Nacionalni Centar kompetencija u oblasti superračunarstva u Crnoj Gori (NCC Montenegro), u saradnji sa Nacionalnim Centrom kompetencija Slovenija (NCC Slovenija), organizovao je zajednički trening na temu AI rješenja inovativnih malih i srednjih preduzeća (SME-ova): praktični primjeri i naučene lekcije u Crnoj Gori. Radionica je organizovana 7. oktobra 2025. godine u Podgorici, na Univerzitetu Donja Gorica. Trening je bila fokusiran na mogućnosti i prednosti HPC i AI tehnologija u poslovnom sektoru, kao i na najbolje prakse u industriji. Trening je okupio oko 25 učesnika uključujući eksperte iz industrije koji se svakodnevno bave istraživanjima i praktičnim primjerima u oblasti vještačke inteligencije zasnovane na HPC.
Tomi Ilijaš, predstavnik Arctura i NCC SLING u Sloveniji, govorio je o novim prilikama za SME unutar HPC ekosistema. Predstavio je strukture podrške s ciljem kako učiniti napredne tehnololgije poput HPC dostupnijim manjim preduzećima. Tokom prezentacije istakao je studije slučaja koje obuhvataju inovativna rješenja SME-ova koje su omogućene HPC uslugama.
Ilijaš je istakao dva značajna primjera dobre prakse koju implementira Arctur, CLASSICA i LLMs4EU. Ovi projekti uključuju upotrebu superračunara i AI, omogućavajući brže tokove rada i precizniju analizu. Studija slučaja u oblasti turizma, LLMs4EU, ima za cilj smanjenje ulaznih barijera za manje poznate turističke destinacije, kao i “razbijanje” jezičkih barijera, izgradnju personalizovanih itinerera i uključivanje elemenata gejmifikacije. Baza je na vertikalnom LLM-u, dizajniranom za integraciju u postojeći ili novoustanovljeni softver. Sa druge strane, glavni cilj projekta CLASSICA je korištenje AI tehnologije za klasifikaciju raka u operacionoj sali. Ilijaš je predstavio aktivnosti projekta i istakao važnost AI tehnologije za prepoznavanje slika i klasifikaciju kancerogenih tkiva.
Drugi dio radionice fokusirao se na poziv FFplus za inovativne studije za SME-ove. FFplus je nasljednik prethodnih projekata Fortissimo (Fortissimo, Fortissimo-2, FF4EuroHPC; 2013-2023). Predstavnici NCC Crna Gora i NCC Slovenije objasnili su i najavili poziv za inovativne studije za crnogorske SME-ove, koji će biti otvoren u decembru 2025. godine. Ovaj poziv će podržati evropske SME-ove i startapove već aktivne u oblasti generativne AI tehnologije, koje nemaju potrebne HPC resurse za proširenje.
Nakon prezentacije, održala se sesija pitanja i odgovora. Tokom sesije, predstavnici MSP-ova podijelili su svoja iskustva i istakli važnost saradnje sa NCC Montenegro.
