Mr. Marko Lasiće odbranio je svoj diplomski rad na temu procjene cijena nekretnina pomoću modela vještačke inteligencije. Budući rad podrazumijeva proširenje datasetova i istraživanje primjene HPC tehnologija i AI za treniranje preciznijih modela za procjenu cijena. Rad je realizovan uz podršku NCC Crna Gora i članova tima HPC4S3ME.
APSTRAKT – Razvoj generativnih modela i eksponencijalni napredak u oblasti vještačke inteligencije otvorili su nove mogućnosti primjene u brojnim oblastima ekonomskog života. Jedna od tih mogućnosti jeste razvoj AI modela za predviđanje tržišnih cijena na osnovu podataka prikupljenih sa interneta. Ovaj rad upoznaje čitaoca sa tehnikom automatizovanog preuzimanja i grupisanja podataka sa interneta, poznatom kao web scraping, kao i sa razvojem prediktivnog modela koji, na osnovu prikupljenih podataka, predviđa cijene nekretnina. U radu je prikazan i praktični dio – implementacija prediktivnog modela razvijenog korišćenjem tehnike stabla odlučivanja (decision tree). Zaključno, ovaj rad doprinosi boljem razumijevanju kako kombinacija ovih tehnika može unaprijediti procese donošenja odluka na tržištu nekretnina.
Mr Marko Lasica defended his BSc thesis on AI powered real estate pricing
Mr. Veselin Andrić odbranio je svoj diplomski rad pod nazivom „Prompt inženjering za velike jezičke modele (LLM)“ na Fakultetu za informacione sisteme i tehnologije. Odbrana je održana 2. oktobra 2024. godine, a rad je realizovan uz mentorstvo članova timova EuroCC (NCC Crna Gora) i HPC4S3ME. Ovaj rad predstavlja dio šire inicijative za promociju HPC i AI tehnologija u nastavnim programima i istraživačkim aktivnostima na UDG-u.
APSTRAKT – Prompt inženjering predstavlja jednu od ključnih oblasti u okviru obrade prirodnog jezika (NLP). To je proces koji podrazumijeva dizajniranje i unapređenje ulaznih podataka koji se daju jezičkim modelima kao što je ChatGPT, sa ciljem dobijanja željenih rezultata. Ova disertacija istražuje detalje prompt inženjeringa, njegove teorijske osnove, metodologije i praktične primjene u različitim NLP zadacima.
Mr. Veselin Andric defended his BSc thesis on Prompt EngineeringThe provided an overview of NLP, LLMs and prompt techniques
U hotelu Avala u Budvi, 27. septembra 2024. godine, u okviru međunarodnog događaja EPhEU – udruženja farmaceutskih organizacija iz Evrope (26–28. septembar 2024), održana je sesija u okviru Modula 6 programa kontinuirane edukacije za crnogorske farmaceute, pod nazivom „Vještačka inteligencija u farmaciji: Digitalni izazovi, mitovi i zablude u digitalnim medijima, potreba za novim kompetencijama farmaceuta.“ Događaj je okupio preko 150 stručnjaka, uživo i online, iz oblasti farmacije, sa ciljem da se razgovara o ulozi vještačke inteligencije u transformaciji farmaceutskog sektora.
Mr Cakic gave a lecture on AI and applications in Pharmaceutical industry
Mr Stevan Čakić sa Univerziteta Donja Gorica i NCC Crna Gora održao je predavanje o istoriji i razvoju AI tehnologija, naglašavajući njihovu sve veću važnost u farmaciji. Posebna pažnja bila je posvećena primjeni AI u razvoju lijekova, personalizovanoj terapiji i optimizaciji farmaceutskih usluga. Diskutovano je o potencijalu AI i HPC tehnologija da promijene način na koji farmaceuti obavljaju svakodnevne zadatke, kao i o potrebi unapređenja vještina i znanja kako bi se farmaceuti prilagodili novim tehnologijama.
This hybrid event took place in Avala hotel in Budva and online with around 150 attendees
Zaključeno je da je interdisciplinarni pristup ključan za pravilnu implementaciju AI rješenja u farmaciji. Stručnjaci iz oblasti tehnologije, farmacije i regulative moraju blisko sarađivati kako bi se AI tehnologije koristile na etički i efikasan način. Ovaj edukativni modul je potvrdio da se farmaceutska industrija nalazi na pragu velike tehnološke transformacije, u kojoj će vještačka inteligencija igrati značajnu ulogu, a budućnost farmacije zavisiće od sposobnosti farmaceuta da usvoje nove digitalne kompetencije.
Dinamična digitalna transformacija, usvajanje najsavremenijih tehnologija i razvoj inovativnih poslovnih modela pružaju Crnoj Gori stratešku priliku da unaprijedi svoj turistički sektor kroz rješenja zasnovana na podacima i vještačkoj inteligenciji. NCC Crna Gora pokreće saradnju sa lokalnim opštinama i turističkim organizacijama na inicijativama projekta Tourism 4.0, sa ciljem optimizacije korisničkog iskustva, razvoja pametnog upravljanja destinacijama i promocije održivog turizma.
Korišćenjem tehnologija nove generacije kao što su IoT, kompjuterska vizija, Big Data, vještačka inteligencija, mašinsko učenje i računari visokih performansi, NCC Crna Gora u saradnji sa visokotehnološkim malim i srednjim preduzećem i lokalnom opštinom, priprema projektnu inicijativu za analitiku u realnom vremenu i prediktivne uvide vezane za dinamiku i trendove u turizmu, kako bi se obezbijedile višestruke koristi za javne uprave, turističke organizacije, kulturne institucije i lokalna preduzeća.
