Dana 23. decembra 2025. godine, u prostorijama Elektrotehničkog fakulteta Univerziteta Crne Gore, NCC Montenegro (EuroCC) je uspješno organizovao praktičnu obuku o MPI programiranju u Pythonu koristeći biblioteku mpi4py. Događaj je učesnicima predstavio osnove paradigme razmjene poruka za sisteme sa distribuiranom memorijom i objasnio kako MPI standard omogućava skalabilne paralelne aplikacije koje se izvršavaju kroz više procesa.
Praktična obuka o MPI programiranju u Pythonu koristeći biblioteku mpi4py
Trening je kombinovao sažetu teoriju sa praktičnim demonstracijama. Pokrivene su ključne MPI koncepcije kao što su SPMD izvršavanje, komunikatori, rang i veličina procesa, kao i osnove komunikacije pomoću Send/Recv (uključujući oznake — „tags“ — i uobičajene obrasce komunikacije). Učesnici su takođe naučili kako da postave i pokrenu MPI programe koristeći mpiexec, provjere svoje okruženje i protumače ponašanje paralelnog izlaza.
Praktična obuka o MPI programiranju u Pythonu koristeći biblioteku mpi4py
Ključni dio sesije bio je detaljan primjer paralelizacije numeričkog proračuna korišćenjem trapezoidne formule za integraciju. Kroz ovaj studijski slučaj demonstrirano je dijeljenje radnog opterećenja među procesima i prikupljanje parcijalnih rezultata, uz diskusiju o tipičnim performansama, kao što su troškovi sinhronizacije i potencijalna uska grla na korijenskom procesu.
Agentic AI se sve više prepoznaje kao snažan pokretač digitalne transformacije nove generacije, poslovne automatizacije i donošenja odluka u realnom vremenu. Za razliku od tradicionalnih AI rješenja, Agentic AI sistemi funkcionišu kao autonomni, ciljno orijentisani agenti, sposobni da planiraju, zaključuju i prilagođavaju se tokom vremena, donose odluke bez kontinuirane ljudske intervencije i sarađuju sa alatima, sistemima i dinamičnim okruženjima. Prepoznajući rastući značaj ovih tehnologija, NCC Montenegro je organizovao Train the Trainers radionicu za NCC članove, sa fokusom na primjenu Agentic AI u industrijama dominantno vođenim korisničkim iskustvom.
Train the Trainers@ NCC Montenegro
Radionicu je realizovao NCC predstavnik, dr Armin Alibasic, koji je spojio akademsku i industrijsku ekspertizu sa međunarodnim i interdisciplinarnim iskustvom stečenim u automobilskoj, avio i industriji tematskih parkova. Tokom sesije istaknut je potencijal analitike u realnom vremenu zasnovane na Agentic AI, uz demonstraciju načina na koji autonomna inteligencija može podržati trenutno, podacima vođeno donošenje odluka. Ovi koncepti su ilustrovani kroz stvarne industrijske primjere i praktičnu demonstraciju na platformi Databricks, vodećoj Data & AI platformi.
Prezentacija dr Armina Alibasica
Train the Trainers pristup obuhvatio je dvije komplementarne dimenzije. Prva je usmjerena na jačanje kapaciteta, kroz strukturirano i detaljno razumijevanje koncepta Agentic AI, sistemske arhitekture, potrebnih vještina i alata, kao i ključnih izazova povezanih sa dizajnom i implementacijom AI rješenja zasnovanih na agentima. Polazne osnove su komplementirane poslovno orijentisanim studijama slučaja, čime je obezbijeđena jasna veza između teorijskih principa i industrijske prakse. Druga dimenzija bila je usmjerena na prenos znanja, kroz razvoj kompetencija potrebnih za dizajniranje, prilagođavanje i realizaciju kvalitetnih trening aktivnosti namijenjenih SME, složenim organizacionim sistemima i strateškim donosiocima odluka.
Zašto AI agenti?
Obukom trenera sa tehničkim znanjem i trenerskim vještinama, NCC Montenegro obezbjeđuje da se znanje o Agentic AI efikasno skalira i transformiše u konkretnu poslovnu vrijednost za industriju, mala i srednja preduzeća i širi ekosistem digitalnih inovacija.
U okviru kontinuiranih aktivnosti Nacionalnog centra kompetencija za računarstvo visokih performansi i vještačku inteligenciju u Crnoj Gori (HPC NCC Montenegro), tokom tekuće akademske godine uspješno je realizovan novi predmet Vještačka inteligencija na osnovnim studijama. Predmet je izvođen za studente Fakulteta za informacione sisteme i tehnologije (FIST), kao i Fakulteta primijenjene nauke – smjer Elektrotehnika i računarstvo, čime je dodatno ojačana AI i HPC komponenta u okviru dodiplomskog obrazovanja.
