Novosti Arhiva - Page 3 of 32

23.12.2025.23.12.2025.

Train the Trainers@ NCC Montenegro: Agentic AI – od osnovnog koncepta do primjene u realnom okruženju

Agentic AI se sve više prepoznaje kao snažan pokretač digitalne transformacije nove generacije, poslovne automatizacije i donošenja odluka u realnom vremenu. Za razliku od tradicionalnih AI rješenja, Agentic AI sistemi funkcionišu kao autonomni, ciljno orijentisani agenti, sposobni da planiraju, zaključuju i prilagođavaju se tokom vremena, donose odluke bez kontinuirane ljudske intervencije i sarađuju sa alatima, sistemima i dinamičnim okruženjima. Prepoznajući rastući značaj ovih tehnologija, NCC Montenegro je organizovao Train the Trainers radionicu za NCC članove, sa fokusom na primjenu Agentic AI u industrijama dominantno vođenim korisničkim iskustvom.

Train the Trainers@ NCC Montenegro

Radionicu je realizovao NCC predstavnik, dr Armin Alibasic, koji je spojio akademsku i industrijsku ekspertizu sa međunarodnim i interdisciplinarnim iskustvom stečenim u automobilskoj, avio i industriji tematskih parkova. Tokom sesije istaknut je potencijal analitike u realnom vremenu zasnovane na Agentic AI, uz demonstraciju načina na koji autonomna inteligencija može podržati trenutno, podacima vođeno donošenje odluka. Ovi koncepti su ilustrovani kroz stvarne industrijske primjere i praktičnu demonstraciju na platformi Databricks, vodećoj Data & AI platformi.

Train the Trainers pristup obuhvatio je dvije komplementarne dimenzije. Prva je usmjerena na jačanje kapaciteta, kroz strukturirano i detaljno razumijevanje koncepta Agentic AI, sistemske arhitekture, potrebnih vještina i alata, kao i ključnih izazova povezanih sa dizajnom i implementacijom AI rješenja zasnovanih na agentima. Polazne osnove su komplementirane poslovno orijentisanim studijama slučaja, čime je obezbijeđena jasna veza između teorijskih principa i industrijske prakse. Druga dimenzija bila je usmjerena na prenos znanja, kroz razvoj kompetencija potrebnih za dizajniranje, prilagođavanje i realizaciju kvalitetnih trening aktivnosti namijenjenih SME, složenim organizacionim sistemima i strateškim donosiocima odluka.

Obukom trenera sa tehničkim znanjem i trenerskim vještinama, NCC Montenegro obezbjeđuje da se znanje o Agentic AI efikasno skalira i transformiše u konkretnu poslovnu vrijednost za industriju, mala i srednja preduzeća i širi ekosistem digitalnih inovacija.

22.12.2025.19.12.2025.

Unapređenje osnovnih studija kroz AI i HPC: realizacija predmeta Vještačka inteligencija

U okviru kontinuiranih aktivnosti Nacionalnog centra kompetencija za računarstvo visokih performansi i vještačku inteligenciju u Crnoj Gori (HPC NCC Montenegro), tokom tekuće akademske godine uspješno je realizovan novi predmet Vještačka inteligencija na osnovnim studijama. Predmet je izvođen za studente Fakulteta za informacione sisteme i tehnologije (FIST), kao i Fakulteta primijenjene nauke – smjer Elektrotehnika i računarstvo, čime je dodatno ojačana AI i HPC komponenta u okviru dodiplomskog obrazovanja.

AI edukacija koja povezuje akademiju i industriju

Predmet je osmišljen kao uvod u temeljne koncepte, metode i primjene vještačke inteligencije, sa ciljem da studentima pruži čvrstu teorijsku osnovu, ali i praktična znanja neophodna za razumijevanje savremenih AI sistema. Poseban fokus stavljen je na mašinsko učenje, obradu i analizu podataka, donošenje odluka, kao i na ulogu AI u procesima digitalne transformacije i rješavanju realnih problema u različitim domenima. Nastavni sadržaj i ishodi učenja definisani su u skladu sa savremenim akademskim i industrijskim standardima, uz upotrebu alata koje koriste eksperti iz industrije.

