom transformacijom i prilikama koje AI donosi različitim sektorima.
Panel je uključivao članove NCC tima i predstavnike kompanija koje već koriste EuroHPC resurse.
Posebno zapaženo učešće ostvareno je na panelu „Nova era poslovanja – kako AI mijenja pravila igre“, gdje je prof. dr Tomo Popović (Univerzitet Donja Gorica & NCC Crne Gore) govorio o primjeni AI rješenja u stvarnim okruženjima, sve većoj potrebi za skalabilnim HPC resursima i važnosti izgradnje interdisciplinarnih timova za razvoj pouzdanih AI sistema. Panel je donio i vrijedne uvide iz industrije o novim poslovnim modelima i AI-driven inovacijama. Agenda je dostupna na [link].
Važan doprinos iz NCC zajednice dao je i mr Milutin Pavićević, asistent na UDG-u i osnivač start-upa Zuno, koji je učestvovao u panelu „Primjena AI u obrazovanju, zdravstvu i drugim djelatnostima.“ Istakao je izazove sa kojima se start-apovi suočavaju prilikom razvoja AI proizvoda, kao i značaj nacionalne digitalne infrastrukture i podrške istraživačkih institucija u ranim fazama inovacija.
Učešće u panelu fokusiranom na AI u medicini
Konferencija je uključivala i razgovor sa Predsjednikom Vlade, panele posvećene bankarstvu, zdravstvu i obrazovanju, kao i strateške uvide sve veće zajednice profesionalaca i inovatora iz oblasti AI u Crnoj Gori. Učešćem na ovom događaju, NCC Crne Gore dodatno je potvrdio svoju misiju jačanja kapaciteta za primjenu AI i HPC tehnologija, unapređenje znanja i razvoj inovacionog ekosistema usklađenog sa evropskim standardima.
Konferencija je uključivala i razgovor sa Predsjednikom Vlade
CyberCo, kompanija koja je razvila GetMoved platformu, dobila je 35.000 GPU sati na LUMI-G superkompjuteru putem EuroHPC AI Factory Fast Lane poziva. Ova alokacija će podržati dalji razvoj GetMoved-a, sistema pokretanog vještačkom inteligencijom, koje povezuje kompanije za selidbe sa krajnjim klijentima. Proces aplikacije za resurse je podržao NCC Crne Gore, preko svojeg tima sa Univerziteta Crne Gore.
GetMoved koristi napredne modele kompjuterske vizije za analizu kratkih video zapisa koje su snimili korisnici, automatski otkrivajući i klasifikujući kućne predmete, generišući struktuiranu listu inventara, koju kompanije za selidbe mogu koristiti za pripremu tačnih ponuda. Pored kreiranja liste inventara vođene vještačkom inteligencijom, platforma omogućava korisnicima da dobiju ponude od licenciranih kompanija za selidbe, olakšavajući transparentan i efikasan proces selidbe.
Sa pristupom EuroHPC GPU resursima, CyberCo će ubrzati obuku modela, poboljšati obradu video sadržaja na velikim modelima i unaprijediti ukupne performanse GetMoved-ove AI platforme. Računarska snaga LUMI-G će omogućiti timu da eksperimentiše sa naprednim tehnikama i postigne veću tačnost i skalabilnost u raznovrsnim domaćinstvima.
Dodijeljeni resursi će pomoći CyberCo da unaprijedi GetMoved ka spremnosti za proizvodnu upotrebu i pokaže kako računarstvo visokih performansi može pokretati praktične, civilne AI aplikacije u savremenoj logistici.
Krajem novembra 2025. godine, predstavnici NCC Montenegro posjetili su Verlab institut i NCC Bosna i Hercegovina u Sarajevu na dvodnevnom radnom sastanku održanom u okviru EuroCC4SEE. Posjeta se fokusirala na jačanje regionalne saradnje, podršku aktivnostima bratimljenja i mentorstva, te proširenje zajedničkog angažmana s akademskom zajednicom i industrijom. Sastanci su okupili oba NCC tima, kao i zainteresovane strane iz IT industrije, naglašavajući rastući značaj malih i srednjih preduzeća u HPC-u i usvajanju umjetne inteligencije širom Zapadnog Balkana.
Dan 1: Koordinacija, planiranje i strateško usklađivanje
Prvi dan se fokusirao na usklađivanje dva NCC-a o predstojećim aktivnostima i mapiranje zajedničkih prioriteta za naredna tri mjeseca. Diskusije su se fokusirale na angažman studenata, koordinaciju obuke i pripremu nekoliko regionalnih događaja.