AI edukacija koja povezuje akademiju i industriju
Predmet je osmišljen kao uvod u temeljne koncepte, metode i primjene vještačke inteligencije, sa ciljem da studentima pruži čvrstu teorijsku osnovu, ali i praktična znanja neophodna za razumijevanje savremenih AI sistema. Poseban fokus stavljen je na mašinsko učenje, obradu i analizu podataka, donošenje odluka, kao i na ulogu AI u procesima digitalne transformacije i rješavanju realnih problema u različitim domenima. Nastavni sadržaj i ishodi učenja definisani su u skladu sa savremenim akademskim i industrijskim standardima, uz upotrebu alata koje koriste eksperti iz industrije.
Posebna vrijednost ovog kursa ogleda se u direktnoj saradnji sa privredom, ostvarenom u skladu sa ciljevima EuroCC 2 i EuroCC4SEE projekata, koji snažno promovišu povezivanje akademskog sektora, industrije i HPC ekosistema. Predstavnici kompanija Alicorn, BixBit, Inovativa i DigitalSmart aktivno su učestvovali u realizaciji nastave, kroz gostujuća predavanja i sedmične diskusije sa studentima. Na taj način, studenti su imali priliku da iz prve ruke čuju kako se AI i HPC koriste u realnim poslovnim i tehnološkim okruženjima, kao i da razmotre konkretne izazove sa kojima se suočavaju stručnjaci iz prakse.
Kroz ove interakcije, studenti su diskutovali primjenu vještačke inteligencije u oblastima kao što su analiza podataka, automatizacija procesa, razvoj pametnih sistema i skaliranje AI rješenja uz pomoć HPC resursa. Ovakav model nastave dodatno je doprinio razvoju kritičkog razmišljanja, razumijevanju stvarnih potreba tržišta i jačanju kompetencija relevantnih za buduće karijere u oblasti AI i visokoperformansnog računarstva.
Realizacija predmeta Vještačka inteligencija predstavlja konkretan primjer kako se, kroz aktivnosti EuroCC inicijativa, kurikulum na osnovnim studijama može sistematski obogatiti AI i HPC sadržajima, uz snažno uključivanje industrije. Time se studentima pruža ne samo znanje, već i jasna perspektiva o ulozi vještačke inteligencije i HPC-a u savremenom društvu, nauci i privredi, kao i o mogućnostima koje im stoje na raspolaganju kroz nacionalni i evropski HPC ekosistem.
NCC Montenegro je 13–14. decembra bio domaćin EuroCC4SEE Foruma posvećenog inovacijama u poslovanju uz podršku superračunarstva (HPC) i vještačke inteligencije (AI). Događaj je okupio predstavnike akademske zajednice, privrede, javnog sektora i startap ekosistema s ciljem jačanja nacionalnih kapaciteta i podsticanja digitalne transformacije Crne Gore.
Uvodno obraćanje prof. Boža Krstajića ispred NCC MontenegroDruženbje i umrežavanje tokom pauza
Tokom dvodnevnog programa predstavljeni su primjeri primjene HPC i AI tehnologija kroz Proof-of-Concept demonstracije u oblastima energetike, poljoprivrede, zdravstva i mobilnosti, kao i diskusije o inovacionim politikama, MLOps pristupima, razvoju vještina i saradnji između biznisa i akademije.
Diskusije su bile fokusirane na inovacije na bazi AI i HPC i PoC demonstracijePoC (proof-of-concept) prezentacije su bile bazirane na kolaboraciji akademije i industije
Forum je dodatno istakao značaj regionalne i evropske saradnje, mogućnosti finansiranja iz EU programa i buduće aktivnosti u okviru EuroCC4SEE mreže, doprinoseći jačanju pozicije Crne Gore u regionalnom HPC/AI ekosistemu. Zbornik radova sa kratkom elaboracijom svih obrađenih tema biće dostupan na sajtu projekta.
Ova obuka iz MPI programiranja održaće se 23. decembra 2025. godine i namijenjena je svima koji žele praktičan uvod u paralelno programiranje na sistemima sa distribuiranom memorijom. Biće obrađen SPMD pristup, komunikatori (COMM_WORLD), rang i broj procesa, kao i komunikacija tačka–tačka (Send/Recv, blokirajuća i neblokirajuća). Kroz praktične primjere u Pythonu (mpi4py) — uključujući jednostavnu demonstraciju paralelizacije, kao što je numerička integracija trapeznim pravilom — učesnici će naučiti kako da pišu i pokreću MPI programe pomoću mpiexec komande.