Prihvatanjem novih tehnologija, napredne analitike podataka i inteligentnog modeliranja, ključni donosioci odluka i akteri u turizmu mogu ostvariti višestruke koristi. Te koristi uključuju donošenje odluka zasnovanih na podacima, proaktivno upravljanje turističkim destinacijama/atrakcijama, efikasnu raspodjelu resursa i planiranje kapaciteta, bolju zaštitu/valorizaciju kulturne baštine/lokaliteta, povećano zadovoljstvo i angažovanje posjetilaca, prilagođene ponude i ciljani marketing od strane lokalnih preduzeća, kao i unaprijeđene strategije turizma tokom cijele godine. Kreiranjem skalabilne i kolaborativne platforme za pametno upravljanje turizmom, konačno se doprinosi atraktivnosti i konkurentnosti turističkih destinacija Crne Gore.
AI konferencija, koju je organizovala Svjetska banka 24–25. septembra 2024. godine u Budvi, Crna Gora, okupila je globalne stručnjake iz oblasti vještačke inteligencije, donosioce politika i predstavnike javnog sektora i akademske zajednice s ciljem razmatranja integracije AI tehnologija u nacionalne strategije/politike, rad vlade i javne usluge. Predstavnici NCC Crna Gora aktivno su učestvovali u dvodnevnim radionicama, učestvujući u diskusijama o mogućnostima, izazovima i praktičnim slučajevima primjene AI u javnoj upravi. Poseban akcenat stavili su na značaj digitalnog osnaživanja i stručnosti u oblasti AI, potrebu za repozitorijumima podataka i politikama otvorenih podataka, kao i na uspostavljanje infrastrukture za napredno računanje. NCC je predstavio svoje aktivnosti i napore u razvoju HPC/AI ekosistema u Crnoj Gori.
Mr Marash Dukaj, ministar javne uprave, održao je uvodno obraćanje u kojem je prepoznao neophodnost vještačke inteligencije i njen potencijal za unapređenje javne uprave, ekonomski razvoj i društveni napredak. Istakao je da AI može unaprijediti živote građana kroz personalizovane usluge, efikasnije upravljanje resursima, optimizaciju poslovnih procesa i nove prilike za inovacije. Ministarstvo javne uprave, u partnerstvu sa Svjetskom bankom kroz projekat BEST, radi na izradi strateške mape puta za usvajanje AI tehnologija u Crnoj Gori.
Dr Keegan McBride, predavač iz oblasti vještačke inteligencije, vlade i politika na Oxford Internet Institute, predstavio je osnovne AI koncepte relevantne za implementaciju u javnom sektoru. Barbara Ubaldi, rukovoditeljka Jedinice za digitalnu upravu i podatke pri OECD, podijelila je uvide iz AI strategija u zemljama članicama OECD-a, naglašavajući primjere upotrebe AI u javnom sektoru i naučene lekcije. AI ekspert Varun Hemachandran predstavio je praktične primjere AI u kontekstu rada vlade, dok je Divya Siddarth, izvršna direktorka organizacije Collective Intelligence Project, naglasila ključnu ulogu uključivanja svih relevantnih aktera u razvoj AI sistema.
Učesnici su učestvovali u radnim grupama i sesijama razmjene ideja fokusiranim na kreiranje nacionalne AI strategije, formiranje temelja za AI upravljanje i razmatranje potencijalnih izazova u javnim uslugama, poreskoj politici i digitalnom zdravstvu. Konferencija je pružila dinamičnu platformu za diskusiju o strateškim, transparentnim i odgovornim pristupima integraciji AI u javni sektor, uz razmjenu znanja, uvida i umrežavanje koje doprinosi razvoju AI agende Crne Gore.
Ovaj poziv je namijenjen privrednim subjektima, malim i srednjim preduzećima (MSP), startapovima, kao i entitetima iz javnog sektora koji imaju potrebu za pristupom superračunarskim resursima u cilju izvođenja aktivnosti iz oblasti vještačke inteligencije i obrade podataka velikog obima.
Datum početka korišćenja resursa: jedan (1) mjesec nakon datuma presjeka (cut-off).
Trajanje: dodijeljeni resursi se mogu koristiti tokom perioda od jedne (1) godine.
Naredni datumi presjeka: 11 Okt 2024, 22 Nov 2024.
U petak, 27. septembra, UDG je ugostio Divyu Siddarth, jednu od 100 najuticajnijih mladih ljudi u oblasti vještačke inteligencije, prema izboru časopisa TIME! Divya je istraživačica u Microsoft Research, u odjeljenju za političku ekonomiju i društvene tehnologije (PEST), i suosnivačica projekta Collective Intelligence Project. Njen rad je fokusiran na korišćenje tehnologije za stvaranje pravednijih društava, sa posebnim naglaskom na decentralizovane tehnologije, vještačku inteligenciju i digitalnu demokratiju. Nedavno je prepoznata kao jedan od ključnih umova koji oblikuju budućnost vještačke inteligencije u službi opšteg dobra! Publiku su činili studenti, istraživači i predstavnici industrije.
Ms Divya Siddarth is one of the 100 most influential young people in the field of artificial intelligenceIt was a pleasure to be a part of this discussion. There was over 200 people in the audienceMs Siddarth is a researcher at Microsoft Research and co-founder of the Collective Intelligence Project