Posebna vrijednost ovog kursa ogleda se u direktnoj saradnji sa privredom, ostvarenom u skladu sa ciljevima EuroCC 2 i EuroCC4SEE projekata, koji snažno promovišu povezivanje akademskog sektora, industrije i HPC ekosistema. Predstavnici kompanija Alicorn, BixBit, Inovativa i DigitalSmart aktivno su učestvovali u realizaciji nastave, kroz gostujuća predavanja i sedmične diskusije sa studentima. Na taj način, studenti su imali priliku da iz prve ruke čuju kako se AI i HPC koriste u realnim poslovnim i tehnološkim okruženjima, kao i da razmotre konkretne izazove sa kojima se suočavaju stručnjaci iz prakse.

Kroz ove interakcije, studenti su diskutovali primjenu vještačke inteligencije u oblastima kao što su analiza podataka, automatizacija procesa, razvoj pametnih sistema i skaliranje AI rješenja uz pomoć HPC resursa. Ovakav model nastave dodatno je doprinio razvoju kritičkog razmišljanja, razumijevanju stvarnih potreba tržišta i jačanju kompetencija relevantnih za buduće karijere u oblasti AI i visokoperformansnog računarstva.

Realizacija predmeta Vještačka inteligencija predstavlja konkretan primjer kako se, kroz aktivnosti EuroCC inicijativa, kurikulum na osnovnim studijama može sistematski obogatiti AI i HPC sadržajima, uz snažno uključivanje industrije. Time se studentima pruža ne samo znanje, već i jasna perspektiva o ulozi vještačke inteligencije i HPC-a u savremenom društvu, nauci i privredi, kao i o mogućnostima koje im stoje na raspolaganju kroz nacionalni i evropski HPC ekosistem.

22.12.2025.29.12.2025.

EuroCC4SEE Forum o biznis inovacijama na bazi HPCi AI i konceptualne demonstracije

Kratki video sa foruma

NCC Montenegro je 13–14. decembra bio domaćin EuroCC4SEE Foruma posvećenog inovacijama u poslovanju uz podršku superračunarstva (HPC) i vještačke inteligencije (AI). Događaj je okupio predstavnike akademske zajednice, privrede, javnog sektora i startap ekosistema s ciljem jačanja nacionalnih kapaciteta i podsticanja digitalne transformacije Crne Gore.

Uvodno obraćanje prof. Boža Krstajića ispred NCC Montenegro

Tokom dvodnevnog programa predstavljeni su primjeri primjene HPC i AI tehnologija kroz Proof-of-Concept demonstracije u oblastima energetike, poljoprivrede, zdravstva i mobilnosti, kao i diskusije o inovacionim politikama, MLOps pristupima, razvoju vještina i saradnji između biznisa i akademije.

Diskusije su bile fokusirane na inovacije na bazi AI i HPC i PoC demonstracije

PoC (proof-of-concept) prezentacije su bile bazirane na kolaboraciji akademije i industije

Forum je dodatno istakao značaj regionalne i evropske saradnje, mogućnosti finansiranja iz EU programa i buduće aktivnosti u okviru EuroCC4SEE mreže, doprinoseći jačanju pozicije Crne Gore u regionalnom HPC/AI ekosistemu. Zbornik radova sa kratkom elaboracijom svih obrađenih tema biće dostupan na sajtu projekta.

18.12.2025.19.12.2025.

Nova obuka na Elektrotehničkom fakultetu – Praktično MPI programiranje: Osnove razmjene poruka sa mpi4py

Ova obuka iz MPI programiranja održaće se 23. decembra 2025. godine i namijenjena je svima koji žele praktičan uvod u paralelno programiranje na sistemima sa distribuiranom memorijom. Biće obrađen SPMD pristup, komunikatori (COMM_WORLD), rang i broj procesa, kao i komunikacija tačka–tačka (Send/Recv, blokirajuća i neblokirajuća). Kroz praktične primjere u Pythonu (mpi4py) — uključujući jednostavnu demonstraciju paralelizacije, kao što je numerička integracija trapeznim pravilom — učesnici će naučiti kako da pišu i pokreću MPI programe pomoću mpiexec komande.