Nastavak saradnje NCC-a između NCC-a Crne Gore i NCC-a Bosne i Hercegovine
Ključni rezultati uključuju:
Učešće NCC-a BiH na konferenciji UDG-a (13. decembra 2025.), predstavljajući HPC/AI proof-of-concepts i projektne aktivnosti.
Zajedničko planiranje radionica i PoC podrške za kompanije, kombinirajući iskustva iz Crne Gore i Bosne i Hercegovine, te nadograđujući tekuću saradnju sa NCC-om Poljska i NCC-om Latvija.
Sporazum o zajedničkoj organizaciji velikih događaja početkom 2026. godine, uključujući događaj AI u medicini u Crnoj Gori i IT konferenciju na Žabljaku.
Koordinacija zajedničkih naučnih publikacija, korištenje postojećih skupova podataka i usklađivanje istraživačkih tema između dva centra.
Ove diskusije su potvrdile vrijednost modela bratimljenja i mentorstva EuroCC4SEE, omogućavajući oba NCC-a da razmjenjuju prakse, ojačaju svoje programe obuke i pojednostave rad sa istraživačima i malim i srednjim preduzećima.
Predstavnici UDG-a i UCG-a učestvovali su na sastancima s timom NCC-a u BiH.
Drugi dan: Razmjena znanja, angažman malih i srednjih preduzeća i praktična saradnja
Drugi dan se fokusirao na operativnu saradnju, s radionicom posvećenom informiranju industrije i razmjeni iskustava u vezi s HPC-om i AI uslugama. NCC Montenegro je podijelio svoju metodologiju za rad s kompanijama, uključujući kako komunicirati mogućnosti EuroHPC JU-a i voditi mala i srednja preduzeća kroz aplikacije resursa.
Drugi dan je uključivao razmjenu iskustava, angažman malih i srednjih preduzeća, pristup EuroHPC-a resursima.
Lokalna IT kompanija koja već koristi resurse NCC-a u BiH pridružila se diskusiji. Njihovo učešće dodalo je praktičnu perspektivu industrije i rezultiralo je obavezama da:
učestvuju na HPC/AI događaju u medicini u Crnoj Gori,
pridruže se IT konferenciji na Žabljaku,
istraže dublje učešće u pilot aktivnostima koje podržava EuroHPC.
Radionica je takođe omogućila oba NCC-a da razgovaraju o efikasnom korištenju lokalnih HPC klastera, razmijene dobre prakse o skaliranju AI opterećenja i pregledaju faktore uspjeha za EuroHPC JU aplikacije na osnovu stvarnih slučajeva korisnika.
Razgovarali smo o zajedničkim PoC aktivnostima u medicinskoj i zdravstvenoj oblasti.
Na kraju, partneri su se složili da zajednički istraže mogućnosti finansiranja Horizon Europe vezane za skalabilnost HPC-a, primijenjenu umjetnu inteligenciju i izgradnju kapaciteta – čime se saradnja dodatno proširuje izvan EuroCC4SEE.
Posjeta koja je ojačala regionalne veze
Sastanci u Sarajevu ocijenjeni su kao vrlo produktivni, što je rezultiralo jasnim obavezama, ojačanom operativnom saradnjom i zajedničkim planom za naredne mjesece. Kombinacijom koordinacije obuke, angažmana malih i srednjih preduzeća, istraživačke saradnje i strateškog planiranja događaja, NCC Crna Gora i NCC Bosna i Hercegovina nastavljaju graditi povezaniji i sposobniji regionalni HPC i AI ekosistem – u potpunosti usklađen s misijom EuroCC4SEE.
Istraživači iz EuroCC Crne Gore učestvovali su na Crnogorskoj radionici o mašinskom učenju (Montenegrin Machine Learning Workshop, MMLW 25), jednodnevnom događaju čiji je cilj bio popularizacija tema vezanih za mašinsko učenje (ML) i vještačku inteligenciju (AI) među studentima, istraživačima i stručnjacima iz prakse. Radionica je organizovana u saradnji sa Crnogorskim udruženjem za vještačku inteligenciju (MAIA) kao prateći događaj EEML ljetnje škole. Učesnici su prisustvovali predavanjima koja su obuhvatila duboko učenje i njegove primjene u oblasti osmatranja Zemlje, grafovskih neuronskih mreža, elektroenergetskih sistema, biologije i genomike.
Tokom poster sesije, posjetioci su imali priliku da saznaju više o projektu EuroCC i istraživanjima iz oblasti vještačke inteligencije i računarskih sistema visokih performansi (HPC) u Crnoj Gori.