Datum: 23. decembar 2025. Lokacija: Univerzitet Crne Gore, Elektrotehnički fakultet Sala: Coinis (L2) Vrijeme: 15h – 18h
Dana 12. decembra 2025. godine, Univerzitet Crne Gore, kao član NCC Montenegro (EuroCC) tima, uspješno je organizovao kratku obuku pod nazivom “Izgradnja neuronske mreže, priprema koda za Multi-GPU HPC i provođenje obuke velikih razmjera” na Prirodno-matematičkom fakultetu. Obuka je okupila oko 30 učesnika, uključujući studente, mlade istraživače i stručnjake iz industrije, sve zainteresovane da nauče efikasno koristiti resurse računarstva visokih performansi (HPC) u svom istraživačko-razvojnom radu. Kurs je kombinovao teoriju i praksu kroz konkretan slučaj upotrebe.
Nakon uvoda prof. Enisa Kočana, prof. Igor Jovančević je, zajedno sa svojim kolegama Veliborom Došljakom i Nikolom Pižuricom, vodio informativnu, praktičnu tehničku sesiju. Učesnici su prvo naučili kako izgraditi jednostavnu neuronsku mrežu za detekciju defekata zasnovanu na vidnom sistemu u proizvodnji, s ciljem njene primjene na uređaju na ivici mreže (edge) sa ograničenom računarskom snagom. Optimizacija neuronske mreže zahtijeva mnogo eksperimenata, što jasno pokazuje potrebu za HPC resursima. Fokus je zatim prebačen na pripremu lokalnog razvojnog okruženja korištenjem Dockera, prenos okruženja na HPC sistem i konačno pokretanje višestrukih eksperimenata obuke na multi-GPU HPC infrastrukturi.
Tokom cijele sesije, učesnici su aktivno učestvovali u pitanjima i diskusijama, posebno u vezi sa praktičnim i tehničkim aspektima prijavljivanja i korištenja HPC resursa. Obuka je inspirisala učesnike da planiraju nekoliko prijava za otvaranje poziva za HPC resurse, posebno u kontekstu magistarskih teza i startup projekata. Važan zaključak sa obuke je bio da tim EuroCC2 / NCC Montenegro pruža kontinuiranu podršku – ne samo tokom procesa prijave za HPC resurse, već i tokom njihove stvarne upotrebe, uključujući postavljanje okruženja, prilagođavanje koda i razmatranja performansi. Ovaj događaj potvrdio je snažan interes za teme vezane za HPC i vještačku inteligenciju i istakao važnost praktične, aplikacijski orijentisane obuke u premošćavanju jaza između lokalnog razvoja i HPC izvršenja velikih razmjera.
NCC Montenegro će biti domaćin EuroCC4SEE Foruma o HPC/AI-omogućenim poslovnim inovacijama i PoC demonstracijama 13. i 14. decembra, okupljajući predstavnike akademske zajednice, industrije, vlade i startup zajednice. Dvodnevni događaj će istaknuti kako računarstvo visokih performansi (HPC) i vještačka inteligencija (AI) mogu ubrzati inovacije, ojačati nacionalne kapacitete i podržati digitalnu transformaciju Crne Gore.
Prvi dan će se fokusirati na poslovne inovacije i perspektive politika, uz uvodne govore nacionalnih institucija, glavni govor o ulozi HPC-a i vještačke inteligencije u ekonomskom rastu i panel na visokom nivou o izgradnji inovacijskog ekosistema Crne Gore. Program će također uključivati tehničke sesije, s PoC demonstracijama razvijenim putem EuroCC4SEE u sektorima kao što su energetika, poljoprivreda, zdravstvo i mobilnost, nakon čega slijedi sesija o MLOps pristupima koju će moderirati tim NCC Montenegro. Izložba umrežavanja i postera će predstaviti studentske radove i lokalne startup projekte.
Drugi dan će se usmjeriti na vještine, obrazovanje i saradnju. Učesnici će istražiti razvoj nacionalnih kompetencija u oblasti HPC/AI, izgradnju potencijala talenata i modele saradnje između poslovnog sektora i akademske zajednice kroz panele i interaktivnu radionicu. Događaj će se završiti pregledom mogućnosti finansiranja od strane EU (Horizon Europe, EuroHPC JU, Digital Europe Programme) i mapom puta za dalju saradnju unutar mreže EuroCC4SEE.
Cilj foruma je jačanje pozicije Crne Gore u regionalnom HPC/AI okruženju i podsticanje partnerstava koja osnažuju inovacije i izvrsnost u istraživanju.