Datum: 23. decembar 2025.
Lokacija: Univerzitet Crne Gore, Elektrotehnički fakultet
Sala: Coinis (L2)
Vrijeme: 15h – 18h

15.12.2025.

Uspješna obuka o konvolucijskim neuronskim mrežama i Multi-GPU HPC-u na Univerzitetu Crne Gore

Dana 12. decembra 2025. godine, Univerzitet Crne Gore, kao član NCC Montenegro (EuroCC) tima, uspješno je organizovao kratku obuku pod nazivom “Izgradnja neuronske mreže, priprema koda za Multi-GPU HPC i provođenje obuke velikih razmjera” na Prirodno-matematičkom fakultetu. Obuka je okupila oko 30 učesnika, uključujući studente, mlade istraživače i stručnjake iz industrije, sve zainteresovane da nauče efikasno koristiti resurse računarstva visokih performansi (HPC) u svom istraživačko-razvojnom radu. Kurs je kombinovao teoriju i praksu kroz konkretan slučaj upotrebe.

Nakon uvoda prof. Enisa Kočana, prof. Igor Jovančević je, zajedno sa svojim kolegama Veliborom Došljakom i Nikolom Pižuricom, vodio informativnu, praktičnu tehničku sesiju. Učesnici su prvo naučili kako izgraditi jednostavnu neuronsku mrežu za detekciju defekata zasnovanu na vidnom sistemu u proizvodnji, s ciljem njene primjene na uređaju na ivici mreže (edge) sa ograničenom računarskom snagom. Optimizacija neuronske mreže zahtijeva mnogo eksperimenata, što jasno pokazuje potrebu za HPC resursima. Fokus je zatim prebačen na pripremu lokalnog razvojnog okruženja korištenjem Dockera, prenos okruženja na HPC sistem i konačno pokretanje višestrukih eksperimenata obuke na multi-GPU HPC infrastrukturi.

Tokom cijele sesije, učesnici su aktivno učestvovali u pitanjima i diskusijama, posebno u vezi sa praktičnim i tehničkim aspektima prijavljivanja i korištenja HPC resursa. Obuka je inspirisala učesnike da planiraju nekoliko prijava za otvaranje poziva za HPC resurse, posebno u kontekstu magistarskih teza i startup projekata. Važan zaključak sa obuke je bio da tim EuroCC2 / NCC Montenegro pruža kontinuiranu podršku – ne samo tokom procesa prijave za HPC resurse, već i tokom njihove stvarne upotrebe, uključujući postavljanje okruženja, prilagođavanje koda i razmatranja performansi. Ovaj događaj potvrdio je snažan interes za teme vezane za HPC i vještačku inteligenciju i istakao važnost praktične, aplikacijski orijentisane obuke u premošćavanju jaza između lokalnog razvoja i HPC izvršenja velikih razmjera.

05.12.2025.05.12.2025.

NCC Crne Gore na Drugoj Nacionalnoj AI Konferenciji „AI DIREKTNO: Crna Gora u vrijeme AI izazova“

Druga nacionalna konferencija „AI DIREKTNO: Crna Gora u vrijeme AI izazova“ održana je 3. decembra 2025. godine u Naučno-tehnološkom parku Crne Gore i okupila je ključne predstavnike Vlade, akademske zajednice, zdravstvenih institucija, privrede i inovacionog ekosistema. Konferenciju su organizovali Asocijacija menadžera Crne Gore (AMM), Akademija AMM-a i Naučno-tehnološki park Crne Gore.

NCC Montenegro je imao aktivno učešće tokom cijelog događaja, doprinosеći diskusijama o jačanju nacionalnog AI ekosistema, odgovornoj primjeni naprednih tehnologija i značaju visokoperformansnog računarstva (HPC) za potrebe istraživanja, inovacija i industrije. Predstavnici povezani sa NCC-om učestvovali su u panelima koji su se bavili praktičnim uticajem AI tehnologija, digitalnom transformacijom i prilikama koje AI donosi različitim sektorima.

Panel je uključivao članove NCC tima i predstavnike kompanija koje već koriste EuroHPC resurse.

Posebno zapaženo učešće ostvareno je na panelu „Nova era poslovanja – kako AI mijenja pravila igre“, gdje je prof. dr Tomo Popović (Univerzitet Donja Gorica & NCC Crne Gore) govorio o primjeni AI rješenja u stvarnim okruženjima, sve većoj potrebi za skalabilnim HPC resursima i važnosti izgradnje interdisciplinarnih timova za razvoj pouzdanih AI sistema. Panel je donio i vrijedne uvide iz industrije o novim poslovnim modelima i AI-driven inovacijama. Agenda je dostupna na [link].

Važan doprinos iz NCC zajednice dao je i mr Milutin Pavićević, asistent na UDG-u i osnivač start-upa Zuno, koji je učestvovao u panelu „Primjena AI u obrazovanju, zdravstvu i drugim djelatnostima.“ Istakao je izazove sa kojima se start-apovi suočavaju prilikom razvoja AI proizvoda, kao i značaj nacionalne digitalne infrastrukture i podrške istraživačkih institucija u ranim fazama inovacija.

Učešće u panelu fokusiranom na AI u medicini

Konferencija je uključivala i razgovor sa Predsjednikom Vlade, panele posvećene bankarstvu, zdravstvu i obrazovanju, kao i strateške uvide sve veće zajednice profesionalaca i inovatora iz oblasti AI u Crnoj Gori. Učešćem na ovom događaju, NCC Crne Gore dodatno je potvrdio svoju misiju jačanja kapaciteta za primjenu AI i HPC tehnologija, unapređenje znanja i razvoj inovacionog ekosistema usklađenog sa evropskim standardima.

03.12.2025.03.12.2025.

CyberCo će unaprijediti performanse AI GetMoved platforme koristeći EuroHPC LUMI-G resurse

CyberCo, kompanija koja je razvila GetMoved platformu, dobila je 35.000 GPU sati na LUMI-G superkompjuteru putem EuroHPC AI Factory Fast Lane poziva. Ova alokacija će podržati dalji razvoj GetMoved-a, sistema pokretanog vještačkom inteligencijom, koje povezuje kompanije za selidbe sa krajnjim klijentima. Proces aplikacije za resurse je podržao NCC Crne Gore, preko svojeg tima sa Univerziteta Crne Gore.

GetMoved koristi napredne modele kompjuterske vizije za analizu kratkih video zapisa koje su snimili korisnici, automatski otkrivajući i klasifikujući kućne predmete, generišući struktuiranu listu inventara, koju kompanije za selidbe mogu koristiti za pripremu tačnih ponuda. Pored kreiranja liste inventara vođene vještačkom inteligencijom, platforma omogućava korisnicima da dobiju ponude od licenciranih kompanija za selidbe, olakšavajući transparentan i efikasan proces selidbe.

Sa pristupom EuroHPC GPU resursima, CyberCo će ubrzati obuku modela, poboljšati obradu video sadržaja na velikim modelima i unaprijediti ukupne performanse GetMoved-ove AI platforme. Računarska snaga LUMI-G će omogućiti timu da eksperimentiše sa naprednim tehnikama i postigne veću tačnost i skalabilnost u raznovrsnim domaćinstvima.

Dodijeljeni resursi će pomoći CyberCo da unaprijedi GetMoved ka spremnosti za proizvodnu upotrebu i pokaže kako računarstvo visokih performansi može pokretati praktične, civilne AI aplikacije u savremenoj logistici.